Przedawkowanie
Bromowodorek dekstrometorfanu

Przedawkowanie bromowodorku dekstrometorfanu

Bromowodorek dekstrometorfanu jest substancją czynną o działaniu przeciwkaszlowym występującą w wielu preparatach złożonych stosowanych w leczeniu objawowym przeziębienia i grypy. Przedawkowanie tej substancji stanowi poważne zagrożenie dla pacjenta i wymaga natychmiastowej interwencji medycznej. Znajomość objawów przedawkowania oraz właściwego postępowania terapeutycznego jest kluczowa dla personelu medycznego.¹

Objawy przedmiotowe i podmiotowe

Przedawkowanie bromowodorku dekstrometorfanu charakteryzuje się szerokim spektrum objawów klinicznych, które mogą przebiegać z różnym nasileniem, w zależności od przyjętej dawki oraz indywidualnej wrażliwości pacjenta. Objawy przedawkowania można podzielić na kilka głównych kategorii dotyczących różnych układów organizmu.²

W obrębie przewodu pokarmowego najczęściej obserwuje się nudności i wymioty, które mogą występować zarówno we wczesnej fazie zatrucia, jak i w jego późniejszym przebiegu. Z zaburzeń neurologicznych typowe są: dystonia, pobudzenie psychoruchowe, splątanie, senność oraz osłupienie. Charakterystycznym objawem jest również oczopląs, który może być jednym z pierwszych zauważalnych objawów neurologicznych.³

Szczególnie niebezpieczne są objawy kardiotoksyczności, obejmujące tachykardię oraz nieprawidłowości w zapisie EKG z wydłużeniem odstępu QTc, które mogą prowadzić do poważnych zaburzeń rytmu serca. Pacjenci z przedawkowaniem dekstrometorfanu często prezentują również ataksję, czyli zaburzenia koordynacji ruchowej.⁴

Należy szczególnie zwrócić uwagę na możliwość wystąpienia psychozy toksycznej z omamami wzrokowymi oraz wzmożoną pobudliwością, które mogą naśladować objawy innych zaburzeń psychicznych i utrudniać właściwą diagnozę.⁵

Objawy ciężkiego przedawkowania

W przypadku znacznego przedawkowania bromowodorku dekstrometorfanu mogą wystąpić objawy zagrażające życiu pacjenta. Do najpoważniejszych manifestacji klinicznych ciężkiego zatrucia należą:⁶

• Śpiączka – będąca wyrazem głębokiego zaburzenia funkcjonowania ośrodkowego układu nerwowego
• Depresja oddechowa – stanowiąca bezpośrednie zagrożenie życia i wymagająca natychmiastowej interwencji
• Drgawki – mogące prowadzić do urazów oraz wtórnych powikłań neurologicznych

⁷

Wymienione objawy występują zwykle po przyjęciu znacznie przekraczających dawkę terapeutyczną ilości dekstrometorfanu i stanowią stan bezpośredniego zagrożenia życia wymagający hospitalizacji w oddziale intensywnej terapii.⁸

Postępowanie terapeutyczne

Leczenie przedawkowania bromowodorku dekstrometorfanu wymaga kompleksowego podejścia, zależnego od czasu, jaki upłynął od momentu zatrucia oraz nasilenia objawów klinicznych.⁹

W przypadku pacjentów bez objawów, którzy zgłaszają przyjęcie zbyt dużej dawki dekstrometorfanu w ciągu poprzedniej godziny, zalecane jest podanie węgla aktywowanego, który wiąże substancję w przewodzie pokarmowym, zmniejszając jej wchłanianie.¹⁰

U pacjentów, u których wystąpiły uspokojenie lub śpiączka w wyniku przedawkowania dekstrometorfanu, należy rozważyć zastosowanie naloksonu w dawkach standardowo stosowanych w leczeniu przedawkowania opioidów. Jest to związane z działaniem dekstrometorfanu na receptory opioidowe, szczególnie w przypadku dużych dawek.¹¹

W przypadku wystąpienia drgawek zaleca się podanie benzodiazepin. Jeśli u pacjenta rozwinie się hipertermia w przebiegu zespołu serotoninowego, leczenie powinno obejmować podanie benzodiazepin oraz zastosowanie zewnętrznych metod ochładzania ciała.¹²

Podstawą postępowania w ciężkim zatruciu dekstrometorfanem jest leczenie objawowe i podtrzymujące funkcje życiowe. Ze względu na możliwe powikłania leczenie powinno być prowadzone w warunkach szpitalnych, optymalnie w oddziale intensywnej terapii, gdzie możliwe jest ścisłe monitorowanie parametrów życiowych pacjenta oraz szybka interwencja w przypadku pogorszenia stanu klinicznego.¹³

Tabela objawów przedawkowania bromowodorku dekstrometorfanu

Szczególne uwagi kliniczne

Należy pamiętać, że bromowodorek dekstrometorfanu często występuje w produktach złożonych zawierających również inne substancje czynne, jak paracetamol, pseudoefedryna czy chlorfeniramina (np. w preparatach Gripblocker Express i Gripex Noc). W przypadku przedawkowania takiego produktu objawy mogą być złożone, wynikające z działania wszystkich substancji aktywnych.¹⁴

W diagnostyce różnicowej należy uwzględnić możliwość interakcji dekstrometorfanu z innymi lekami, zwłaszcza z inhibitorami monoaminooksydazy (IMAO) oraz selektywnymi inhibitorami wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI), które mogą prowadzić do wystąpienia zespołu serotoninowego, manifestującego się hipertermią, nadmierną aktywnością autonomicznego układu nerwowego, zaburzeniami świadomości i hiperrefleksją.¹⁵

Skuteczność leczenia przedawkowania dekstrometorfanu zależy przede wszystkim od szybkości podjęcia interwencji medycznej. W przypadku podejrzenia znacznego przedawkowania pacjent powinien być niezwłocznie przetransportowany do ośrodka dysponującego oddziałem intensywnej terapii, gdzie możliwe będzie wdrożenie odpowiedniego leczenia i monitorowanie funkcji życiowych.¹⁶