Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Magnez

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania magnezu

Magnez jest istotnym pierwiastkiem niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Jego niedobory mogą wpływać na wiele układów, a suplementacja wymaga uwzględnienia specjalnych ostrzeżeń i środków ostrożności. Poniżej przedstawiono najważniejsze zagadnienia związane z bezpiecznym stosowaniem preparatów zawierających magnez.¹

Działanie przeczyszczające i problemy żołądkowo-jelitowe

Preparaty magnezu podawane w dawkach większych niż zalecane mogą powodować działanie przeczyszczające. Dotyczy to wielu preparatów, w tym Asmag, Asmag Forte oraz Asmag B6.¹²

Nie zaleca się przyjmowania preparatów magnezu na czczo, gdyż może to spowodować biegunkę, co dotyczy m.in. produktów Laktomag B6 oraz Magnesium Asparticum Filofarm.³⁴

U pacjentów z chorobą wrzodową żołądka należy zachować ostrożność przy stosowaniu preparatów magnezu, szczególnie w przypadku produktów zawierających również potas, jak Aspargin czy Asparaginian LEK.⁵⁶

Zaburzenia czynności nerek

Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek ze względu na ryzyko wystąpienia wysokiego stężenia magnezu we krwi (hipermagnezemii). Dotyczy to zwłaszcza pacjentów z umiarkowaną niewydolnością nerek, co podkreślono w charakterystykach produktów takich jak Magne B6, Magne B6 Forte, Magnefar B6 i Magnefar B6 Forte.⁷⁸

Preparatu Asmag B6 nie należy stosować u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek.⁹

U osób z zaburzoną czynnością nerek może być konieczne zmniejszenie dawek produktu leczniczego, stosownie do kontrolowanego stężenia jonu magnezowego w surowicy krwi. Ostra niewydolność nerek stanowi przeciwwskazanie do stosowania niektórych preparatów magnezu, np. Maglek B6.¹⁰

Nietolerancja składników pomocniczych

Niektóre preparaty magnezu zawierają substancje pomocnicze, które mogą powodować działania niepożądane u osób z określonymi schorzeniami:

• Produkty zawierające laktozę (np. Asmag, Asmag B6, Asmag Forte, Magne B6 Forte, Maglek B6 Forte) nie powinny być stosowane u pacjentów z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, niedoborem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy.¹¹¹
• Preparaty zawierające sacharozę (np. Aspargin, Asparaginian LEK, Filomag B6, Magnesium Asparticum Filofarm) nie są zalecane u pacjentów z rzadkimi dziedzicznymi zaburzeniami związanymi z nietolerancją fruktozy, zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy lub niedoborem sacharazy-izomaltazy.⁵¹²
• Laktomag B6 zawiera aspartam, który jest źródłem fenyloalaniny i może być szkodliwy dla pacjentów z fenyloketonurią.³

Długotrwałe stosowanie preparatów magnezu

Podczas długotrwałego stosowania preparatów magnezu zaleca się kontrolowanie stężenia magnezu w surowicy krwi. Dotyczy to m.in. produktów Filomag B6 i Magnesium Asparticum Filofarm.¹²⁴

Długotrwałe stosowanie wysokich dawek magnezu może przyczyniać się do rozwoju próchnicy, co zaznaczono w informacjach o produktach Maglek B6 Forte, Magnefar B6 oraz Magnefar B6 Forte.¹¹¹³

W wyniku długotrwałego stosowania magnezu może wystąpić hiperkaliemia, szczególnie u pacjentów z kontrolowanym spożyciem potasu i osłabioną czynnością nerek.¹³¹¹

Interakcje z lekami i monitorowanie

Podczas stosowania doustnych preparatów tetracyklin należy zachować trzygodzinną przerwę pomiędzy podaniem antybiotyku i związków magnezu z powodu zmniejszenia wchłaniania tetracyklin z przewodu pokarmowego.³

Nie należy podawać preparatów magnezu jednocześnie z innymi produktami leczniczymi zawierającymi magnez i potas. Dotyczy to zwłaszcza preparatów złożonych, takich jak Magne-Balans Plus.¹⁴

Dolomit VIS nie powinien być stosowany w skojarzeniu z doustnymi lekami przeciwzakrzepowymi oraz z glikozydami naparstnicy.¹⁵

Szczególne grupy pacjentów

Ostrożność należy zachować stosując preparaty magnezu i potasu u osób w podeszłym wieku ze względu na wyższe ryzyko zaburzeń czynności nerek w tej grupie wiekowej.¹⁴

Produktów zawierających magnez i witaminę B6, takich jak Magne B6, Magne B6 Forte, Magnefar B6 i Magnefar B6 Forte, nie należy stosować u dzieci poniżej 6 lat.⁷¹³

Ostrzeżenia dotyczące pirydoksyny (witaminy B6)

Długotrwałe stosowanie pirydoksyny (witaminy B6) w wysokich dawkach może powodować aksonalną neuropatię czuciową. Objawy obejmują drętwienie i zaburzenia poczucia pozycji, mrowienie w dystalnych częściach kończyn oraz stopniowo postępującą ataksję sensoryczną (zaburzenia koordynacji). W większości przypadków objawy ustępują po zaprzestaniu stosowania pirydoksyny.¹³⁷

W przypadku wystąpienia działań niepożądanych należy tymczasowo przerwać stosowanie leku. Leczenie można przywrócić po zmniejszeniu dawki i/lub ustąpieniu objawów.¹³

Specjalne przypadki stosowania magnezu

Magnez w żywieniu pozajelitowym

W przypadku stosowania roztworów do żywienia pozajelitowego zawierających magnez, takich jak Aminoplasmal B. Braun 10% E, Finomel, Finomel Peri, Lipoflex peri czy Lipoflex special, należy regularnie monitorować stężenie elektrolitów w osoczu, w tym magnezu.¹⁶¹⁷

Należy zachować ostrożność stosując preparaty do żywienia pozajelitowego u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek. Istotne jest uważne monitorowanie podaży fosforanów, magnezu i potasu, aby zapobiec hiperfosfatemii, hipermagnezemii i/lub hiperkaliemii.¹⁷

Dożylnej infuzji aminokwasów towarzyszy zwiększone wydalanie w moczu pierwiastków śladowych, w szczególności miedzi i cynku. Należy to uwzględnić przy dawkowaniu pierwiastków śladowych, zwłaszcza w długotrwałym żywieniu dożylnym.¹⁷

Magnez w zabiegach dializy otrzewnowej

W przypadku roztworów do dializy otrzewnowej zawierających magnez, takich jak balance 1,5% z 1,5% glukozą i wapniem 1,25 mmol/l czy balance 2,3% z 2,3% glukozą i wapniem 1,25 mmol/l, zaleca się systematyczne monitorowanie stężenia magnezu (obok innych elektrolitów) w surowicy.¹⁸

Utrata elektrolitów spowodowana przez wymioty i/lub biegunkę może wymagać czasowego zastosowania roztworu do dializy otrzewnowej zawierającego potas.¹⁸

Magnez w roztworach do hemodializy

W przypadku roztworów do hemodializy/hemofiltracji zawierających magnez, takich jak Biphozyl, należy regularnie kontrolować elektrolity oraz kwasowość/zasadowość krwi pacjenta. U pacjentów, którym podawany jest taki produkt, należy monitorować stężenie magnezu w surowicy.¹⁹

Magnez w produktach leczniczych przygotowujących jelito

Roztwory do przygotowania jelita do badań diagnostycznych lub zabiegów, zawierające magnez (np. CitraFleet, Eziclen), mogą powodować zaburzenia elektrolitowe. Przed zastosowaniem takich produktów należy rozważyć stosunek korzyści do ryzyka, zwłaszcza u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek.²⁰

Biegunka występująca w związku z przeczyszczającym działaniem tych produktów może skutkować utratą płynów i elektrolitów, w tym magnezu. Wymagane jest odpowiednie nawodnienie pacjenta.²⁰

Skojarzone niedobory magnezu i wapnia

W przypadku skojarzonego niedoboru magnezu i wapnia, w pierwszej kolejności należy wyrównać niedobór magnezu. Ta zasada dotyczy preparatów takich jak Magne B6, Magne B6 Forte, Magnefar B6 i Magnefar B6 Forte.⁷¹³

W przypadku ciężkiego niedoboru magnezu i zaburzeń wchłaniania, leczenie należy rozpocząć od dożylnego podawania magnezu.⁷¹³

Dodatkowe uwagi praktyczne

Brak lub znacząco zmniejszony efekt działania preparatów magnezu występuje u osób z zaburzonym wchłanianiem jelitowym.¹⁰

Produktu leczniczego zawierającego magnez i potas, takiego jak Aspar Espefa Premium, nie należy podawać w chorobach nowotworowych bez porozumienia z lekarzem.²¹

Podczas leczenia preparatami zawierającymi wapń (np. Dolomit VIS) należy kontrolować stężenie wapnia we krwi. U pacjentów z łagodną hiperkalciurią, niewydolnością nerek lub kamicą nerkową należy kontrolować wydalanie wapnia z moczem. Pacjenci z kamicą nerkową powinni podczas leczenia pić dużo płynów.¹⁵

Ciepłych kąpieli całego ciała w roztworach soli mineralnych, takich jak Bocheńska Lecznicza Sól Jodowo-Bromowa, nie należy stosować w przypadkach, gdy ze względu na ogólny stan organizmu niewskazane jest narażenie na działanie silnych bodźców.²²