Właściwości farmakodynamiczne tapentadolu

Tapentadol, substancja czynna leku Binatta, należy do grupy farmakoterapeutycznej leków przeciwbólowych, opioidów, klasyfikowanych jako „inne opioidy” (kod ATC: N02AX06). Jest to związek o silnym działaniu przeciwbólowym charakteryzujący się podwójnym mechanizmem działania – łączy właściwości agonisty receptora opioidowego μ z hamowaniem wychwytu zwrotnego noradrenaliny. Co istotne z klinicznego punktu widzenia, tapentadol wywołuje działanie przeciwbólowe bezpośrednio, bez udziału aktywnych farmakologicznie metabolitów.¹

Modele przedkliniczne i zakres działania przeciwbólowego

Badania przedkliniczne wykazały szerokie spektrum działania przeciwbólowego tapentadolu, obejmującego różne typy bólu:

• Ból nocyceptywny – związany z bezpośrednim uszkodzeniem tkanek
• Ból neuropatyczny – wynikający z uszkodzenia lub dysfunkcji układu nerwowego
• Ból trzewny – pochodzący z narządów wewnętrznych
• Ból zapalny – związany z procesami zapalnymi w tkankach

Skuteczność terapeutyczna tapentadolu została potwierdzona w badaniach klinicznych tabletek o przedłużonym uwalnianiu w różnych jednostkach bólowych, takich jak ból nienowotworowy o charakterze nocyceptywnym, przewlekły ból neuropatyczny oraz przewlekły ból nowotworowy.²

Badania porównawcze skuteczności przeciwbólowej

Szczególną uwagę zwrócono na skuteczność tapentadolu w terapii bólu związanego z chorobą zwyrodnieniową oraz przewlekłego bólu okolicy lędźwiowo-krzyżowej. W przeprowadzonych badaniach klinicznych wykazano, że działanie przeciwbólowe tapentadolu jest porównywalne do działania silnych opioidów stosowanych jako komparatory.³

Wpływ na układ krążenia

Istotnym aspektem bezpieczeństwa stosowania leków przeciwbólowych, zwłaszcza opioidów, jest ich potencjalny wpływ na układ sercowo-naczyniowy. W przypadku tapentadolu przeprowadzono dokładne badania wpływu na odstęp QT u ludzi. Zarówno przy wielokrotnym podawaniu dawek terapeutycznych, jak i dawek znacznie wyższych niż terapeutyczne, nie zaobserwowano istotnego wpływu na odstęp QT. Również inne parametry elektrokardiograficzne, takie jak:

• Częstotliwość rytmu serca
• Odcinek PR
• Zespół QRS
• Morfologia fali T i U

nie wykazywały istotnych zmian pod wpływem tapentadolu.⁴

Dane uzyskane po wprowadzeniu leku na rynek

Po wprowadzeniu tapentadolu do obrotu przeprowadzono dwa istotne badania kliniczne, które dostarczyły dodatkowych danych dotyczących skuteczności leku w warunkach rzeczywistej praktyki klinicznej.⁵

Badanie bólu lędźwiowo-krzyżowego z komponentą neuropatyczną

Pierwszym z nich było wieloośrodkowe, randomizowane badanie z podwójną ślepą próbą prowadzone w grupach równoległych (oznaczone jako KF 5503/58). Badanie to koncentrowało się na pacjentach cierpiących na ból okolicy lędźwiowo-krzyżowej z komponentą neuropatyczną. W badaniu porównywano skuteczność redukcji bólu o średniej intensywności w dwóch grupach pacjentów:

• Grupa otrzymująca tapentadol w postaci tabletek o przedłużonym uwalnianiu
• Grupa otrzymująca leczenie skojarzone: tapentadol w tabletkach o przedłużonym uwalnianiu oraz pregabalinę w tabletkach o natychmiastowym uwalnianiu

Badanie to pozwoliło na ocenę skuteczności monoterapii tapentadolem w porównaniu do terapii skojarzonej.⁶

Badanie ostrego, przewlekłego bólu lędźwiowo-krzyżowego

Drugie badanie (KF 5503/60) miało charakter otwarty, wieloośrodkowy i randomizowany. Przeprowadzono je u pacjentów z ostrym, przewlekłym bólem okolicy lędźwiowo-krzyżowej z komponentą neuropatyczną. Wyniki wykazały, że stosowanie tapentadolu w postaci tabletek o przedłużonym uwalnianiu wiązało się z istotną klinicznie redukcją intensywności bólu o średnim nasileniu. Badanie to potwierdziło skuteczność tapentadolu w warunkach klinicznych po wprowadzeniu leku na rynek.⁷

Stosowanie u dzieci i młodzieży

W odniesieniu do populacji pediatrycznej należy podkreślić, że Europejska Agencja Leków wstrzymała obowiązek dołączania wyników badań referencyjnego produktu leczniczego zawierającego tapentadol we wszystkich kategoriach populacji dzieci i młodzieży w związku ze stosowaniem w bólu przewlekłym o dużym nasileniu. Oznacza to, że obecnie brak jest oficjalnie zatwierdzonych wskazań do stosowania tapentadolu u pacjentów pediatrycznych.⁸

Charakterystyka postaci farmaceutycznej

Produkt leczniczy Binatta występuje w postaci tabletek o przedłużonym uwalnianiu w sześciu różnych dawkach: 25 mg, 50 mg, 100 mg, 150 mg, 200 mg oraz 250 mg tapentadolu (w postaci fosforanu). Tabletki mają charakterystyczny podłużny kształt, są dwuwypukłe i posiadają linię podziału po obu stronach, co umożliwia podzielenie ich na równe dawki.⁹

Różnorodność dostępnych dawek umożliwia precyzyjne dostosowanie terapii przeciwbólowej do indywidualnych potrzeb pacjenta, zarówno w zakresie skuteczności, jak i tolerancji leczenia.¹⁰