Właściwości farmakodynamiczne
Avamina SR 750 mg

Właściwości farmakodynamiczne leku Avamina SR

Avamina SR to produkt leczniczy zawierający metforminę chlorowodorek w postaci tabletek o przedłużonym uwalnianiu, dostępny w trzech dawkach: 500 mg, 750 mg oraz 1000 mg. Należy do grupy farmakoterapeutycznej leków stosowanych w cukrzycy; leków hipoglikemizujących, innych niż insuliny, a dokładniej pochodnych biguanidu (kod ATC: A10BA02).¹

Mechanizm działania

Metformina jest lekiem przeciwcukrzycowym z grupy pochodnych biguanidów, który charakteryzuje się zdolnością do redukcji stężenia glukozy w osoczu zarówno na czczo, jak i po posiłkach. Istotną właściwością tego leku jest fakt, że nie stymuluje wydzielania insuliny, dzięki czemu nie powoduje hipoglikemii.²

Przeciwcukrzycowe działanie metforminy opiera się na trzech głównych mechanizmach:³

• Hamowanie produkcji glukozy w wątrobie – metformina zmniejsza wytwarzanie glukozy w wątrobie poprzez hamowanie procesów glukoneogenezy i glikogenolizy⁴
• Zwiększenie wrażliwości tkanek na insulinę – lek poprawia wrażliwość mięśni na insulinę poprzez udoskonalenie obwodowego wychwytu glukozy i jej wykorzystania⁵
• Wpływ na absorpcję jelitową – metformina opóźnia absorpcję glukozy w przewodzie pokarmowym⁶

Na poziomie komórkowym, metformina wykazuje zdolność do pobudzania wewnątrzkomórkowej syntezy glikogenu poprzez wpływ na enzym syntazę glikogenu.⁷ Ponadto, działanie metforminy obejmuje zwiększenie zdolności transportowych wszystkich poznanych dotychczas rodzajów białkowych nośników glukozy występujących w błonach komórkowych (GLUTs, ang. glucose transporters).⁸

Efekty farmakodynamiczne

Badania kliniczne wykazały, że stosowanie metforminy wiąże się ze stabilizacją masy ciała lub nawet jej niewielkim zmniejszeniem, co stanowi dodatkową korzyść w leczeniu pacjentów z cukrzycą typu 2, u których często występuje nadwaga lub otyłość.⁹

Niezależnie od działania hipoglikemizującego, metformina w postaci tabletek o natychmiastowym uwalnianiu wywiera korzystny wpływ na metabolizm lipidów. Kontrolowane badania kliniczne o średnim i długim okresie obserwacji potwierdziły, że metformina stosowana w dawkach terapeutycznych przyczynia się do redukcji stężenia cholesterolu całkowitego, frakcji LDL cholesterolu oraz trójglicerydów.¹⁰

Skuteczność kliniczna i bezpieczeństwo stosowania

Istotne dowody na skuteczność metforminy w leczeniu cukrzycy typu 2 zostały dostarczone przez prospektywne, randomizowane badanie UKPDS (United Kingdom Prospective Diabetes Study). Badanie to wykazało długotrwałe korzyści z intensywnej kontroli glikemii u dorosłych pacjentów z cukrzycą typu 2 i nadwagą, u których zastosowano metforminę w postaci tabletek o natychmiastowym uwalnianiu jako leczenie pierwszego rzutu po niepowodzeniu leczenia dietą.¹¹

Analiza wyników u pacjentów z nadwagą leczonych metforminą, po nieskutecznym leczeniu wyłącznie dietą, wykazała:¹²

• Zmniejszenie ryzyka powikłań cukrzycowych – stwierdzono istotne zmniejszenie bezwzględnego ryzyka powikłań cukrzycowych w grupie leczonej metforminą (29,8 zdarzeń na 1000 pacjentolat) w porównaniu z grupą leczoną tylko dietą (43,3 zdarzeń na 1000 pacjentolat), p=0,0023 oraz w porównaniu z łącznymi wynikami w grupach leczonych pochodnymi sulfonylomocznika i insuliną w monoterapii (40,1 zdarzeń na 1000 pacjentolat), p=0,0034¹³
• Redukcja śmiertelności związanej z cukrzycą – wykazano istotne zmniejszenie bezwzględnego ryzyka śmiertelności związanej z cukrzycą: w grupie leczonej metforminą odnotowano 7,5 zdarzeń na 1000 pacjentolat, w porównaniu z 12,7 zdarzeniami na 1000 pacjentolat w grupie leczonej wyłącznie dietą (p=0,017)¹⁴
• Zmniejszenie śmiertelności ogólnej – zaobserwowano istotne zmniejszenie bezwzględnego ryzyka śmiertelności ogólnej: w grupie leczonej metforminą 13,5 zdarzeń na 1000 pacjentolat, w porównaniu z grupą leczoną tylko dietą 20,6 zdarzeń na 1000 pacjentolat (p=0,011), oraz w porównaniu z łącznymi wynikami grup leczonych pochodnymi sulfonylomocznika i insuliną w monoterapii 18,9 zdarzeń na 1000 pacjentolat (p=0,021)¹⁵
• Redukcja ryzyka zawału mięśnia sercowego – stwierdzono istotne zmniejszenie bezwzględnego ryzyka zawału mięśnia sercowego: w grupie leczonej metforminą 11 zdarzeń na 1000 pacjentolat, w grupie leczonej samą dietą 18 zdarzeń na 1000 pacjentolat (p=0,01)¹⁶

Warto odnotować, że w przypadku stosowania metforminy jako leku drugiego rzutu w terapii skojarzonej z pochodnymi sulfonylomocznika, nie udało się wykazać korzyści dotyczących odległego rokowania.¹⁷

Metformina była również badana u wybranych pacjentów z cukrzycą typu 1 w skojarzeniu z insuliną, jednak nie potwierdzono oficjalnie klinicznych korzyści takiego połączenia.¹⁸

Zastosowanie w zespole policystycznych jajników

Na podstawie przeprowadzonych badań klinicznych potwierdzono skuteczność metforminy stosowanej u pacjentek z zespołem policystycznych jajników (PCOS, ang. Polycystic Ovary Syndrome). W ramach tego wskazania, metformina wykazuje następujące działania:¹⁹

• Poprawa objawów skórnych – zmniejszenie nasilenia zmian skórnych, takich jak trądzik czy hirsutyzm (nadmierne owłosienie typu męskiego), które często towarzyszą PCOS²⁰
• Normalizacja cykli miesiączkowych – metformina przyczynia się do normalizacji występowania i regularności cyklów miesięcznych u pacjentek z PCOS²¹
• Wpływ na owulację – metformina wykazuje zdolność do indukcji owulacji oraz zwiększenia częstości występowania owulacji u pacjentek z PCOS²²