Właściwości farmakodynamiczne leku Glimepiride Aurovitas

Glimepiryd należy do grupy farmakoterapeutycznej doustnych leków hipoglikemizujących, pochodnych sulfonylomocznika, oznaczonej kodem ATC: A10BB12. Jest to doustny lek hipoglikemizujący przeznaczony do stosowania w leczeniu cukrzycy insulinoniezależnej (cukrzycy typu 2).¹

Mechanizm działania

Mechanizm działania glimepirydu opiera się głównie na stymulacji wydzielania insuliny przez komórki beta trzustki. Działanie to wynika ze zwiększenia wrażliwości komórek beta na fizjologiczny bodziec, jakim jest glukoza. Dodatkowo glimepiryd wykazuje działania pozatrzustkowe, co jest również charakterystyczne dla innych pochodnych sulfonylomocznika.²

Wpływ na wydzielanie insuliny

Podstawowy mechanizm działania glimepirydu, podobnie jak innych pochodnych sulfonylomocznika, polega na zamykaniu kanałów potasowych wrażliwych na ATP znajdujących się w błonie komórek beta trzustki. Zamknięcie tych kanałów wywołuje depolaryzację błony komórkowej, co prowadzi do otwarcia kanałów wapniowych i zwiększonego napływu jonów wapnia do wnętrza komórki. W konsekwencji dochodzi do uwalniania insuliny w procesie egzocytozy.³

Warto podkreślić, że glimepiryd wiąże się odwracalnie z białkiem błonowym komórek beta, powiązanym z zależnym od ATP kanałem potasowym. Miejsce wiązania glimepirydu różni się jednak od standardowego miejsca wiązania typowego dla innych pochodnych sulfonylomocznika.⁴

Działanie pozatrzustkowe

Glimepiryd wywiera również istotne działania pozatrzustkowe, które przyczyniają się do jego efektu hipoglikemizującego. Do najważniejszych należą:⁵

• Zwiększenie wrażliwości tkanek obwodowych na insulinę – glimepiryd bardzo szybko zwiększa liczbę aktywnych cząsteczek transportujących glukozę w błonie komórkowej mięśni i tkanki tłuszczowej. Transport glukozy w tych tkankach stanowi etap ograniczający zużytkowanie glukozy. Efekt ten prowadzi do zwiększonego wychwytu glukozy przez tkanki obwodowe.⁶
• Zwiększenie aktywności fosfolipazy C – glimepiryd zwiększa aktywność fosfolipazy C specyficznej dla glikozylofosfatydyloinozytolu, co koreluje z procesami lipogenezy i glikogenezy w izolowanych komórkach mięśniowych i tłuszczowych.⁷
• Hamowanie wytwarzania glukozy w wątrobie – glimepiryd hamuje produkcję glukozy w wątrobie poprzez zwiększanie wewnątrzkomórkowego stężenia fruktozo-2,6-bifosforanu, który hamuje proces glukoneogenezy.⁸
• Zmniejszenie wychwytu insuliny przez wątrobę – przyczynia się to do zwiększenia dostępności insuliny dla tkanek obwodowych.⁹

Właściwości farmakokinetyczno-farmakodynamiczne

U osób zdrowych minimalna skuteczna doustna dawka terapeutyczna glimepirydu wynosi około 0,6 mg. Działanie leku wykazuje zależność od dawki i charakteryzuje się powtarzalnością efektu. Istotną cechą glimepirydu jest zachowanie fizjologicznej reakcji organizmu na wysiłek fizyczny, polegającej na zmniejszonym wydzielaniu insuliny, co jest istotne z punktu widzenia bezpieczeństwa terapii.¹⁰

Badania farmakokinetyczne wykazały brak istotnych różnic w działaniu leku podanego na 30 minut przed posiłkiem lub bezpośrednio przed nim. U pacjentów z cukrzycą, zadowalająca kontrola metaboliczna utrzymuje się przez całą dobę po zastosowaniu pojedynczej dawki dobowej, co jest istotnym czynnikiem wpływającym na komfort terapii.¹¹

Hydroksymetabolit glimepirydu może powodować niewielkie, lecz znaczące zmniejszenie stężenia glukozy w surowicy zdrowych osób, jednak jego udział w ogólnym działaniu leku jest niewielki.¹²

Skuteczność w leczeniu skojarzonym

Leczenie skojarzone z metforminą

Badania kliniczne wykazały poprawę kontroli metabolicznej przy zastosowaniu leczenia skojarzonego glimepirydu z metforminą w porównaniu do monoterapii metforminą u pacjentów, u których kontrola maksymalną dawką dobową metforminy była niezadowalająca.¹³

Leczenie skojarzone z insuliną

Dostępne dane dotyczące leczenia skojarzonego z insuliną są ograniczone. U pacjentów, u których nie można uzyskać odpowiedniej kontroli glikemii przy użyciu maksymalnych dawek glimepirydu, można rozważyć rozpoczęcie leczenia skojarzonego z insuliną.¹⁴

W dwóch badaniach klinicznych wykazano, że terapia skojarzona glimepirydem z insuliną przyniosła porównywalną poprawę kontroli metabolicznej jak insulina stosowana w monoterapii. Istotną korzyścią leczenia skojarzonego była możliwość zastosowania mniejszych średnich dawek insuliny, co może zmniejszać ryzyko hipoglikemii i przyrostu masy ciała.¹⁵

Stosowanie w szczególnych grupach pacjentów

Dzieci i młodzież

Przeprowadzono 24-tygodniowe badanie kliniczne z aktywną kontrolą, porównujące glimepiryd (do 8 mg/dobę) z metforminą (do 2000 mg/dobę) u 285 dzieci w wieku od 8 do 17 lat z cukrzycą typu 2.¹⁶

Wyniki tego badania wskazują, że zarówno glimepiryd, jak i metformina powodowały znaczące zmniejszenie wyjściowych wartości HbA1c. W przypadku glimepirydu obserwowano zmniejszenie o 0,95 (SE 0,41), natomiast w przypadku metforminy o 1,39 (SE 0,40). Jednakże glimepiryd nie spełnił kryteriów równoważności względem metforminy w zakresie średniej zmiany HbA1c w stosunku do wartości wyjściowej. Różnica między tymi dwoma sposobami leczenia wynosiła 44% na korzyść metforminy. Górny zakres (1,05) 95% przedziału ufności dla tej różnicy przekraczał przyjęty zakres równoważności wynoszący 0,3%.¹⁷

Należy podkreślić, że podczas leczenia glimepirydem nie zaobserwowano wątpliwości dotyczących bezpieczeństwa stosowania produktu u dzieci w porównaniu do dorosłych pacjentów z cukrzycą typu 2. Brakuje jednak danych na temat długoterminowego bezpieczeństwa i skuteczności stosowania glimepirydu w populacji pediatrycznej.¹⁸