Specjalne ostrzeżenia
Neurontin 400

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania gabapentyny

Stosowanie gabapentyny (Neurontin) wymaga szczególnej uwagi lekarza oraz monitorowania pacjenta ze względu na występowanie potencjalnie poważnych działań niepożądanych oraz interakcji. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące bezpieczeństwa stosowania tego leku z uwzględnieniem najważniejszych środków ostrożności.¹

Ciężkie skórne działania niepożądane (SCAR)

Podczas leczenia gabapentyną zgłaszano występowanie ciężkich skórnych działań niepożądanych (SCAR, ang. severe cutaneous adverse reactions), które mogą zagrażać życiu lub prowadzić do zgonu. Do tych reakcji należą:²

• Zespół Stevensa-Johnsona (SJS)
• Toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka (TEN)
• Polekowa wysypka z eozynofilią i objawami układowymi (DRESS)

Pacjentów należy poinformować o objawach przedmiotowych i podmiotowych tych reakcji oraz ściśle monitorować pod kątem występowania reakcji skórnych. W przypadku pojawienia się objawów sugerujących występowanie SCAR, należy natychmiast odstawić gabapentynę i rozważyć alternatywne leczenie.³

Istotne przeciwwskazanie: Jeśli u pacjenta kiedykolwiek wystąpiły ciężkie działania niepożądane, takie jak SJS, TEN lub DRESS, związane ze stosowaniem gabapentyny, nie wolno w żadnym przypadku ponownie rozpoczynać leczenia gabapentyną u tego pacjenta.⁴

Reakcje anafilaktyczne

Gabapentyna może wywoływać reakcje anafilaktyczne. Typowe objawy podmiotowe i przedmiotowe obejmują:⁵

• Trudności w oddychaniu
• Obrzęk warg, gardła i języka
• Niedociśnienie tętnicze (w ciężkich przypadkach wymagające pilnego leczenia)

Należy poinstruować pacjentów, aby w przypadku wystąpienia objawów anafilaksji natychmiast odstawili gabapentynę i skorzystali z pomocy medycznej.⁶

Myśli i zachowania samobójcze

U pacjentów przyjmujących leki przeciwpadaczkowe, w tym gabapentynę, zaobserwowano występowanie myśli i zachowań samobójczych. Metaanaliza randomizowanych, kontrolowanych placebo badań z lekami przeciwpadaczkowymi wykazała niewielki wzrost ryzyka występowania takich zachowań.⁷

Mechanizm związku między przyjmowaniem leków przeciwpadaczkowych a myślami samobójczymi nie jest znany, a dostępne dane nie wykluczają możliwości zwiększenia ryzyka podczas stosowania gabapentyny. Pacjentów należy monitorować pod kątem oznak myśli i zachowań samobójczych oraz zalecać im i ich opiekunom kontakt z lekarzem w przypadku pojawienia się takich symptomów.⁸

Ostre zapalenie trzustki

W przypadku rozwoju ostrego zapalenia trzustki u pacjenta leczonego gabapentyną należy rozważyć odstawienie tego leku.⁹

Napady drgawkowe

Podczas terapii gabapentyną należy uwzględnić następujące aspekty dotyczące napadów drgawkowych:¹⁰

• Pomimo braku dowodów na występowanie napadów drgawkowych z odbicia po stosowaniu gabapentyny, nagłe odstawienie leków przeciwpadaczkowych u pacjentów z padaczką może wywołać stan padaczkowy.
• U niektórych pacjentów może dochodzić do zwiększenia częstości napadów lub pojawienia się nowych rodzajów napadów drgawkowych podczas stosowania gabapentyny.
• Próby odstawienia dodatkowych leków przeciwpadaczkowych u pacjentów leczonych więcej niż jednym lekiem przeciwpadaczkowym w celu osiągnięcia monoterapii gabapentyną mają niewielkie szanse powodzenia.¹¹

Ważne ograniczenie stosowania: Gabapentyna nie jest uważana za skuteczny lek w napadach pierwotnie uogólnionych, takich jak napady nieświadomości. U niektórych pacjentów może je nawet nasilać. W związku z tym u pacjentów z napadami mieszanymi, włączając napady nieświadomości, gabapentynę należy stosować z dużą ostrożnością.¹²

Jednoczesne stosowanie z opioidami i innymi lekami o działaniu depresyjnym na OUN

Pacjenci wymagający jednoczesnego leczenia lekami działającymi depresyjnie na ośrodkowy układ nerwowy (OUN), w tym opioidami, powinni być uważnie obserwowani pod kątem objawów hamowania czynności OUN, takich jak:¹³

• Senność
• Uspokojenie polekowe
• Depresja oddechowa

U pacjentów jednocześnie stosujących gabapentynę i morfinę może dojść do wzrostu stężeń gabapentyny. W takich przypadkach należy odpowiednio zmniejszyć dawkę gabapentyny lub leków działających depresyjnie na OUN.¹⁴

Szczególne ostrzeżenie dotyczące opioidów: Badania obserwacyjne wykazały, że jednoczesne przepisywanie opioidów i gabapentyny wiązało się ze zwiększonym ryzykiem zgonu z powodu stosowania opioidów w porównaniu z ryzykiem zgonu u osób, którym przepisywano opioidy w monoterapii [skorygowany iloraz szans (aOR): 1,49 (95% CI: od 1,18 do 1,88; p < 0,001)].<sup data-drug="Neurontin 400" data-section="Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania" title="Podczas jednoczesnego przepisywania gabapentyny i opioidów zaleca się zachowanie ostrożności ze względu na ryzyko depresji OUN. W zagnieżdżonym, obserwacyjnym, populacyjnym badaniu kliniczno-kontrolnym dotyczącym osób stosujących opioidy, jednoczesne przepisywanie opioidów i gabapentyny wiązało się ze zwiększonym ryzykiem zgonu z powodu stosowania opioidów w porównaniu z ryzykiem zgonu występującym u osób, którym przepisywano opioidy do stosowania w monoterapii [skorygowany iloraz szans (aOR): 1,49 (95% CI: od 1,18 do 1,88; p 15

Depresja oddechowa

Stosowanie gabapentyny wiąże się z występowaniem ciężkiej depresji oddechowej. Szczególnie narażeni na to działanie niepożądane są:¹⁶

• Pacjenci z osłabioną czynnością oddechową
• Pacjenci z chorobą układu oddechowego
• Pacjenci z chorobą neurologiczną
• Pacjenci z zaburzeniem czynności nerek
• Pacjenci jednocześnie stosujący leki hamujące czynność OUN
• Osoby w podeszłym wieku

U tych grup pacjentów może być konieczna modyfikacja dawki gabapentyny.¹⁷

Pacjenci w podeszłym wieku (powyżej 65 lat)

Nie przeprowadzono systematycznych badań z gabapentyną u pacjentów w wieku 65 lat i starszych. W badaniu z zastosowaniem podwójnie ślepej próby dotyczącym bólu neuropatycznego zaobserwowano, że senność, obrzęki obwodowe i osłabienie występowały częściej u pacjentów w wieku podeszłym niż u młodszych. Poza tym nie wykazano, aby profil działań niepożądanych u osób starszych różnił się od profilu obserwowanego u młodszych pacjentów.¹⁸

Dzieci i młodzież

Wpływ długotrwałego (powyżej 36 tygodni) stosowania gabapentyny na procesy uczenia się, inteligencję oraz rozwój u dzieci i młodzieży nie został wystarczająco dokładnie zbadany. Decyzję o długotrwałej terapii u pacjentów pediatrycznych należy podejmować po starannym rozważeniu potencjalnych korzyści i ryzyka.¹⁹

Prawdopodobieństwo niewłaściwego stosowania, nadużywania i uzależnienia

Gabapentyna może powodować uzależnienie od leku, nawet przy stosowaniu dawek terapeutycznych. Zgłaszano przypadki niewłaściwego stosowania i nadużywania tego leku.²⁰

Grupy zwiększonego ryzyka: Pacjenci z nadużywaniem substancji w wywiadzie mogą być narażeni na większe ryzyko niewłaściwego stosowania, nadużywania i uzależnienia od gabapentyny. W przypadku tych pacjentów lek należy stosować z ostrożnością. Przed przepisaniem gabapentyny należy dokładnie ocenić ryzyko niewłaściwego stosowania, nadużywania lub uzależnienia u każdego pacjenta.²¹

Pacjenci leczeni gabapentyną powinni być monitorowani pod kątem oznak i objawów niewłaściwego stosowania, nadużywania lub uzależnienia, takich jak:²²

• Rozwój tolerancji na lek
• Eskalacja dawki
• Zachowania związane z poszukiwaniem środków uzależniających

Objawy odstawienia

Po przerwaniu krótkotrwałego i długotrwałego leczenia gabapentyną obserwowano objawy odstawienia. Objawy te mogą wystąpić krótko po przerwaniu terapii, zwykle w ciągu 48 godzin.²³

Do najczęściej zgłaszanych objawów odstawienia należą:²⁴

• Niepokój
• Bezsenność
• Nudności
• Bóle
• Pocenie się
• Drżenie
• Ból głowy
• Depresja
• Uczucie nienormalności
• Zawroty głowy
• Złe samopoczucie

Wystąpienie objawów odstawienia po przerwaniu stosowania gabapentyny może wskazywać na uzależnienie od leku. Pacjent powinien zostać poinformowany o tym fakcie na początku leczenia.²⁵

Zalecenia dotyczące odstawiania leku: Jeśli konieczne jest przerwanie stosowania gabapentyny, zaleca się, aby odbywało się to stopniowo, przez co najmniej 1 tydzień niezależnie od wskazań.²⁶

Badania laboratoryjne

Podczas półilościowego oznaczania białka całkowitego w moczu testem paskowym możliwe jest uzyskiwanie fałszywie dodatnich wyników. Zaleca się weryfikowanie dodatniego wyniku testu paskowego przy pomocy następujących metod:²⁷

• Metoda biuretowa
• Metoda turbidymetryczna
• Metody wiązania barwników

Alternatywnie można od razu oznaczać stężenie białka w moczu inną, bardziej wiarygodną metodą.

Substancje pomocnicze o znanym działaniu

Neurontin w postaci kapsułek twardych zawiera laktozę. Pacjenci z rzadkimi dziedzicznymi zaburzeniami tolerancji galaktozy, niedoborem laktazy lub zaburzonym wchłanianiem glukozy-galaktozy nie powinni stosować tego leku.²⁸

Zawartość laktozy w kapsułkach twardych Neurontin:²⁹

Neurontin w postaci kapsułek twardych o mocy 100 mg, 300 mg i 400 mg zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na kapsułkę. Pacjentów przestrzegających diety niskosodowej można poinformować, że ten produkt leczniczy jest zasadniczo „wolny od sodu”.³⁰

Zawroty głowy i senność związane z leczeniem

Leczenie gabapentyną było powiązane z występowaniem zawrotów głowy i senności, co może zwiększać ryzyko przypadkowych urazów (upadków). Po wprowadzeniu produktu leczniczego do obrotu zgłaszano także przypadki stanów splątania, utraty przytomności oraz zaburzeń psychicznych.³¹

Pacjentom należy zalecić zachowanie ostrożności do czasu ustalenia, jaki wpływ ma na nich stosowany lek.³²