Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Foskarnet

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania foskarnetem

Foskarnet (Foscarnet sodium hexahydrate Tillomed) wymaga szczególnej uwagi podczas stosowania ze względu na szereg istotnych zagrożeń klinicznych. Poniżej przedstawiono kluczowe ostrzeżenia i środki ostrożności, które należy uwzględnić podczas leczenia tym lekiem.¹

Zaburzenia czynności nerek

Foskarnet należy stosować ze szczególną ostrożnością u pacjentów z upośledzoną czynnością nerek. Zaburzenia czynności nerek mogą wystąpić na dowolnym etapie terapii, dlatego konieczne jest systematyczne monitorowanie parametrów nerkowych. Stężenie kreatyniny w surowicy należy kontrolować co drugi dzień podczas terapii indukcyjnej oraz raz w tygodniu w trakcie leczenia podtrzymującego. Na podstawie uzyskanych wyników należy wprowadzać odpowiednie modyfikacje dawkowania.²

U wszystkich pacjentów należy bezwzględnie utrzymywać odpowiednie nawodnienie. Szczególnie uważnie należy monitorować czynność nerek u osób z istniejącą chorobą nerek lub otrzymujących jednocześnie inne leki o działaniu nefrotoksycznym.³

Zaburzenia elektrolitowe

Ze względu na zdolność foskarnetu do chelatowania jonów metali dwuwartościowych, takich jak wapń, podawanie leku może prowadzić do ostrego zmniejszenia stężenia jonów wapnia w surowicy. Obniżenie to jest proporcjonalne do szybkości wlewu i może nie być w pełni odzwierciedlone w badaniach całkowitego poziomu wapnia w surowicy.⁴

Stężenia elektrolitów, zwłaszcza wapnia i magnezu, należy ocenić przed rozpoczęciem terapii foskarnetem oraz monitorować regularnie w jej trakcie. Wszelkie stwierdzone niedobory powinny być niezwłocznie korygowane.⁵

Zaburzenia rytmu serca

Stosowanie foskarnetu wiąże się z ryzykiem wystąpienia wydłużenia odstępu QT, a w rzadkich przypadkach – zaburzeń rytmu typu torsade de pointes. Szczególnej obserwacji wymagają następujące grupy pacjentów zwiększonego ryzyka arytmii komorowych:⁶

• pacjenci ze stwierdzonymi zaburzeniami przewodzenia serca, zwłaszcza wydłużeniem odstępu QTc
• pacjenci z istotnymi zaburzeniami elektrolitowymi (hipokaliemia, hipomagnezemia)
• pacjenci z bradykardią
• pacjenci z chorobami serca, np. zastoinową niewydolnością serca
• pacjenci przyjmujący leki wydłużające odstęp QT

⁷

Należy poinstruować pacjentów, aby niezwłocznie zgłaszali wszelkie niepokojące objawy ze strony układu sercowo-naczyniowego.⁸

Wpływ na tkankę kostną

Foskarnet odkłada się w zębach, kościach i chrząstkach. Dane z badań na zwierzętach wskazują, że proces ten jest bardziej nasilony u młodszych osobników. Nie przeprowadzono badań oceniających bezpieczeństwo stosowania foskarnetu i jego wpływ na rozwój układu kostnego u dzieci.⁹

Napady drgawkowe

Podczas terapii foskarnetem istnieje ryzyko wystąpienia napadów drgawkowych związanych ze zmianami stężeń minerałów i elektrolitów w osoczu. Odnotowano przypadki stanu padaczkowego. Z tego powodu pacjenci muszą być dokładnie obserwowani pod kątem takich zmian i ich potencjalnych następstw. W niektórych przypadkach konieczna może być suplementacja minerałów i elektrolitów.¹⁰

Wysoka zawartość sodu

Foscarnet sodium hexahydrate Tillomed zawiera znaczne ilości sodu, co wymaga uwzględnienia podczas terapii:¹¹

• Każda butelka o pojemności 250 mL zawiera 1375 mg (60 mmol) sodu, co stanowi 69% maksymalnej dobowej dawki sodu zalecanej przez WHO (2 g) dla osób dorosłych
• Maksymalna dawka dobowa podczas terapii podtrzymującej (120 mg/kg mc./dobę) bez rozcieńczania dla pacjenta o masie ciała 70 kg odpowiada 96% maksymalnej dobowej dawki sodu wg zaleceń WHO
• Po rozcieńczeniu roztworem chlorku sodu 9 mg/mL (0,9%) do stężenia 12 mg/mL dla pacjenta o masie ciała 70 kg, maksymalna dawka dobowa podczas terapii podtrzymującej odpowiada 158% maksymalnej dobowej dawki sodu wg zaleceń WHO

¹²

Należy unikać stosowania foskarnetu w przypadkach, gdy obciążenie solą fizjologiczną nie jest dobrze tolerowane przez pacjenta, np. w kardiomiopatii. Wysoką zawartość sodu należy szczególnie brać pod uwagę u osób na diecie niskosodowej.¹³

Podrażnienia narządów płciowych

Foskarnet jest wydalany w dużych stężeniach z moczem, co może powodować znaczne podrażnienia i/lub owrzodzenia narządów płciowych. W celu zapobiegania tym powikłaniom zaleca się szczególną dbałość o higienę osobistą, zwłaszcza mycie okolic narządów płciowych po każdym oddaniu moczu.¹⁴

Inne ostrzeżenia

W przypadku wystąpienia parestezji kończyn lub nudności, zaleca się zmniejszenie szybkości infuzji foskarnetu.¹⁵

Jeżeli istnieje konieczność zastosowania leków moczopędnych, preferuje się diuretyki tiazydowe.¹⁶

Rozwój oporności

Jeśli terapia foskarnetem nie prowadzi do oczekiwanej odpowiedzi klinicznej lub dochodzi do pogorszenia stanu po początkowej poprawie, może to wynikać ze zmniejszonej wrażliwości wirusów na foskarnet. W takiej sytuacji należy rozważyć przerwanie leczenia foskarnetem i zastosowanie innego, odpowiedniego produktu leczniczego.¹⁷