Leki zawierające w składzie
olej rycynowy

Olej rycynowy to substancja otrzymywana z nasion rącznika pospolitego (Ricinus communis). W medycynie wykorzystywany jest głównie jako środek przeczyszczający o działaniu osmotycznym i drażniącym na błonę śluzową jelita cienkiego. Po podaniu doustnym olej rycynowy ulega hydrolizie w jelicie cienkim do kwasu rycynolowego, który stymuluje perystaltykę jelit i zwiększa wydzielanie wody do światła jelita, co prowadzi do efektu przeczyszczającego po 2-6 godzinach od przyjęcia.

W Polsce olej rycynowy dostępny jest jako produkt leczniczy pod nazwą Oleum Ricini, a także jako składnik niektórych złożonych preparatów. Występuje w formie płynu do stosowania doustnego. Ze względu na nieprzyjemny smak bywa podawany schłodzony lub zmieszany z sokiem owocowym.

Największą zaletą oleju rycynowego jest jego skuteczność w przypadku krótkotrwałych zaparć oraz przy przygotowaniu pacjenta do badań diagnostycznych przewodu pokarmowego. Charakteryzuje się szybkim działaniem i możliwością jednorazowego zastosowania bez ryzyka uzależnienia, które może występować przy długotrwałym stosowaniu innych środków przeczyszczających.

Olej rycynowy wiąże się jednak z istotnymi niebezpieczeństwami. Nie powinien być stosowany przy niedrożności jelit, zapaleniu wyrostka robaczkowego, krwawieniach z przewodu pokarmowego oraz w ciąży, gdyż może wywołać skurcze macicy. Długotrwałe stosowanie może prowadzić do zaburzeń gospodarki elektrolitowej, uszkodzenia mięśni gładkich jelit i rozwoju zespołu leniwego jelita. Przedawkowanie może wywołać ciężkie biegunki, odwodnienie oraz zaburzenia elektrolitowe. Należy pamiętać, że nasiona rącznika, z których pozyskiwany jest olej, zawierają silnie toksyczną rycynę, która jest usuwana w procesie produkcji leku.