Przeciwwskazania
Xuvelex XR 500 mg

Przeciwwskazania stosowania leku Xuvelex XR. Kiedy i w jakich warunkach odradzić pacjentowi stosowanie tego leku?

Lek Xuvelex XR zawierający metforminę chlorowodorek w postaci tabletek o przedłużonym uwalnianiu (dostępny w dawkach 500 mg, 750 mg oraz 1000 mg) posiada szereg przeciwwskazań, które muszą być bezwzględnie przestrzegane przy jego ordynacji. Poniżej przedstawiono szczegółowe omówienie sytuacji klinicznych, w których stosowanie tego produktu leczniczego jest przeciwwskazane.¹

Nadwrażliwość na składniki preparatu

Stosowanie leku Xuvelex XR jest przeciwwskazane u pacjentów wykazujących nadwrażliwość na metforminę (substancję czynną) lub którąkolwiek z substancji pomocniczych zawartych w preparacie. Reakcje nadwrażliwości mogą objawiać się wysypką, świądem, obrzękiem lub innymi objawami alergicznymi i stanowią bezwzględne przeciwwskazanie do stosowania leku.²

Ostre stany kwasicy metabolicznej

Lek Xuvelex XR jest przeciwwskazany w każdym rodzaju ostrej kwasicy metabolicznej, w tym szczególnie:³

• Kwasica mleczanowa – ciężkie powikłanie metaboliczne, które może wystąpić z powodu kumulacji metforminy, zwłaszcza u pacjentów z niewydolnością nerek
• Cukrzycowa kwasica ketonowa – ostre powikłanie cukrzycy charakteryzujące się wysokim stężeniem ciał ketonowych

Należy pamiętać, że w przypadku podejrzenia kwasicy metabolicznej konieczne jest natychmiastowe odstawienie leku i wdrożenie odpowiedniego postępowania terapeutycznego.⁴

Cukrzycowy stan przedśpiączkowy

Cukrzycowy stan przedśpiączkowy stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do stosowania leku Xuvelex XR. Stan ten charakteryzuje się postępującymi zaburzeniami świadomości, odwodnieniem i zaburzeniami elektrolitowymi, wymagającymi natychmiastowej interwencji medycznej, w tym insulinoterapii, a nie leczenia doustnego.⁵

Zaburzenia czynności nerek

Ciężka niewydolność nerek z filtracją kłębuszkową (GFR) poniżej 30 ml/min stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do stosowania leku Xuvelex XR. U pacjentów z istotnie upośledzoną funkcją nerek eliminacja metforminy jest znacząco obniżona, co zwiększa ryzyko kumulacji leku i rozwoju kwasicy mleczanowej.⁶

Stany ostre zaburzające czynność nerek

Lek Xuvelex XR jest przeciwwskazany w stanach ostrych, które mogą zaburzać czynność nerek, a w szczególności:⁷

• Odwodnienie – niezależnie od przyczyny (np. wymioty, biegunka, niewystarczające przyjmowanie płynów), które upośledza perfuzję nerkową i może prowadzić do ostrego uszkodzenia nerek
• Ciężkie zakażenia – zwłaszcza sepsa, która może upośledzać funkcję nerek i prowadzić do niewydolności wielonarządowej
• Wstrząs – niezależnie od etiologii (kardiogenny, septyczny, hipowolemiczny), prowadzący do hipoperfuzji tkanek, w tym nerek

W powyższych stanach należy natychmiast odstawić metforminę do czasu całkowitego ustąpienia objawów i normalizacji funkcji nerek.⁸

Stany prowadzące do niedotlenienia tkanek

Xuvelex XR nie powinien być stosowany w chorobach, które mogą powodować niedotlenienie tkanek, szczególnie w przypadku chorób o ostrym przebiegu lub zaostrzenia chorób przewlekłych. Do tych stanów zaliczamy:⁹

• Niewyrównana niewydolność serca – zwłaszcza w III i IV klasie według NYHA, gdy dochodzi do istotnego upośledzenia rzutu serca i perfuzji tkankowej
• Niewydolność oddechowa – gdy dochodzi do hipoksemii i zaburzeń wentylacji, co bezpośrednio wpływa na stan utlenowania tkanek
• Niedawno przebyty zawał mięśnia sercowego – ze względu na zaburzenia hemodynamiczne i zwiększone ryzyko powikłań, w tym wstrząsu kardiogennego
• Wstrząs – wszelkiego typu stany wstrząsowe (septyczny, kardiogenny, anafilaktyczny), które prowadzą do znacznego zaburzenia perfuzji tkankowej

Stany hipoksemiczne zwiększają ryzyko rozwoju kwasicy mleczanowej, dlatego metformina powinna być natychmiast odstawiona przy wystąpieniu jakiegokolwiek z powyższych stanów.¹⁰

Zaburzenia czynności wątroby i alkoholizm

Xuvelex XR jest przeciwwskazany w następujących stanach związanych z wątrobą i spożyciem alkoholu:¹¹

• Niewydolność wątroby – niezależnie od etiologii, ze względu na zaburzoną zdolność metabolizowania kwasu mlekowego co zwiększa ryzyko kwasicy mleczanowej
• Ostre zatrucie alkoholem – alcohol zwiększa ryzyko kwasicy mleczanowej przez indukcję produkcji kwasu mlekowego oraz może nasilać działanie hipoglikemizujące metforminy
• Alkoholizm – przewlekłe uzależnienie od alkoholu wiąże się z większym ryzykiem uszkodzenia wątroby oraz zaburzenia metabolizmu mleczanów

U pacjentów z alkoholizmem lub innymi formami przewlekłego nadużywania alkoholu istnieje zwiększone ryzyko rozwoju kwasicy mleczanowej podczas terapii metforminą, dlatego leczenie produktem Xuvelex XR jest w tych przypadkach przeciwwskazane.¹²

Szczególne sytuacje wymagające rozwagi przy przepisywaniu leku

Poza bezwzględnymi przeciwwskazaniami istnieją również sytuacje kliniczne, w których należy zachować szczególną ostrożność przy przepisywaniu produktu Xuvelex XR. Należy regularnie monitorować czynność nerek u pacjentów przyjmujących metforminę, zwłaszcza u osób w podeszłym wieku, gdzie funkcja nerek może być subklinicznie upośledzona. W przypadku planowanych badań radiologicznych z użyciem środków kontrastowych zawierających jod, należy tymczasowo przerwać terapię metforminą ze względu na zwiększone ryzyko nefropatii indukowanej kontrastem i wtórnie – kwasicy mleczanowej.¹³