Dawkowanie i sposób podawania
Atropina

Atropina jest dostępna w różnych postaciach farmaceutycznych, w tym roztworze do wstrzykiwań (0,5 mg/ml i 1 mg/ml), kroplach do oczu (10 mg/ml), tabletkach, czopkach doodbytniczych oraz w autostrzykawkach (2 mg/2 ml). Dawkowanie jest ściśle uzależnione od wskazania klinicznego, wieku pacjenta oraz drogi podania. W leczeniu bradykardii zatokowej i arytmii stosuje się dawki 0,3-0,6 mg i.m. lub i.v. co 4-6 godzin, maksymalnie do 2 mg u dorosłych, natomiast u dzieci dawkuje się 10 μg/kg mc. (max. 0,4 mg). W stanach zagrożenia życia, np. reanimacji, dawka dożylna wynosi 0,5 mg co 5 minut do ustabilizowania rytmu serca, a przy zatrzymaniu akcji serca jednorazowo 3 mg i.v. Zatrucia insektycydami fosforoorganicznymi wymagają dawek 1-2 mg i.m. lub i.v. co 5-60 minut, z maksymalną dawką 100 mg w ciągu 24 godzin. U dzieci dawka wynosi 50 μg/kg mc. co 10-30 minut do ustąpienia objawów. W premedykacji przed znieczuleniem ogólnym stosuje się 0,3-0,6 mg i.m. lub s.c. u dorosłych, a u dzieci dawki zależne od masy ciała (0,1-0,3 mg). Odwracanie blokady nerwowo-mięśniowej wymaga podania 0,6-1,2 mg atropiny i.v. u dorosłych oraz 20 μg/kg mc. u dzieci (max. 0,6 mg), podawanej przed lub jednocześnie z neostygminą.

  1. Dawkowanie i sposób podawania atropiny
    1. Atropina w postaci roztworu do wstrzykiwań (Atropinum Sulfuricum WZF)
    2. Atropina w postaci kropli do oczu (Atropinum Sulfuricum WZF 1%)
    3. Atropina w postaci tabletek
    4. Atropina w postaci czopków (Hemorol)
    5. Atropina w postaci kropli doustnych (Meditonsin)
    6. Atropina w połączeniu z difenoksylatem (Reasec)
    7. Atropina w autostrzykawkach (Indywidualny Zestaw Autostrzykawek przeciwko Bojowym Środkom Trującym IZAS-05)
  2. Szczegółowa tabela dawkowania atropiny w zależności od wskazania i wieku pacjenta
    1. Ważne uwagi dotyczące dawkowania i stosowania atropiny
    2. Kolejne rozdziały

Dawkowanie i sposób podawania atropiny

Atropina jest substancją stosowaną w różnych postaciach farmaceutycznych, a jej dawkowanie zależy od wskazania klinicznego, wieku pacjenta oraz drogi podania. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące dawkowania atropiny w poszczególnych postaciach i wskazaniach, które powinny zostać przekazane pacjentowi oraz uwzględnione podczas wywiadu medycznego.1

Atropina w postaci roztworu do wstrzykiwań (Atropinum Sulfuricum WZF)

Produkt leczniczy dostępny jest w dwóch stężeniach: 0,5 mg/ml oraz 1 mg/ml w postaci klarownego, bezbarwnego roztworu do wstrzykiwań. Może być podawany drogą podskórną, domięśniową lub dożylną.2 3

Dawkowanie u dorosłych, młodzieży powyżej 12 lat i pacjentów w podeszłym wieku:
  • Bradykardia zatokowa, arytmia: 0,3 do 0,6 mg domięśniowo lub dożylnie co 4-6 godzin, do dawki całkowitej 2 mg.4
  • Reanimacja: 0,5 mg dożylnie, dawkę można powtarzać w odstępach 5-minutowych do momentu ustabilizowania rytmu serca. W przypadku zatrzymania akcji serca należy podać dożylnie jednorazową dawkę 3 mg. Jeżeli podanie dożylne nie jest możliwe, można podać przez rurkę dotchawiczą dawkę 2-3 razy wyższą niż stosowana dożylnie.5
  • Premedykacja przed znieczuleniem ogólnym: 0,3 do 0,6 mg domięśniowo lub podskórnie podane 30-60 minut przed zabiegiem lub ta sama dawka podana dożylnie bezpośrednio przed zabiegiem.6
  • Zatrucie insektycydami fosforoorganicznymi, lekami cholinomimetycznymi lub grzybami zawierającymi muskarynę: 1 do 2 mg domięśniowo lub dożylnie, dawkę można powtarzać co 5 do 60 minut do zaniku objawów zatrucia; nie należy przekraczać maksymalnej dawki 100 mg w ciągu pierwszych 24 godzin.7
  • Odwracanie blokady nerwowo-mięśniowej: 0,6 mg do 1,2 mg dożylnie podawane kilka minut przed lub jednocześnie z neostygminą w dawce od 0,5 mg do 2 mg (używając oddzielnych strzykawek).8
  • Stany spastyczne mięśniówki gładkiej w jamie brzusznej (kolka wątrobowa, nerkowa): 0,5 mg do 1 mg domięśniowo lub dożylnie.9
  • Diagnostyka radiologiczna (wywołanie rozkurczu mięśniówki gładkiej i zwolnienie pasażu jelitowego): 1 mg domięśniowo.10
Dawkowanie u dzieci poniżej 12 lat:
  • Dawkowanie standardowe: zwykle 10 mikrogramów/kg masy ciała (0,01 mg/kg mc.) podawane domięśniowo, dożylnie lub podskórnie; nie przekraczać 0,4 mg. W razie potrzeby dawki można powtórzyć co 4-6 godzin.11
  • Stany zagrożenia życia, ciężkie zaburzenia serca: 20 mikrogramów/kg masy ciała (0,02 mg/kg mc.) dożylnie; minimalna dawka: 0,01 mg, którą można powtarzać co 5 minut do maksymalnej dawki 0,1 mg.12
  • Premedykacja przed znieczuleniem ogólnym (podawanie domięśniowo lub podskórnie 30-60 minut przed zabiegiem):
    • Dzieci o masie ciała do 3 kg: 100 mikrogramów (0,1 mg)
    • Dzieci o masie ciała od 7 do 9 kg: 200 mikrogramów (0,2 mg)
    • Dzieci o masie ciała od 12 do 16 kg: 300 mikrogramów (0,3 mg)
    • Dzieci o masie ciała powyżej 20 kg: dawki jak dla pacjentów dorosłych13
  • Odwracanie blokady nerwowo-mięśniowej: noworodki, niemowlęta i dzieci: 20 mikrogramów/kg masy ciała (0,02 mg/kg mc.) dożylnie. Maksymalna dawka 0,6 mg.14
  • Zatrucie insektycydami fosforoorganicznymi, lekami cholinomimetycznymi lub grzybami zawierającymi muskarynę: 50 mikrogramów/kg masy ciała (0,05 mg/kg mc.) domięśniowo lub dożylnie co 10-30 minut; podawać do momentu zaniku objawów zatrucia.15

Atropina w postaci kropli do oczu (Atropinum Sulfuricum WZF 1%)

Produkt leczniczy dostępny jest w stężeniu 10 mg/ml w postaci kropli do oczu, roztwór. Jest to przezroczysty roztwór, bezbarwny do żółtego.16

Dawkowanie w okulistyce:
  • Badanie refrakcji oka u dzieci w wieku od 6 lat: 1 kropla 2 razy na dobę przez 3 dni. Dodatkowa dawka może być podana bezpośrednio przed badaniem okulistycznym.17
  • Uwaga dla dzieci poniżej 6 lat: należy stosować produkt leczniczy zawierający atropinę w niższym stężeniu.18
  • Dawkowanie lecznicze: jedna kropla do worka spojówkowego, maksymalnie 2 razy na dobę.19

Ważna informacja dotycząca aplikacji: Po zakropleniu preparatu do worka spojówkowego należy przez około jedną minutę uciskać wewnętrzny kąt szpary powiekowej. Jest to szczególnie istotne u dzieci, gdyż zapobiega przedostaniu się kropli przez przewód nosowo-łzowy do gardła oraz nosa i wchłonięciu atropiny do krążenia ogólnego.20

Atropina w postaci tabletek

Bellapan (0,25 mg, tabletki)

Zawiera zespół alkaloidów tropanowych w przeliczeniu na atropiny siarczan – 0,25 mg. Produkt jest dostępny w postaci białych, okrągłych, obustronnie lekko wypukłych tabletek.21

Dawkowanie: Dorośli: 1 do 2 tabletek 2 do 3 razy na dobę.22

Sposób podawania: Doustnie, popijając wodą. Lek można przyjmować niezależnie od posiłku. Produktu leczniczego Bellapan nie należy stosować u dzieci w wieku poniżej 12 lat.23

Bellergot (0,3 mg + 0,1 mg + 20,0 mg, tabletki drażowane)

Zawiera 0,1 mg atropiny w postaci zespołu alkaloidów tropanowych, w połączeniu z ergotaminy winianem (0,3 mg) i fenobarbitalem (20,0 mg).24

Dawkowanie: Lek przeznaczony do stosowania doustnego u osób dorosłych:

  • W leczeniu wzmożonej pobudliwości nerwowej towarzyszącej objawom menopauzy: 1 lub 2 tabletki drażowane 2 lub 3 razy na dobę.25
  • W leczeniu migreny: zwykle 3 tabletki drażowane jednorazowo; w razie konieczności dawkę można powtórzyć po upływie co najmniej 1 godziny. Nie należy przekraczać 12 tabletek drażowanych na dobę.26

Ważne informacje: Lek należy przyjmować tylko w razie konieczności, doraźnie. Nie jest przeznaczony do długotrwałej terapii. Nie należy przekraczać dawki 32 tabletek drażowanych w ciągu tygodnia.27

Atropina w postaci czopków (Hemorol)

Zawiera od 11,12 mg do 20 mg wyciągu gęstego (4:1) z korzenia pokrzyku (Atropa belladonna L., radix), co odpowiada 0,20 mg atropiny.28

Dawkowanie: Dorośli: Dwa razy na dobę (jeden czopek rano, jeden wieczorem) miejscowo do odbytnicy. Produkt nie powinien być stosowany u dzieci i młodzieży w wieku poniżej 18 lat.29

Sposób podawania: Podanie doodbytnicze. Przed użyciem należy rozerwać trójkątny koniec folii, wyjąć czopek z blistra i wprowadzić do odbytnicy.30

Czas trwania leczenia: Czopki powinny być stosowane do czasu ustąpienia dolegliwości bólowych, jednak nie dłużej niż przez 7 kolejnych dni. W przypadku braku poprawy zalecana jest konsultacja z lekarzem.31

Atropina w postaci kropli doustnych (Meditonsin)

Zawiera Atropinum sulfuricum D5 5g w 10g produktu.32

Dawkowanie: Dorośli i młodzież powyżej 12 lat: 3 razy dziennie po 5-10 kropli.33

Sposób podawania: Podanie doustne. Krople należy zażywać bez rozcieńczania, przetrzymując chwilę w ustach przed połknięciem. Lek stosuje się niezależnie od posiłków, nie dłużej niż 7 dni.34

Atropina w połączeniu z difenoksylatem (Reasec)

Każda tabletka Reasec zawiera 2,5 mg difenoksylatu chlorowodorku i 0,025 mg atropiny siarczanu.35

Dawkowanie w biegunce ostrej:

  • Dorośli: 1 do 2 tabletek trzy razy na dobę. W ciężkich przypadkach, wyjątkowo, dawkę można zwiększyć maksymalnie do 2 tabletek cztery razy na dobę (20 mg difenoksylatu chlorowodorku i 0,2 mg atropiny siarczanu na dobę). W przypadku łagodnej biegunki, wystarczy zastosować 1 tabletkę dwa razy na dobę (5 mg difenoksylatu chlorowodorku i 0,05 mg atropiny siarczanu na dobę), rano i wieczorem, przed posiłkiem.36
  • Dzieci i młodzież:
    • Wiek poniżej 4 lat: nie zalecane
    • Od 4 do 8 lat: 1 tabletka trzy razy na dobę (7,5 mg difenoksylatu chlorowodorku i 0,075 mg atropiny siarczanu na dobę)
    • Od 9 do 12 lat: 1 tabletka cztery razy na dobę (10 mg difenoksylatu chlorowodorku i 0,1 mg atropiny siarczanu na dobę)
    • Od 13 do 16 lat: 2 tabletki trzy razy na dobę (15 mg difenoksylatu chlorowodorku i 0,15 mg atropiny siarczanu na dobę)37

Dawkowanie w biegunce przewlekłej:

  • Dorośli: Ogólnie zaleca się podawanie 1 tabletki dwa razy na dobę (5 mg difenoksylatu chlorowodorku i 0,05 mg atropiny siarczanu na dobę).38
  • Dzieci i młodzież: Schemat dawkowania taki sam jak w przypadku biegunki ostrej.39

Ważna informacja: Jeśli objawy biegunki ostrej nie ustąpią w ciągu 48 godzin lub objawy biegunki przewlekłej nie ustąpią w ciągu 10 dni pomimo stosowania maksymalnej dawki, nie należy oczekiwać korzystnego skutku dalszego leczenia produktem Reasec.40

Atropina w autostrzykawkach (Indywidualny Zestaw Autostrzykawek przeciwko Bojowym Środkom Trującym IZAS-05)

W skład zestawu wchodzą trzy autostrzykawki, w tym dwie zawierające atropinę:

  • Autostrzykawka ATROPINA: 2 mg/2 mL roztwór do wstrzykiwań
  • Autostrzykawka PRALIDOKSYM + ATROPINA: 600 mg/2 mL + 2 mg/2 mL roztwór do wstrzykiwań41

Dawkowanie:

  • Autostrzykawka ATROPINA: zawiera dawkę 2 mg atropiny siarczanu; przeznaczona jest do jednorazowego zastosowania, dostarcza stałą dawkę. Dawkę można powtarzać do zaniku objawów zatrucia; nie należy przekraczać maksymalnej dawki 100 mg w ciągu pierwszych 24 godzin.42
  • Autostrzykawka PRALIDOKSYM + ATROPINA: zawiera dawkę 600 mg pralidoksymu chlorku i 2 mg atropiny siarczanu, przeznaczona jest do jednorazowego zastosowania, dostarcza stałą dawkę.43

Sposób podawania: Podanie domięśniowe.44

Uwaga: Produkt nie jest przewidziany do stosowania u dzieci.45

Szczegółowa tabela dawkowania atropiny w zależności od wskazania i wieku pacjenta

Wskazanie Postać farmaceutyczna Dorośli i młodzież >12 lat Dzieci <12 lat Droga podania Uwagi
Bradykardia zatokowa, arytmia Atropinum Sulfuricum WZF (roztwór do wstrzykiwań) 0,3-0,6 mg co 4-6 godz. (max. 2 mg) 10 μg/kg mc. (max. 0,4 mg), co 4-6 godz. w razie potrzeby i.m. lub i.v. –
Reanimacja Atropinum Sulfuricum WZF (roztwór do wstrzykiwań) 0,5 mg co 5 min. do ustabilizowania rytmu; przy zatrzymaniu akcji serca: 3 mg jednorazowo Zagrożenie życia: 20 μg/kg mc. (min. 0,01 mg, max. 0,1 mg) co 5 min. i.v. (lub dotchawiczo w dawce 2-3x wyższej) –
Premedykacja przed znieczuleniem Atropinum Sulfuricum WZF (roztwór do wstrzykiwań) 0,3-0,6 mg na 30-60 min. przed zabiegiem 0,1 mg (≤3 kg), 0,2 mg (7-9 kg), 0,3 mg (12-16 kg), jak dla dorosłych (>20 kg) s.c., i.m. lub i.v. bezpośrednio przed zabiegiem –
Zatrucie insektycydami fosforoorganicznymi, lekami cholinomimetycznymi, grzybami Atropinum Sulfuricum WZF (roztwór do wstrzykiwań) 1-2 mg co 5-60 min. do zaniku objawów (max. 100 mg/24 godz.) 50 μg/kg mc. co 10-30 min. do zaniku objawów i.m. lub i.v. –
Odwracanie blokady nerwowo-mięśniowej Atropinum Sulfuricum WZF (roztwór do wstrzykiwań) 0,6-1,2 mg przed lub jednocześnie z neostygminą (0,5-2 mg) 20 μg/kg mc. (max. 0,6 mg) i.v. Stosować oddzielne strzykawki dla atropiny i neostygminy
Stany spastyczne mięśniówki gładkiej (kolka wątrobowa, nerkowa) Atropinum Sulfuricum WZF (roztwór do wstrzykiwań) 0,5-1 mg – i.m. lub i.v. –
Diagnostyka radiologiczna Atropinum Sulfuricum WZF (roztwór do wstrzykiwań) 1 mg – i.m. Wywołanie rozkurczu mięśniówki gładkiej i zwolnienie pasażu jelitowego
Badanie refrakcji oka Atropinum Sulfuricum WZF 1% (krople do oczu) – 1 kropla 2x/dobę przez 3 dni (dzieci ≥6 lat) Miejscowo do worka spojówkowego Dla dzieci <6 lat: stosować atropinę w niższym stężeniu
Leczenie okulistyczne Atropinum Sulfuricum WZF 1% (krople do oczu) 1 kropla max. 2x/dobę 1 kropla max. 2x/dobę Miejscowo do worka spojówkowego Po zakropleniu uciskać wewnętrzny kąt szpary powiekowej przez ok. 1 min.
Zaburzenia żołądkowo-jelitowe i inne wskazania dla preparatu Bellapan Bellapan (tabletki) 1-2 tabletki 2-3x/dobę Nie stosować u dzieci <12 lat p.o. Popijać wodą, można przyjmować niezależnie od posiłku
Wzmożona pobudliwość nerwowa w menopauzie Bellergot (tabletki drażowane) 1-2 tabletki 2-3x/dobę – p.o. Produkt złożony (z ergotaminą i fenobarbitalem)
Migrena Bellergot (tabletki drażowane) 3 tabletki jednorazowo, można powtórzyć po min. 1 godz. (max. 12 tabletek/dobę, max. 32 tabletki/tydzień) – p.o. Stosować doraźnie, nie do długotrwałej terapii
Hemoroidy Hemorol (czopki) 1 czopek 2x/dobę (rano i wieczorem) Nie stosować u osób <18 lat Doodbytniczo Stosować max. przez 7 dni
Wskazania dla produktu Meditonsin Meditonsin (krople doustne) 5-10 kropli 3x/dzień Tylko dla młodzieży >12 lat: 5-10 kropli 3x/dzień p.o. Zażywać bez rozcieńczania, przetrzymać chwilę w ustach; stosować max. przez 7 dni
Biegunka ostra – ciężka Reasec (tabletki) 1-2 tabletki 3x/dobę, max. 2 tabletki 4x/dobę W zależności od wieku (patrz szczegółowy opis) p.o. Produkt złożony (z difenoksylatem); jeśli bez poprawy w ciągu 48 godz. – przerwać
Biegunka ostra – łagodna Reasec (tabletki) 1 tabletka 2x/dobę W zależności od wieku (patrz szczegółowy opis) p.o. Przyjmować rano i wieczorem, przed posiłkiem
Biegunka przewlekła Reasec (tabletki) 1 tabletka 2x/dobę W zależności od wieku (patrz szczegółowy opis) p.o. Jeśli bez poprawy w ciągu 10 dni przy max. dawce – przerwać
Zatrucie bojowymi środkami trującymi IZAS-05 (autostrzykawki) 2 mg (1 autostrzykawka); dawkę można powtarzać do zaniku objawów (max. 100 mg/24 godz.) Nie stosować u dzieci i.m. Preparat przeznaczony do jednorazowego użycia

Ważne uwagi dotyczące dawkowania i stosowania atropiny

  • Dostosowanie dawki: Dawkowanie atropiny zawsze powinno być dostosowane do indywidualnych potrzeb pacjenta, stanu klinicznego oraz odpowiedzi na leczenie.
  • Monitorowanie: Podczas stosowania atropiny, szczególnie w wyższych dawkach lub u pacjentów z grupy ryzyka, należy monitorować parametry życiowe (tętno, ciśnienie tętnicze) oraz objawy przedmiotowe i podmiotowe skuteczności leczenia.
  • Drogi podania: Atropina może być podawana różnymi drogami (dożylna, domięśniowa, podskórna, doustna, miejscowo do oka, doodbytniczo) w zależności od wskazania i dostępnej postaci farmaceutycznej.
  • Stosowanie u dzieci: Należy zachować szczególną ostrożność przy stosowaniu atropiny u dzieci ze względu na zwiększone ryzyko działań niepożądanych. Dawkowanie u dzieci zawsze powinno być oparte na masie ciała.
  • Maksymalne dawki: W niektórych wskazaniach (np. zatrucia) dawki atropiny mogą być znacznie wyższe niż standardowe, ale zawsze należy przestrzegać zalecanych dawek maksymalnych i czasu trwania terapii.
  • Preparaty złożone: W przypadku stosowania produktów zawierających atropinę w połączeniu z innymi substancjami czynnymi (np. Bellergot, Reasec), należy uwzględnić potencjalne interakcje oraz efekty sumujące się.

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

  1. 09.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl