Właściwości farmakokinetyczne
Fosforan kodeiny

Właściwości farmakokinetyczne fosforanu kodeiny

Fosforan kodeiny stanowi istotną składową produktów leczniczych stosowanych w objawowym leczeniu kaszlu. Mimo braku kompleksowych badań farmakokinetycznych dla gotowych produktów leczniczych zawierających tę substancję, dostępne dane pozwalają na szczegółową charakterystykę jej właściwości farmakokinetycznych.^{1 2}

Wchłanianie

Kodeina i jej sole, w tym fosforan kodeiny, charakteryzują się dobrą absorbcją z przewodu pokarmowego. Po podaniu doustnym fosforan kodeiny osiąga maksymalne stężenie w osoczu w ciągu około 60 minut od przyjęcia, co świadczy o szybkim procesie wchłaniania.^{3 4}

Dystrybucja

Po wchłonięciu, fosforan kodeiny ulega dystrybucji w organizmie. Objętość dystrybucji tej substancji różni się w zależności od drogi podania. W przypadku podania dożołądkowego objętość dystrybucji wynosi około 3,5 l/kg, natomiast przy podaniu domięśniowym wartość ta jest niższa i wynosi 2,6 l/kg. Istotnym parametrem farmakokinetycznym jest stopień wiązania z białkami osocza – dla kodeiny wynosi on około 25%, co jest stosunkowo niewielką wartością w porównaniu z innymi lekami.^{5 6}

Metabolizm

Metabolizm fosforanu kodeiny zachodzi głównie w wątrobie, gdzie substancja ta podlega różnym procesom biotransformacji. Główne szlaki metaboliczne obejmują:

• demetylację do morfiny
• N-demetylację do norkodeiny
• sprzęganie z kwasem glukuronowym i siarczanowym

^{7 8}

Warto podkreślić, że część właściwości farmakodynamicznych kodeiny, w szczególności jej działanie przeciwkaszlowe, wynika z bezpośredniego wpływu na ośrodkowy układ nerwowy. Substancja ta wykazuje depresyjne działanie na ośrodek kaszlu, co stanowi podstawę jej zastosowania klinicznego.⁹

Eliminacja

Okres półtrwania fosforanu kodeiny w osoczu wynosi od 2,5 do 4 godzin, średnio około 3 godzin, co determinuje częstotliwość podawania produktów leczniczych zawierających tę substancję.^{10 11}

Eliminacja fosforanu kodeiny zachodzi głównie przez nerki. Po podaniu doustnym, około 86% dawki kodeiny jest wydalane w ciągu 24 godzin. Wydalanie odbywa się przede wszystkim z moczem, gdzie substancja występuje zarówno w formie niezmienionej, jak i w postaci metabolitów – norkodeiny, morfiny oraz ich koniugatów. Niewielkie ilości kodeiny i jej metabolitów są również wydalane z kałem, co wynika z ich obecności w żółci.¹²

Farmakokinetyka składników roślinnych w produktach z fosforan kodeiny

Produkty lecznicze zawierające fosforan kodeiny, takie jak HERBAPINI czy Syrop sosnowy złożony Aflofarm, zawierają również składniki pochodzenia roślinnego, których właściwości farmakokinetyczne warto omówić w kontekście kompleksowego działania tych preparatów.

Składniki sosnowe

W przypadku monoterpenów olejku sosnowego, który jest składnikiem produktu HERBAPINI, badania wykazały stosunkowo słabą resorpcję w przewodzie pokarmowym. Zaobserwowano, że po spożyciu dawek przekraczających LD50, dochodzi do pewnego stopnia wchłaniania tych związków. W organizmie ulegają one selektywnej kumulacji – przede wszystkim węglowodory monoterpenowe gromadzą się w tkance tłuszczowej, skąd są następnie powoli metabolizowane.¹³

Metabolizm monoterpenów u człowieka obejmuje kilka charakterystycznych reakcji biotransformacji:

• uwodnienie
• hydroksylację
• reakcje przegrupowania
• acetylację

¹⁴

Metabolity powstałe w wyniku tych przemian są następnie wydalane głównie przez nerki.¹⁵

Składniki kopru włoskiego i anyżu

Składniki olejkowe pochodzące z kopru włoskiego, obecne w preparacie HERBAPINI, charakteryzują się dobrą przenikalnością do płynów ustrojowych, w tym do mleka matki. Ta właściwość ma znaczenie kliniczne, ponieważ substancje te mogą wywierać działanie wiatropędne u niemowląt karmionych piersią przez matki przyjmujące preparaty zawierające olejek z kopru.¹⁶

Podobnie nalewka z anyżu, która występuje w Syropie sosnowym złożonym Aflofarm, zawiera olejki eteryczne o zbliżonych właściwościach farmakokinetycznych, choć szczegółowe dane dotyczące ich wchłaniania, dystrybucji, metabolizmu i wydalania nie zostały szczegółowo opisane w dostępnej dokumentacji produktów leczniczych.