Właściwości farmakodynamiczne
Lizat bakterii

Farmakodynamika lizatu bakterii

Lizat bakterii to substancja czynna pozyskiwana z różnych szczepów bakterii odpowiedzialnych głównie za zakażenia górnych i dolnych dróg oddechowych. Substancja ta wykazuje działanie immunostymulujące, które przejawia się w zwiększeniu odporności organizmu przeciwko mikroorganizmom patogennym. Produkty lecznicze zawierające lizaty bakterii, takie jak Ismigen i Luivac, są klasyfikowane jako immunostymulatory (kod ATC: LO3AX lub J07AX).^{1 2}

Skład lizatów bakterii w preparatach leczniczych

Preparaty zawierające lizaty bakterii różnią się składem szczepów bakteryjnych, choć istnieje znaczne podobieństwo pomiędzy produktami dostępnymi na rynku. Przykładowo, Ismigen zawiera lizat ośmiu różnych szczepów bakteryjnych w ilości 7 mg na tabletkę, w tym: Staphylococcus aureus, Streptococcus pyogenes, Streptococcus (viridans) oralis, Klebsiella pneumoniae, Klebsiella ozaenae, Haemophilus influenzae, Neisseria catarrhalis oraz Streptococcus pneumoniae (z uwzględnieniem sześciu różnych typów). Każdy szczep bakteryjny występuje w ilości 6 miliardów jednostek.³

Z kolei Luivac zawiera 3 mg lizatu bakterii w postaci substancji LW50020R, która obejmuje siedem szczepów bakteryjnych: Staphylococcus aureus, Streptococcous mitis, Streptococcous pyogenes, Streptococcous pneumoniae, Klebsiella pneumoniae, Moraxella (Branhamella) catarrhalis oraz Haemophilus influenzae. Każdy z tych szczepów występuje w ilości co najmniej 1×10⁹ drobnoustrojów.⁴

Mechanizm działania lizatów bakterii

Lizaty bakterii oddziałują na układ immunologiczny poprzez złożony mechanizm wywołujący odpowiedź zarówno w zakresie odporności wrodzonej, jak i nabytej. Głównym miejscem działania tych substancji są błony śluzowe, ze szczególnym uwzględnieniem tkanki limfoidalnej przewodu pokarmowego i układu oddechowego.^{5 6}

Wpływ na układ odporności nabytej

Lizaty bakterii wpływają na odporność nabytą poprzez szereg mechanizmów obejmujących:

• Stymulację dojrzewania komórek dendrytycznych, które są zdolne do specyficznego pobudzania limfocytów T i B
• Zwiększenie produkcji swoistych przeciwciał klasy IgA skierowanych przeciwko strukturom powierzchniowym bakterii patogennych
• Stymulację aktywności i proliferacji limfocytów T, ze szczególnym uwzględnieniem komórek T pomocniczych (Th)

^{7 8}

Badania doświadczalne potwierdziły, że Luivac zwiększa liczbę komórek produkujących przeciwciała klasy IgA w kępkach Peyera, co prowadzi do wzrostu liczby przeciwciał klasy IgA w wydzielinach błony śluzowej oraz specyficznych przeciwciał klasy IgA w płucach i surowicy.⁹

Wpływ na układ odporności wrodzonej

W zakresie odporności wrodzonej, lizaty bakteryjne wywołują następujące efekty:

• Wzmacnianie mechanizmu zabijania komórek bakteryjnych przez granulocyty poprzez proces opsonizacji bakterii przez swoiste przeciwciała
• Zwiększenie aktywności fagocytarnej komórek żernych
• Pobudzanie funkcji komórek dendrytycznych, które stanowią pomost między odpornością wrodzoną a nabytą

^{10 11}

Regulacja odpowiedzi immunologicznej

Ważnym aspektem działania lizatów bakterii jest stymulacja produkcji cytokin regulujących odpowiedź immunologiczną. W badaniach nad preparatem Luivac wykazano, że stymuluje on produkcję:

• Interferonu gamma – w tkance limfoidalnej oskrzeli oraz limfocytach węzłów chłonnych krezki
• Interleukiny-2 – w węzłach chłonnych krezki
• Interleukiny-5 i interleukiny-6 – w tkance limfoidalnej oskrzeli

¹²

Ponadto wykazano, że lizaty bakterii mogą przyczyniać się do zmniejszenia reakcji zapalnych w płucach poprzez redukcję stężeń elastazy PMN (neutrofilowej), co stanowi ważny mechanizm przeciwzapalny.¹³

Efekty kliniczne stosowania lizatów bakterii

Działanie ochronne lizatów bakterii w nawracających zakażeniach układu oddechowego zostało potwierdzone w badaniach klinicznych. W przypadku preparatu Ismigen udokumentowano:

• Zmniejszenie liczby nawrotów infekcji dróg oddechowych
• Skrócenie okresu utrzymywania się gorączki
• Rzadsze stosowanie antybiotyków u pacjentów przyjmujących lizaty bakterii

¹⁴

Istotnym aspektem jest brak niekorzystnego wpływu na podstawowe funkcje organizmu – lizaty bakterii nie wykazują działania depresyjnego ani pobudzającego na układ krążenia czy oddechowy.¹⁵

Całościowy mechanizm działania immunomodulacyjnego

Podsumowując, właściwości farmakodynamiczne lizatów bakterii obejmują kompleksowe oddziaływanie na układ immunologiczny poprzez:

• Stymulację układu odpornościowego błon śluzowych
• Zwiększenie zarówno odporności swoistej, jak i nieswoistej
• Wzmocnienie mechanizmów obronnych przeciwko patogenom odpowiedzialnym za zakażenia dróg oddechowych
• Modulację wydzielania cytokin zaangażowanych w regulację odpowiedzi immunologicznej
• Ograniczenie procesów zapalnych w drogach oddechowych

^{16 17}