Właściwości farmakokinetyczne tobramycyny

Charakterystyka farmakokinetyczna tobramycyny obejmuje szereg procesów, które determinują jej losy w organizmie po podaniu wziewnym. Lek ten, występujący w formie roztworu do nebulizacji o stężeniu 300 mg/5 ml, wykazuje specyficzny profil farmakokinetyczny, który należy uwzględnić podczas terapii.¹

Wchłanianie tobramycyny

Tobramycyna stanowi kationową cząsteczkę polarną, która charakteryzuje się utrudnionym przenikaniem przez nabłonek. Po podaniu wziewnym ekspozycja ogólnoustrojowa na działanie leku następuje głównie przez wchłanianie w płucach, ponieważ tobramycyna nie jest wchłaniana w wystarczającym stopniu przy podaniu drogą pokarmową. Należy zaznaczyć, że biodostępność tobramycyny może znacząco się różnić w zależności od rodzaju zastosowanego nebulizatora oraz występującej patologii dróg oddechowych pacjenta.²

Stężenia w plwocinie

Po inhalacji pierwszej dawki 300 mg tobramycyny, już po 10 minutach od podania, średnie stężenie leku w plwocinie osiąga wartość 1237 µg/g, przy czym obserwuje się znaczną zmienność międzyosobniczą (zakres od 35 do 7414 µg/g). W trakcie długotrwałej terapii nie zaobserwowano kumulacji tobramycyny w plwocinie – po 20 tygodniach leczenia średnie stężenie w plwocinie mierzone 10 minut po inhalacji wynosiło 1154 µg/g (zakres od 39 do 8085 µg/g). Charakterystyczną cechą jest szybki spadek stężenia leku w plwocinie – po dwóch godzinach od inhalacji stężenie spada do około 14% wartości wyjściowej mierzonej 10 minut po podaniu.³

Stężenia w surowicy

U pacjentów z mukowiscydozą po inhalacji pojedynczej dawki 300 mg tobramycyny, średnie stężenie leku w surowicy po godzinie od podania wynosi 0,95 µg/ml (zakres od wartości poniżej progu oznaczalności ilościowej do 3,62 µg/ml). W trakcie długotrwałej terapii, po 20 tygodniach leczenia, średnie stężenie w surowicy mierzone godzinę po inhalacji wynosiło 1,05 µg/ml (zakres od progu oznaczalności ilościowej do 3,41 µg/ml). Dla porównania, po podaniu domięśniowym lub dożylnym jednorazowej dawki tobramycyny w zakresie 1,5-2 mg/kg, stężenia szczytowe zwykle osiągają wartości od 4 do 12 µg/ml.⁴

Dystrybucja

Po podaniu wziewnym, tobramycyna utrzymuje się głównie w obrębie dróg oddechowych, co zapewnia wysokie lokalne stężenia leku w miejscu zakażenia. Stopień wiązania tobramycyny z białkami osocza jest niewielki i wynosi mniej niż 10%, co wskazuje na znaczącą frakcję wolnego leku dostępną do działania farmakologicznego.⁵

Metabolizm

Tobramycyna nie podlega procesom metabolicznym w organizmie i jest wydalana z moczem w formie niezmienionej. Jest to charakterystyczna cecha antybiotyków aminoglikozydowych, do których należy tobramycyna.⁶

Eliminacja

Mechanizm eliminacji tobramycyny po podaniu wziewnym nie został dokładnie zbadany. Wiadomo natomiast, że po podaniu dożylnym lek jest wydalany głównie poprzez przesączanie kłębuszkowe. Pozorny okres półtrwania tobramycyny w surowicy po inhalacji pojedynczej dawki 300 mg u pacjentów z mukowiscydozą wynosi około 3 godziny. Funkcja nerek ma istotny wpływ na ekspozycję na tobramycynę, jednak dokładne dane w tym zakresie są ograniczone, ponieważ z badań klinicznych wykluczano pacjentów ze stężeniem kreatyniny w surowicy wynoszącym 2 mg/dl (176,8 μmol/l) lub wyższym, a także pacjentów ze stężeniem mocznika we krwi wynoszącym 40 mg/dl lub więcej.⁷

Należy podkreślić, że niewchłonięta frakcja tobramycyny po podaniu wziewnym jest prawdopodobnie wydalana głównie z odkrztuszaną plwociną.⁸

Porównanie parametrów farmakokinetycznych tobramycyny