Właściwości farmakodynamiczne
Kwiat bzu czarnego

Właściwości farmakodynamiczne kwiatu bzu czarnego (Sambucus nigra L., flos)

Kwiat bzu czarnego (Sambucus nigra L., flos) jest surowcem roślinnym o udokumentowanych właściwościach leczniczych, wykorzystywanym zarówno w monoterapii, jak i jako składnik preparatów złożonych. Substancja ta wchodzi w skład wielu produktów leczniczych dostępnych na rynku farmaceutycznym, m.in. Kwiat Bzu Czarnego (zioła do zaparzania), Pyrosal (syrop), Sinupret (krople doustne i tabletki drażowane), Sinupret extract (tabletki drażowane) oraz Syrop z lipy, bzu czarnego, wierzby i dziewanny Ziołowa Tradycja. ^{1 2 3}

Działanie sekretolityczne kwiatu bzu czarnego

Kwiat bzu czarnego, jako składnik preparatów złożonych, wykazuje działanie sekretolityczne potwierdzone w badaniach doświadczalnych. W szczególności zaobserwowano to działanie w składzie preparatu Sinupret. Badania przeprowadzone na zwierzętach wykazały zdolność kwiatu bzu czarnego w połączeniu z innymi składnikami ziołowymi do zwiększania produkcji wydzieliny w drogach oddechowych. ⁴

Wpływ na transport jonów i ruch rzęsek nabłonka oddechowego

W badaniach in vitro na komórkach nabłonka oddechowego oraz in vivo na myszach, produkty zawierające kwiat bzu czarnego (m.in. Sinupret extract i Sinupret tabletki) wykazały zdolność do nasilania transportu anionów chlorkowych. Jest to mechanizm o znaczącym wpływie na właściwości śluzu w drogach oddechowych. Równolegle z tymi efektami, odnotowano także zwiększenie częstotliwości ruchu rzęsek nabłonka oddechowego. Oba obserwowane działania prowadzą do usprawnienia mechanizmu oczyszczania śluzowo-rzęskowego, co ma kluczowe znaczenie w terapii infekcji górnych dróg oddechowych. ⁵

Działanie przeciwzapalne kwiatu bzu czarnego

Kwiat bzu czarnego, jako składnik preparatów złożonych (Sinupret krople doustne, Sinupret extract), wykazuje działanie przeciwzapalne, co zostało potwierdzone zarówno w badaniach in vitro, jak i na modelach zwierzęcych. Działanie to było badane w szczególności na dwóch szczurzych modelach ostrego zapalenia: zapaleniu opłucnej indukowanym mchem islandzkim oraz obrzęku łapy. Wyniki tych badań potwierdziły istotne przeciwzapalne właściwości preparatów zawierających kwiat bzu czarnego. ⁶

Działanie przeciwwirusowe

Jednym z kluczowych aspektów właściwości farmakodynamicznych kwiatu bzu czarnego jest jego działanie przeciwwirusowe. W badaniach in vitro wykazano, że preparaty zawierające kwiat bzu czarnego (Sinupret krople doustne, Sinupret extract) hamują replikację wirusów wywołujących infekcje układu oddechowego. Skuteczność ta dotyczy szerokiego spektrum patogenów wirusowych, takich jak:

• Ludzkie rhinowirusy
• Adenowirusy
• Wirusy paragrypy
• Wirusy nabłonka oddechowego
• Wirusy grypy typu A

⁷

Badania in vivo potwierdzające działanie przeciwwirusowe

Poza badaniami in vitro, działanie przeciwwirusowe kwiatu bzu czarnego zostało potwierdzone również w badaniach in vivo. W modelu mysim zaobserwowano, że podanie preparatów zawierających kwiat bzu czarnego (Sinupret tabletki powlekane i Sinupret krople doustne) spowodowało istotną redukcję śmiertelności myszy zainfekowanych wirusem paragrypy. ⁸

Działanie antybakteryjne

Kolejnym istotnym aspektem farmakodynamiki kwiatu bzu czarnego jest jego działanie antybakteryjne. Badania in vitro potwierdziły skuteczność preparatów zawierających tę substancję wobec bakterii odpowiedzialnych za infekcje układu oddechowego. Szczególnie udokumentowano aktywność przeciwbakteryjną względem:

• Staphylococcus aureus (gronkowiec złocisty)
• Streptococcus pneumoniae (pneumokok)

⁹

Skuteczność kliniczna

Skuteczność kliniczna kwiatu bzu czarnego jako składnika preparatów złożonych została potwierdzona w badaniach klinicznych. W przypadku preparatu Sinupret extract, zawierającego w swoim składzie kwiat bzu czarnego, przeprowadzono randomizowane, kontrolowane placebo badanie klinicznie u pacjentów z ciężkim wirusowym zapaleniem zatok przynosowych. Pierwszoplanowym punktem końcowym skuteczności klinicznej była średnia wyniku oceny głównych objawów (MSS) przy końcu leczenia. ¹⁰

Wyniki badań klinicznych

Wyniki badań klinicznych wykazały, że leczenie preparatem zawierającym kwiat bzu czarnego (Sinupret extract) spowodowało znaczące klinicznie, istotne różnice średniej MSS w porównaniu do placebo. Co szczególnie istotne, terapia z wykorzystaniem tego preparatu skutkowała złagodzeniem objawów choroby o około dwa dni wcześniej niż w przypadku placebo. ¹¹

Klasyfikacja ATC

Preparaty zawierające kwiat bzu czarnego są różnie klasyfikowane w systemie ATC. Przykładowo, Pyrosal zaliczany jest do grupy „Inne leki przeciwbólowe i przeciwgorączkowe”, jednak nie posiada on kodu ATC nadanego przez WHO. ¹²

Z kolei preparaty Sinupret klasyfikowane są jako „inne leki złożone stosowane w przeziębieniu” z kodem ATC: R 05 X, a Sinupret extract jako „inne preparaty przeciwko przeziębieniom” również z grupy ATC: R05X. ^{13 14}

Podsumowanie właściwości farmakodynamicznych

Kwiat bzu czarnego (Sambucus nigra L., flos) wykazuje szerokie spektrum właściwości farmakodynamicznych, które zostały potwierdzone zarówno w badaniach in vitro, jak i in vivo. Do najważniejszych właściwości należą:

• Działanie sekretolityczne – zwiększenie produkcji wydzieliny w drogach oddechowych
• Wpływ na transport jonów – nasilenie transportu anionów chlorkowych
• Stymulacja ruchu rzęsek nabłonka oddechowego – usprawnienie mechanizmu oczyszczania śluzowo-rzęskowego
• Działanie przeciwzapalne – potwierdzone na modelach zwierzęcych i w badaniach in vitro
• Działanie przeciwwirusowe – hamowanie replikacji wirusów oddechowych, w tym rhinowirusów, adenowirusów, wirusów paragrypy i grypy typu A
• Działanie antybakteryjne – aktywność przeciwko Staphylococcus aureus i Streptococcus pneumoniae

¹⁵

Potwierdzona skuteczność kliniczna, szczególnie w terapii infekcji górnych dróg oddechowych i zapaleń zatok przynosowych, czyni kwiat bzu czarnego wartościowym składnikiem preparatów stosowanych w tych schorzeniach. Wykazano, że preparaty zawierające tę substancję przyspieszają ustępowanie objawów choroby w porównaniu do placebo. ¹⁶