Przedawkowanie
Promazyna

Przedawkowanie promazyny, leku z grupy pochodnych fenotiazyny, stanowi poważny stan kliniczny charakteryzujący się szerokim spektrum objawów obejmujących ośrodkowy układ nerwowy, układ krążenia oraz oddechowy. Typowe objawy to głęboki sen, spadek ciśnienia tętniczego, spowolnienie oddechu, a w rzadkich przypadkach pobudzenie psychoruchowe, śpiączka oraz uogólnione drgawki toniczno-kloniczne. Mechanizmy patofizjologiczne obejmują antagonizm receptorów histaminowych, dopaminowych i alfa-adrenergicznych oraz depresję ośrodka oddechowego w pniu mózgu. Przedawkowanie może prowadzić do krytycznych zaburzeń hemodynamicznych, takich jak wstrząs hipowolemiczny, oraz hipoksji wynikającej z bradypnoe. Dodatkowo, może wystąpić hipotermia spowodowana zaburzeniem termoregulacji na poziomie podwzgórza.

Przedawkowanie promazyny – charakterystyka kliniczna

Przedawkowanie promazyny stanowi poważny stan kliniczny, wymagający natychmiastowej interwencji medycznej. Promazyna, należąca do grupy pochodnych fenotiazyny, stosowana jako lek przeciwpsychotyczny, może w przypadku przyjęcia nadmiernych dawek wywoływać szereg niebezpiecznych objawów, które mogą zagrażać życiu pacjenta.1 2

Objawy kliniczne przedawkowania

Przedawkowanie promazyny charakteryzuje się szerokim spektrum objawów, które dotyczą różnych układów organizmu. Do podstawowych objawów zaliczamy zaburzenia ośrodkowego układu nerwowego, układu krążenia oraz oddechowego. W pierwszej kolejności obserwuje się zazwyczaj głęboki sen, który może szybko postępować do cięższych stanów.3 4

W rzadszych przypadkach przebieg przedawkowania może być bardziej złożony, z sekwencyjnym występowaniem objawów, począwszy od pobudzenia psychoruchowego, poprzez śpiączkę, aż do uogólnionych drgawek toniczno-klonicznych. Ta progresja objawów stanowi szczególnie niebezpieczny scenariusz kliniczny, wymagający zaawansowanego postępowania medycznego.5 6

Skutki hemodynamiczne i oddechowe

Przedawkowanie promazyny w istotny sposób wpływa na parametry hemodynamiczne i oddechowe organizmu. Należy zwrócić szczególną uwagę na znaczny spadek ciśnienia tętniczego krwi, który może prowadzić do wstrząsu hipowolemicznego i niedotlenienia tkanek. Równocześnie obserwuje się spowolnienie oddechu, mogące skutkować hipoksją i dalszymi komplikacjami.7 8

Objaw przedawkowania Opis kliniczny Mechanizm działania Kolejność występowania
Głęboki sen Znaczna sedacja prowadząca do trudności z wybudzeniem pacjenta Działanie antagonistyczne na receptory histaminowe i dopaminowe w OUN Zazwyczaj objaw początkowy
Spadek ciśnienia tętniczego Znaczące obniżenie wartości ciśnienia, mogące prowadzić do wstrząsu Blokada receptorów alfa-adrenergicznych Wczesny objaw
Spowolnienie oddechu Depresja ośrodka oddechowego powodująca bradypnoe Depresyjne działanie na ośrodek oddechowy w pniu mózgu Wczesny objaw
Pobudzenie psychoruchowe Niepokój, nieprawidłowa aktywność ruchowa, pobudzenie Złożony mechanizm – paradoksalna reakcja OUN W rzadkich przypadkach jako objaw początkowy
Śpiączka Całkowita utrata świadomości, brak reakcji na bodźce Nasilone działanie hamujące na OUN Następuje po fazie pobudzenia w rzadkich przypadkach
Drgawki toniczno-kloniczne Uogólnione napady drgawkowe z fazą toniczną i kloniczną Zakłócenie równowagi neuroprzekaźników w OUN Późny objaw w rzadkich przypadkach
Hipotermia Obniżenie temperatury ciała poniżej wartości prawidłowych Zaburzenie termoregulacji na poziomie podwzgórza Może wystąpić w przebiegu przedawkowania

Postępowanie w przedawkowaniu

W przypadku przedawkowania promazyny nie istnieje swoiste antidotum, co sprawia, że postępowanie terapeutyczne koncentruje się na leczeniu objawowym i podtrzymującym funkcje życiowe. Należy wdrożyć kompleksowe leczenie uwzględniające wszystkie zaburzenia występujące u pacjenta.9 10

Standardowe postępowanie w przypadku przedawkowania promazyny obejmuje:

  • Leczenie drgawek – w przypadku wystąpienia napadów drgawkowych należy zastosować odpowiednie leki przeciwdrgawkowe
  • Wyrównanie ostrego spadku ciśnienia – w przypadku hipotensji konieczne jest zastosowanie odpowiednich płynów infuzyjnych oraz leków wazopresyjnych
  • Przeciwdziałanie depresji ośrodkowego układu nerwowego – monitorowanie i wspieranie funkcji OUN
  • Kontrolowane podwyższanie temperatury ciała – w przypadku wystąpienia hipotermii

11 12

Leczenie hipotensji

Szczególną uwagę należy zwrócić na postępowanie w przypadku hipotensji wywołanej przedawkowaniem promazyny. Ważna jest informacja, że nie należy stosować adrenaliny w celu podniesienia ciśnienia tętniczego. Wynika to z faktu, że promazyna wchodzi w interakcję z adrenaliną, co paradoksalnie może prowadzić do dalszego obniżenia ciśnienia krwi, zamiast jego podwyższenia. Jest to kluczowa różnica w postępowaniu w porównaniu z innymi stanami hipotensyjnymi.13 14

Złośliwy zespół neuroleptyczny w kontekście przedawkowania

W przypadku przedawkowania promazyny należy również zwrócić uwagę na możliwość wystąpienia złośliwego zespołu neuroleptycznego (ZZN). Jest to rzadkie, ale potencjalnie zagrażające życiu powikłanie związane ze stosowaniem leków przeciwpsychotycznych, w tym promazyny. W przypadku podejrzenia ZZN należy wdrożyć odpowiednie postępowanie zgodnie z aktualnymi wytycznymi klinicznymi.15 16

Monitorowanie pacjenta po przedawkowaniu

Pacjenci po przedawkowaniu promazyny wymagają ścisłego monitorowania parametrów życiowych, w tym ciśnienia tętniczego, częstości oddechów, saturacji krwi, temperatury ciała oraz stanu neurologicznego. Należy regularnie oceniać poziom świadomości i zwracać uwagę na ewentualne objawy drgawkowe. W zależności od nasilenia objawów klinicznych może być konieczna hospitalizacja na oddziale intensywnej terapii.

Kompleksowe podejście do leczenia przedawkowania promazyny, z uwzględnieniem wszystkich potencjalnych zagrożeń i komplikacji, stanowi podstawę skutecznego postępowania klinicznego w tym stanie nagłym.17 18

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl