Przeciwwskazania stosowania ziela krwawnika. Kiedy i w jakich warunkach odradzić pacjentowi stosowanie tego leku?

Nadwrażliwość na substancje zawarte w zielu krwawnika (Achillea millefolium L.) stanowi podstawowe i bezwzględne przeciwwskazanie do stosowania tego produktu leczniczego. Reakcje nadwrażliwości mogą objawiać się różnorodnymi symptomami, od łagodnych reakcji skórnych po poważne reakcje ogólnoustrojowe, które mogą zagrażać życiu pacjenta. ¹

Alergie krzyżowe z innymi roślinami z rodziny Asteraceae

Szczególną uwagę należy zwrócić na możliwość występowania reakcji krzyżowych u pacjentów uczulonych na inne rośliny z rodziny astrowatych (Asteraceae, dawniej nazywanej złożonymi – Compositae). Do tej rodziny należą powszechnie występujące rośliny lecznicze oraz rośliny będące częstymi alergenami, takie jak:

• Rumianek (Matricaria chamomilla) – pacjent uczulony na rumianek może wykazywać reakcje krzyżowe na ziele krwawnika
• Arnika (Arnica montana) – znana z właściwości przeciwzapalnych, również może powodować reakcje krzyżowe
• Bylica (Artemisia spp.) – jeden z najczęstszych alergenów w tej rodzinie
• Nagietek (Calendula officinalis) – stosowany w preparatach dermatologicznych
• Mniszek lekarski (Taraxacum officinale) – używany w preparatach ziołowych
• Jeżówka (Echinacea spp.) – popularna roślina o właściwościach immunomodulujących

Wyżej wymienione rośliny mogą powodować reakcje alergiczne u osób z nadwrażliwością na alergeny rodziny Asteraceae, dlatego u pacjentów z historią takich reakcji należy zachować szczególną ostrożność lub całkowicie unikać stosowania ziela krwawnika. ²

Objawy nadwrażliwości na ziele krwawnika

Reakcje nadwrażliwości na ziele krwawnika mogą manifestować się w różny sposób i o różnym nasileniu. Do najczęstszych objawów, na które należy zwrócić uwagę podczas wywiadu z pacjentem, należą:

1. Reakcje skórne – pokrzywka, wysypka, świąd, zaczerwienienie, obrzęk
2. Reakcje ze strony układu oddechowego – nieżyt nosa, kichanie, kaszel, duszność, skurcz oskrzeli
3. Reakcje ze strony przewodu pokarmowego – nudności, wymioty, bóle brzucha, biegunka
4. Reakcje ogólnoustrojowe – obrzęk naczynioruchowy, anafilaksja

W przypadku wystąpienia któregokolwiek z powyższych objawów po zastosowaniu ziela krwawnika lub innej rośliny z rodziny Asteraceae, należy natychmiast przerwać stosowanie produktu i bezwzględnie odradzić pacjentowi dalszą terapię preparatami zawierającymi ziele krwawnika. ³

Postępowanie w przypadku podejrzenia nadwrażliwości

Przed zaleceniem stosowania preparatów zawierających ziele krwawnika (Achillea millefolium L.) należy dokładnie zebrać wywiad alergologiczny. W przypadku wątpliwości co do możliwości wystąpienia reakcji nadwrażliwości, zaleca się:

• Dokładne zebranie wywiadu dotyczącego wcześniejszych reakcji alergicznych, szczególnie na rośliny z rodziny Asteraceae
• W przypadku pacjentów z historią alergii rozważenie skierowania na diagnostykę alergologiczną przed włączeniem preparatu
• Poinformowanie pacjenta o możliwych objawach nadwrażliwości i konieczności przerwania terapii w przypadku ich wystąpienia
• Rozważenie alternatywnych metod terapeutycznych u pacjentów z grupy ryzyka

Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z wywiadem atopowym, u których ryzyko wystąpienia reakcji nadwrażliwości może być podwyższone. ⁴

Warto podkreślić, że ziele krwawnika (Achillea millefolium L.) w postaci ziół do zaparzania jest przeciwwskazane wyłącznie u osób z nadwrażliwością na tę roślinę lub inne rośliny z rodziny astrowatych. Nie należy stosować tego produktu leczniczego u pacjentów, u których wcześniej wystąpiły jakiekolwiek objawy alergiczne po kontakcie z krwawnikiem lub innymi przedstawicielami rodziny Asteraceae, bez względu na nasilenie tych objawów. ⁵