Specjalne ostrzeżenia
Atropinum sulfuricum WZF

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania Atropinum Sulfuricum WZF

Atropinum Sulfuricum WZF (0,5 mg/ml oraz 1 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań) zawiera jako substancję czynną siarczan atropiny, który wykazuje silne działanie cholinolityczne. Z uwagi na profil farmakodynamiczny leku, jego stosowanie wymaga zachowania szczególnych środków ostrożności oraz monitorowania pacjenta w określonych grupach ryzyka. ¹

Grupy pacjentów wymagające szczególnej uwagi

Dzieci i osoby starsze wykazują zwiększoną wrażliwość na działanie atropiny, dlatego stosowanie leku w tych grupach wiekowych wymaga szczególnej obserwacji i dostosowania dawkowania. ²

Pacjenci powyżej 40. roku życia powinni otrzymywać atropinę z zachowaniem ostrożności ze względu na podwyższone ryzyko rozrostu gruczołu krokowego i możliwość wystąpienia zaburzeń drożności dróg moczowych. ³

Ryzyko zaostrzenia istniejących stanów chorobowych

Stosowanie atropiny może spowodować zaostrzenie lub wywołać następujące stany:

• Ostry napad jaskry u osób predysponowanych ⁴
• Całkowitą niedrożność w przypadku istniejącego zwężenia odźwiernika ⁵
• Zatrzymanie moczu u pacjentów z przerostem gruczołu krokowego ⁶

Stosowanie u pacjentów z chorobami układu oddechowego

W przebiegu chorób układu oddechowego należy zachować szczególną ostrożność, ponieważ blokada wydzielania gruczołowego spowodowana przez atropinę może prowadzić do zagęszczenia wydzieliny, pogorszenia wentylacji i nasilenia duszności. ⁷

Stosowanie u pacjentów z chorobami układu krążenia

Atropina, poprzez znoszenie wpływu nerwu błędnego na serce, wywiera hamujący wpływ na węzeł zatokowo-przedsionkowy. Z tego powodu należy zachować szczególną ostrożność podczas stosowania leku u pacjentów z:

• Tachyarytmią ⁸
• Zastoinową niewydolnością serca ⁹
• Dławicą piersiową ¹⁰

Odnotowano przypadki ciężkiej bradykardii wywołanej hiperkaliemią, która nie ustępowała po podaniu atropiny. ¹¹

Szczególne środki ostrożności u pacjentów po przeszczepie serca

U kilku pacjentów po przeszczepie serca po podaniu atropiny obserwowano paradoksalny blok przedsionkowo-komorowy lub zahamowanie zatokowe. ¹²

W związku z tym w procedurach terapeutycznych lub diagnostycznych u tych pacjentów należy:

1. Stosować atropinę ze szczególną ostrożnością
2. Monitorować EKG podczas podawania leku
3. Zapewnić dostępność sprzętu resuscytacyjnego ¹³

Inne grupy pacjentów wymagających monitorowania

Szczególnej ostrożności wymaga stosowanie atropiny u pacjentów z:

• Podwyższoną temperaturą ciała – atropina może spowodować dalsze podwyższenie temperatury ¹⁴
• Nadczynnością tarczycy ¹⁵
• Chorobami wątroby lub nerek ¹⁶
• Nadciśnieniem tętniczym ¹⁷
• Neuropatią autonomicznego układu nerwowego ¹⁸

Pacjenci otrzymujący atropinę nie powinni przebywać w pomieszczeniach o wysokiej temperaturze z uwagi na ryzyko przegrzania organizmu. ¹⁹

Wpływ na przewód pokarmowy

Atropina zmniejsza motorykę układu pokarmowego, działa rozkurczająco na mięśniówkę gładką przewodu pokarmowego i może opóźniać opróżnianie żołądka. Z tego powodu należy zachować szczególną ostrożność u pacjentów z:

• Chorobą wrzodową żołądka ²⁰
• Refluksem przełykowym ²¹
• Przepukliną rozworu przełykowego związaną z zapaleniem przełyku ²²
• Biegunką ²³
• Zakażeniem przewodu pokarmowego ²⁴

Wpływ na ośrodkowy układ nerwowy

Dawki atropiny nieprzekraczające 1 mg wywierają niewielki wpływ pobudzający na ośrodkowy układ nerwowy. Dawki wyższe mogą powodować:

• Zaburzenia psychiczne
• Zahamowanie czynności ośrodkowego układu nerwowego ²⁵

Należy pamiętać, że dzieci i osoby w podeszłym wieku są szczególnie wrażliwe na wpływ atropiny na ośrodkowy układ nerwowy. ²⁶