Przedawkowanie leku Cogiton ODT

Przedawkowanie chlorowodorku donepezylu, substancji czynnej zawartej w leku Cogiton ODT, stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia i życia pacjenta, wymagające natychmiastowej interwencji medycznej. Mechanizm działania donepezylu jako inhibitora cholinesterazy sprawia, że jego przedawkowanie prowadzi do nadmiernej stymulacji układu cholinergicznego z potencjalnie zagrażającymi życiu konsekwencjami.¹

Dane dotyczące dawki śmiertelnej

W badaniach na zwierzętach ustalono, że szacowana mediana dawki śmiertelnej donepezylu chlorowodorku po podaniu pojedynczej dawki doustnej wynosi 45 mg/kg masy ciała u myszy i 32 mg/kg masy ciała u szczurów. Wartości te odpowiadają około 225- i 160-krotności maksymalnej zalecanej dawki u ludzi wynoszącej 10 mg na dobę. Badania te dostarczają istotnych informacji o potencjalnej toksyczności leku przy znaczącym przekroczeniu dawek terapeutycznych.²

Objawy przedawkowania w modelach zwierzęcych

W modelach zwierzęcych obserwowano zależne od dawki objawy pobudzenia cholinergicznego, które obejmowały szereg zaburzeń neurologicznych i autonomicznych. Manifestowały się one poprzez zmniejszenie spontanicznej ruchliwości, przyjmowanie pozycji leżącej na brzuchu, chwiejny chód oraz objawy takie jak łzawienie. W cięższych przypadkach występowały drgawki kloniczne, zaburzenia oddechowe prowadzące do zapaści oddechowej, nadmierne ślinienie, zwężenie źrenic, drżenie pęczkowe mięśni oraz obniżenie temperatury ciała.³

Przełom cholinergiczny u ludzi

Przedawkowanie inhibitorów cholinesterazy, do których należy donepezyl, może wywołać przełom cholinergiczny. Stan ten charakteryzuje się gwałtownym nasileniem objawów związanych z nadmierną stymulacją układu przywspółczulnego oraz nieprawidłowym funkcjonowaniem złącza nerwowo-mięśniowego. Objawy kliniczne przełomu cholinergicznego obejmują silne nudności, wymioty, intensywne ślinienie, wzmożoną potliwość, bradykardię (zwolnienie czynności serca), niedociśnienie tętnicze, depresję oddechową, zapaść oraz drgawki.⁴

Szczególnie niebezpiecznym powikłaniem przedawkowania donepezylu jest postępujące osłabienie mięśni. Osłabienie to może obejmować również mięśnie oddechowe, co stanowi bezpośrednie zagrożenie dla życia pacjenta przez upośledzenie funkcji oddechowej, mogące prowadzić do niewydolności oddechowej i śmierci.⁵

Postępowanie w przypadku przedawkowania

W przypadku przedawkowania donepezylu kluczowe jest szybkie wdrożenie odpowiedniego postępowania terapeutycznego. Leczenie obejmuje zarówno działania podtrzymujące funkcje życiowe, jak i specyficzną farmakoterapię antydotową:⁶

1. Leczenie podtrzymujące – należy monitorować i zabezpieczać podstawowe funkcje życiowe, ze szczególnym uwzględnieniem czynności układu oddechowego i krążenia.
2. Farmakoterapia antydotowa – jako antidotum stosuje się leki antycholinergiczne, przede wszystkim aminy trzeciorzędowe takie jak atropina. Zaleca się dożylne podawanie siarczanu atropiny według następującego schematu:
   • Dawka początkowa: 1,0 do 2,0 mg dożylnie
   • Dawki kolejne: dostosowane do odpowiedzi klinicznej pacjenta
   • Podawanie kontynuuje się stopniowo aż do uzyskania pożądanego efektu terapeutycznego

⁷

Należy zachować ostrożność przy równoczesnym stosowaniu innych leków cholinomimetycznych z czwartorzędowymi lekami antycholinergicznymi (np. glikopirolanem), gdyż zaobserwowano atypowe zmiany parametrów hemodynamicznych (ciśnienia tętniczego krwi i częstości pracy serca) w takich kombinacjach.⁸

Efektywność dializ w usuwaniu donepezylu

Istotną informacją kliniczną jest brak danych dotyczących skuteczności metod pozaustrojowego oczyszczania krwi w eliminacji donepezylu lub jego metabolitów z organizmu. Nie przeprowadzono badań oceniających możliwość usuwania substancji czynnej przy pomocy hemodializy, dializy otrzewnowej czy hemofiltracji.⁹

Objawy przedawkowania donepezylu