Właściwości farmakodynamiczne leku Metcrean XR

Metcrean XR to preparat zawierający metforminę chlorowodorek w postaci tabletek o przedłużonym uwalnianiu, dostępny w trzech dawkach: 500 mg, 750 mg oraz 1000 mg. Preparat należy do grupy farmakoterapeutycznej leków stosowanych w cukrzycy, a dokładniej leków hipoglikemizujących z grupy pochodnych biguanidu (kod ATC: A 10 BA 02).¹

Mechanizm działania metforminy

Metformina wykazuje działanie przeciwcukrzycowe poprzez redukcję stężenia glukozy w osoczu zarówno na czczo, jak i po posiłkach. Istotną cechą mechanizmu działania metforminy jest fakt, że nie stymuluje ona wydzielania insuliny, dzięki czemu nie prowadzi do hipoglikemii.²

Działanie przeciwcukrzycowe metforminy opiera się na trzech głównych mechanizmach:³

• Redukcja wytwarzania glukozy w wątrobie – metformina hamuje procesy glukoneogenezy i glikogenolizy, co prowadzi do zmniejszenia uwalniania glukozy z wątroby⁴
• Zwiększenie wrażliwości tkanek na insulinę – metformina poprawia insulinowrażliwość w tkance mięśniowej, co skutkuje nasileniem obwodowego wychwytu glukozy oraz zwiększeniem jej zużycia⁵
• Spowalnianie wchłaniania glukozy w jelicie – metformina opóźnia absorpcję glukozy z przewodu pokarmowego⁶

Na poziomie komórkowym metformina stymuluje wewnątrzkomórkową syntezę glikogenu poprzez wpływ na enzym syntazę glikogenu. Ponadto zwiększa zdolności transportowe wszystkich znanych dotychczas rodzajów białek transportujących glukozę przez błony komórkowe (GLUT – ang. glucose transporters).⁷

Działanie farmakodynamiczne metforminy

Badania kliniczne wykazały, że stosowanie metforminy wiąże się ze stabilizacją lub niewielkim spadkiem masy ciała pacjentów, co stanowi dodatkową korzyść terapeutyczną, szczególnie u pacjentów z nadwagą lub otyłością.⁸

Oprócz wpływu na gospodarkę węglowodanową, metformina w postaci tabletek o natychmiastowym uwalnianiu wykazuje korzystne działanie na profil lipidowy. W kontrolowanych średnio- i długoterminowych badaniach klinicznych udowodniono, że metformina w dawkach terapeutycznych zmniejsza stężenie cholesterolu całkowitego, cholesterolu frakcji LDL oraz trójglicerydów. Należy jednak zaznaczyć, że podobnego efektu nie zaobserwowano w przypadku preparatów o przedłużonym uwalnianiu, takich jak Metcrean XR. Co więcej, ze względu na wieczorną porę podawania, w przypadku postaci o przedłużonym uwalnianiu może wystąpić zwiększenie stężenia trójglicerydów.⁹

Skuteczność kliniczna i bezpieczeństwo stosowania

Długofalowe korzyści intensywnej kontroli glikemii za pomocą metforminy u dorosłych pacjentów z cukrzycą typu 2 i nadwagą zostały potwierdzone w prospektywnym, randomizowanym badaniu UKPDS (United Kingdom Prospective Diabetes Study). Badanie dotyczyło pacjentów, u których metformina w postaci tabletek o natychmiastowym uwalnianiu została zastosowana jako leczenie pierwszego rzutu po nieskutecznej terapii wyłącznie dietą.¹⁰

Analiza wyników uzyskanych u pacjentów z nadwagą leczonych metforminą po nieskutecznej terapii dietetycznej wykazała:¹¹

• Istotne zmniejszenie bezwzględnego ryzyka powikłań cukrzycowych: w grupie leczonej metforminą (29,8 zdarzeń/1000 pacjento-lat) w porównaniu z grupą leczoną tylko dietą (43,3 zdarzeń/1000 pacjento-lat), p = 0,0023 oraz w porównaniu z łącznymi wynikami w grupach leczonych pochodnymi sulfonylomocznika i insuliną w monoterapii (40,1 zdarzeń/1000 pacjento-lat), p = 0,0034¹²
• Istotne zmniejszenie bezwzględnego ryzyka śmiertelności związanego z cukrzycą: w grupie leczonej metforminą 7,5 zdarzeń/1000 pacjento-lat w porównaniu z grupą leczoną tylko dietą 12,7 zdarzeń/1000 pacjento-lat, p = 0,017¹³
• Istotne zmniejszenie bezwzględnego ryzyka śmiertelności ogólnej: w grupie leczonej metforminą 13,5 zdarzeń/1000 pacjento-lat, w porównaniu z grupą leczoną tylko dietą 20,6 zdarzeń/1000 pacjento-lat (p = 0,011) oraz w porównaniu z łącznymi wynikami grup leczonych pochodnymi sulfonylomocznika i insuliną w monoterapii 18,9 zdarzeń/1000 pacjento-lat (p = 0,021)¹⁴
• Istotne zmniejszenie bezwzględnego ryzyka zawału mięśnia sercowego: w grupie leczonej metforminą 11 zdarzeń/1000 pacjento-lat, w grupie leczonej samą dietą 18 zdarzeń/1000 pacjento-lat (p = 0,01)¹⁵

Warto podkreślić, że w przypadku stosowania metforminy jako leku drugiego rzutu w terapii skojarzonej z pochodnymi sulfonylomocznika nie wykazano korzyści dotyczących długoterminowego rokowania.¹⁶

W wybranych przypadkach pacjentów z cukrzycą typu 1 podejmowano próby stosowania metforminy w skojarzeniu z insuliną, jednakże korzyści kliniczne takiej terapii skojarzonej nie zostały oficjalnie potwierdzone.¹⁷

Podsumowanie właściwości farmakodynamicznych

Metcrean XR to preparat metforminy o przedłużonym uwalnianiu, który oddziałuje na gospodarkę węglowodanową poprzez zmniejszenie wytwarzania glukozy w wątrobie, zwiększenie wrażliwości tkanek na insulinę oraz opóźnienie wchłaniania glukozy w jelicie. Długoterminowe badania kliniczne wykazały, że metformina istotnie zmniejsza ryzyko powikłań cukrzycowych, śmiertelności związanej z cukrzycą, śmiertelności ogólnej oraz ryzyka zawału mięśnia sercowego u pacjentów z cukrzycą typu 2 i nadwagą. Lek charakteryzuje się korzystnym profilem bezpieczeństwa, nie powoduje hipoglikemii i sprzyja stabilizacji lub niewielkiemu spadkowi masy ciała.