Właściwości farmakodynamiczne
Atorvastatin Bluefish AB 80 mg
Atorwastatyna, będąca selektywnym, kompetycyjnym inhibitorem reduktazy HMG-CoA, skutecznie obniża biosyntezę cholesterolu w wątrobie, prowadząc do zmniejszenia stężenia LDL-C (o 41-61%), całkowitego cholesterolu (o 30-46%), apolipoproteiny B (o 34-50%) oraz triglicerydów (o 14-33%), przy jednoczesnym wzroście HDL-C. W badaniu REVERSAL, stosowanie atorwastatyny w dawce 80 mg/dobę u pacjentów z chorobą wieńcową zapobiegało progresji miażdżycy tętnic wieńcowych, obniżając LDL-C z 3,89 ± 0,7 mmol/l (150 ± 28 mg/dl) do 2,04 ± 0,8 mmol/l (78,9 ± 30 mg/dl) oraz całkowity cholesterol o 34,1%. W badaniu MIRACL u pacjentów z ostrym zespołem wieńcowym dawka 80 mg atorwastatyny zmniejszyła ryzyko złożonych zdarzeń sercowo-naczyniowych o 16% (p=0,048). W badaniu ASCOT-LLA (10 mg/dobę) wykazano istotną redukcję ryzyka zgonu z powodu choroby wieńcowej i zawału mięśnia sercowego niezakończonego zgonem (100 vs. 154 zdarzeń, p=0,0005), szczególnie u pacjentów leczonych amlodypiną.
- Mechanizm działania atorwastatyny
- Efekty kliniczne – zależność dawka-odpowiedź
- Wpływ na ryzyko sercowo-naczyniowe
- Badania kliniczne w homozygotycznej hipercholesterolemii rodzinnej
- Badania wpływu na miażdżycę
- Badania w ostrym zespole wieńcowym
- Badania w zapobieganiu chorobom sercowo-naczyniowym
- Badania u pacjentów z cukrzycą
- Profilaktyka wtórna udarów mózgu
- Stosowanie u dzieci i młodzieży
Mechanizm działania atorwastatyny
Atorwastatyna należy do grupy farmakoterapeutycznej leków modyfikujących stężenie lipidów, w szczególności do inhibitorów reduktazy HMG-CoA (kod ATC: C10AA05). Jest to selektywny, kompetycyjny inhibitor reduktazy 3-hydroksy-3-metyloglutarylo-koenzymu A, enzymu ograniczającego szybkość biosyntezy cholesterolu. Enzym ten katalizuje przemianę 3-hydroksy-3-metyloglutarylokoenzymu A do mewalonianu, który jest prekursorem steroli, w tym cholesterolu.1
Wpływ na metabolizm lipoprotein
Mechanizm działania atorwastatyny polega na wpływie na metabolizm lipoprotein. W wątrobie triglicerydy i cholesterol są wbudowywane w lipoproteiny bardzo niskiej gęstości (VLDL), które następnie są transportowane w osoczu do tkanek obwodowych. Z VLDL powstają lipoproteiny niskiej gęstości (LDL), które są katabolizowane głównie za pośrednictwem receptorów o wysokim powinowactwie do LDL.2
Atorwastatyna wywiera wielokierunkowy wpływ na metabolizm lipidów:
- Zmniejsza stężenie cholesterolu w osoczu i lipoprotein w surowicy poprzez hamowanie reduktazy HMG-CoA, co w konsekwencji hamuje biosyntezę cholesterolu w wątrobie3
- Prowadzi do zwiększenia liczby receptorów LDL na powierzchni błony komórkowej hepatocytów, nasilając w ten sposób wychwyt i katabolizm LDL4
- Zmniejsza wytwarzanie LDL oraz redukuje ilość cząsteczek LDL5
- Prowadzi do nasilonego i utrzymującego się wzrostu aktywności receptora LDL oraz korzystnych zmian jakościowych krążących cząsteczek LDL6
Co istotne, atorwastatyna skutecznie zmniejsza stężenie LDL-C również u pacjentów z homozygotyczną hipercholesterolemią rodzinną, którzy zazwyczaj nie reagują dobrze na leczenie zmniejszające stężenie lipidów we krwi.7
Efekty kliniczne – zależność dawka-odpowiedź
W badaniach oceniających zależność odpowiedzi od wielkości dawki wykazano, że atorwastatyna wywiera następujące efekty na parametry lipidowe:8
- Zmniejszenie stężenia całkowitego cholesterolu o 30-46%
- Zmniejszenie stężenia LDL-C o 41-61%
- Zmniejszenie stężenia apolipoproteiny B o 34-50%
- Zmniejszenie stężenia triglicerydów o 14-33%
- Różnie nasilone zwiększenie stężenia HDL-C i apolipoproteiny A1
Powyższe wyniki zostały potwierdzone w różnych populacjach pacjentów, w tym u osób z:9
- Heterozygotyczną hipercholesterolemią rodzinną
- Postaciami hipercholesterolemii innymi niż rodzinna
- Hiperlipidemiami mieszanymi
- Cukrzycą insulinoniezależną
Wpływ na ryzyko sercowo-naczyniowe
Udowodniono, że obniżenie stężenia całkowitego cholesterolu, LDL-C i apolipoproteiny B w wyniku stosowania atorwastatyny prowadzi do zmniejszenia ryzyka incydentów sercowo-naczyniowych oraz śmiertelności z przyczyn sercowo-naczyniowych.10
Badania kliniczne w homozygotycznej hipercholesterolemii rodzinnej
W wieloośrodkowym 8-tygodniowym badaniu klinicznym prowadzonym z wykorzystaniem procedury „compassionate use” (z opcjonalną fazą dodatkową o zmiennej długości) wzięło udział 335 pacjentów, z których 89 zidentyfikowano jako osoby z homozygotyczną hipercholesterolemią rodzinną. U tych pacjentów średnia procentowa redukcja poziomu LDL-C wyniosła około 20%. W badaniu atorwastatynę podawano w dawkach do 80 mg/dobę.11
Badania wpływu na miażdżycę
W badaniu REVERSAL (Reversing Atherosclerosis with Aggressive Lipid-Lowering Study) oceniano wpływ intensywnego leczenia hipolipemizującego atorwastatyną w dawce 80 mg w porównaniu do standardowego leczenia prawastatyną w dawce 40 mg na miażdżycę tętnic wieńcowych. Ocenę przeprowadzono za pomocą ultrasonografii wewnątrznaczyniowej (IVUS) u pacjentów z chorobą wieńcową podczas angiografii.12
W tym randomizowanym, wieloośrodkowym badaniu kontrolowanym z zastosowaniem podwójnie ślepej próby, IVUS wykonywano podczas pierwszej wizyty oraz po 18 miesiącach leczenia u 502 pacjentów. Wyniki badania wykazały, że:13
- W grupie leczonej atorwastatyną (n=253) nie stwierdzono progresji miażdżycy
- Mediana procentowej zmiany całkowitej objętości blaszek miażdżycowych w stosunku do wartości wyjściowych (główny punkt końcowy badania) wynosiła -0,4% (p=0,98) w grupie leczonej atorwastatyną i 2,7% (p=0,001) w grupie leczonej prawastatyną (n=249)
- Porównanie skuteczności atorwastatyny względem prawastatyny wykazało statystycznie znamienną różnicę (p=0,02)14
W badaniu REVERSAL nie analizowano wpływu intensywnego leczenia hipolipemizującego na krążeniowe punkty końcowe, takie jak konieczność przeprowadzenia rewaskularyzacji, zawał mięśnia sercowego niezakończony zgonem czy zgon wieńcowy.15
W grupie leczonej atorwastatyną zaobserwowano następujące zmiany parametrów lipidowych:<sup data-drug="Atorvastatin Bluefish AB" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="W grupie leczonej atorwastatyną stężenie LDL-C uległo zmniejszeniu z wartości wyjściowej wynoszącej średnio 3,89 ± 0,7 mmol/1 (150 ± 28 mg/dl) do wartości wynoszącej średnio 2,04 ± 0,8 mmol/1 (78,9 ± 30 mg/dl), a w grupie leczonej prawastatyną – z wartości wyjściowej wynoszącej średnio 3,89 ± 0,7 mmol/1 (150 ± 26 mg/dl) do wartości wynoszącej średnio 2,85 ± 0,7 mmol/1 (110 ± 26 mg/dl) (p<0,0001). Atorwastatyna powodowała też znamienne zmniejszenie średniego stężenia całkowitego cholesterolu o 34,1% (prawastatyna o 18,4%, p<0,0001), średniego stężenia TG o 20% (prawastatyna o 6,8%, p<0,0009) i średniego stężenia apolipoproteiny B o 39,1% (prawastatyna o 22,0%, p16
- Zmniejszenie stężenia LDL-C z wartości wyjściowej wynoszącej średnio 3,89 ± 0,7 mmol/l (150 ± 28 mg/dl) do wartości wynoszącej średnio 2,04 ± 0,8 mmol/l (78,9 ± 30 mg/dl)
- Zmniejszenie średniego stężenia całkowitego cholesterolu o 34,1%
- Zmniejszenie średniego stężenia TG o 20%
- Zmniejszenie średniego stężenia apolipoproteiny B o 39,1%
- Zwiększenie średniego stężenia HDL-C o 2,9%
Dodatkowo w grupie leczonej atorwastatyną stwierdzono zmniejszenie stężenia białka C-reaktywnego (CRP) średnio o 36,4%, podczas gdy w grupie leczonej prawastatyną zmniejszenie to wynosiło średnio 5,2% (p<0,0001).<sup data-drug="Atorvastatin Bluefish AB" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="W grupie leczonej atorwastatyną stwierdzono ponadto zmniejszenie stężenia CRP średnio o 36,4%, podczas gdy w grupie leczonej prawastatyną zmniejszenie to wynosiło średnio 5,2% (p17
Należy podkreślić, że opisane wyniki uzyskano po zastosowaniu dawki 80 mg atorwastatyny i nie można ich ekstrapolować na mniejsze dawki. Profile bezpieczeństwa i tolerancji obu leków (atorwastatyny i prawastatyny) były porównywalne.18
Badania w ostrym zespole wieńcowym
W badaniu MIRACL oceniano stosowanie atorwastatyny w dawce 80 mg u 3086 pacjentów (atorwastatyna: n=1538; placebo: n=1548) z ostrym zespołem wieńcowym (zawał mięśnia sercowego bez załamka Q, niestabilna dławica piersiowa). Leczenie rozpoczynano w fazie ostrej po przyjęciu do szpitala i prowadzono przez 16 tygodni.19
Wyniki badania wykazały, że podawanie atorwastatyny w dawce 80 mg/dobę wydłużało czas do osiągnięcia złożonego głównego punktu końcowego, na który składały się:20
- Zgon bez względu na przyczynę
- Zawał mięśnia sercowego niezakończony zgonem
- Zatrzymanie akcji serca zakończone udaną resuscytacją
- Dławica piersiowa z towarzyszącymi cechami niedokrwienia mięśnia sercowego wymagająca hospitalizacji
Zaobserwowano redukcję ryzyka rzędu 16% (p=0,048). Do tego działania najbardziej przyczyniło się zmniejszenie o 26% częstości ponownych hospitalizacji z powodu dławicy piersiowej z cechami niedokrwienia mięśnia sercowego (p=0,018). W przypadku pozostałych drugorzędowych punktów końcowych nie osiągnięto progu znamienności statystycznej (łącznie – placebo: 22,2%, atorwastatyna: 22,4%).21
Badania w zapobieganiu chorobom sercowo-naczyniowym
Wpływ atorwastatyny na zakończoną zgonem i niezakończoną zgonem chorobę wieńcową oceniano w randomizowanym, kontrolowanym placebo badaniu ASCOT-LLA (Anglo-Scandinavian Cardiac Outcomes Trial Lipid Lowering Arm) z zastosowaniem podwójnie ślepej próby.22
W badaniu uczestniczyli pacjenci z nadciśnieniem tętniczym, w wieku 40-79 lat, z ujemnym wywiadem w kierunku zawału mięśnia sercowego oraz leczenia dławicy piersiowej, oraz ze stężeniem cholesterolu całkowitego ≤ 6,5 mmol/l (251 mg/dl). U wszystkich pacjentów stwierdzono przynajmniej 3 spośród określonych czynników ryzyka sercowo-naczyniowego. 6, chorobę naczyń obwodowych, przerost lewej komory, przebyty incydent mózgowo-naczyniowy, swoiste zmiany w EKG, białkomocz lub albuminurię.”>23
Pacjenci otrzymywali leki przeciwnadciśnieniowe (w schemacie opartym albo na amlodypinie, albo na atenololu) i atorwastatynę w dawce 10 mg na dobę (n=5168) lub placebo (n=5137).24
| Zdarzenie | Liczba zdarzeń (atorwastatyna vs. placebo) | Redukcja bezwzględnego ryzyka (%) | Wartość p |
|---|---|---|---|
| Zakończona zgonem choroba wieńcowa i zawał mięśnia sercowego niezakończony zgonem | 100 vs. 154 | 1,1% | 0,0005 |
| Zdarzenia sercowo-naczyniowe i zabiegi rewaskularyzacji łącznie | 389 vs. 483 | 1,9% | 0,0008 |
| Zdarzenia wieńcowe łącznie | 178 vs. 247 | 1,4% | 0,0006 |
Powyższa tabela przedstawia stopień redukcji ryzyka bezwzględnego i względnego w wyniku stosowania atorwastatyny.25
W badaniu ASCOT nie wykazano znamiennego zmniejszenia śmiertelności całkowitej oraz śmiertelności z przyczyn sercowo-naczyniowych (śmiertelność całkowita: 185 zgonów w grupie leczonej atorwastatyną i 212 w grupie placebo, p=0,17; śmiertelność z przyczyn krążeniowych: 74 zgony w grupie leczonej atorwastatyną i 82 w grupie placebo, p=0,51).26
W analizie w podgrupach wydzielonych ze względu na płeć (81% mężczyzn, 19% kobiet) stwierdzono korzystne działanie atorwastatyny u mężczyzn, lecz nie u kobiet. Prawdopodobnie było to spowodowane małą częstością incydentów w podgrupie kobiet. Śmiertelność całkowita i śmiertelność z przyczyn sercowo-naczyniowych były liczbowo wyższe u kobiet, jednak różnice nie były statystycznie znamienne.27
Stwierdzono natomiast znamienną zależność skuteczności leczenia od stosowanego leku przeciwnadciśnieniowego. Ryzyko wystąpienia głównego punktu końcowego (zakończona zgonem choroba wieńcowa i zawał mięśnia sercowego niezakończony zgonem) zmniejszyło się znacząco w wyniku stosowania atorwastatyny u pacjentów leczonych amlodypiną [HR 0,47 (0,32-0,69), p=0,00008], ale nie u pacjentów leczonych atenololem [HR 0,83 (0,59-1,17), p=0,287].28
Badania u pacjentów z cukrzycą
Wpływ atorwastatyny na zakończoną zgonem i niezakończoną zgonem chorobę układu sercowo-naczyniowego oceniano w badaniu CARDS (Collaborative Atorvastatin Diabetes Study). Było to randomizowane, wieloośrodkowe, kontrolowane placebo badanie prowadzone metodą podwójnie ślepej próby u pacjentów z cukrzycą typu 2 w wieku 40-75 lat, bez wcześniejszej historii chorób układu krążenia oraz ze stężeniem LDL-C ≤ 4,14 mmol/l (≤ 160 mg/dl) i stężeniem TG ≤ 6,78 mmol/l (≤ 600 mg/dl).29
U wszystkich pacjentów stwierdzano przynajmniej jeden z następujących czynników ryzyka: nadciśnienie tętnicze, aktualne palenie tytoniu, retinopatię, mikroalbuminurię lub makroalbuminurię.30
Pacjenci otrzymywali atorwastatynę w dawce 10 mg na dobę (n=1428) albo placebo (n=1410) przez okres obserwacji, którego mediana wynosiła 3,9 lat.31
| Zdarzenie | Redukcja względnego ryzyka (%) | Liczba zdarzeń (atorwastatyna vs. placebo) | Redukcja bezwzględnego ryzyka (%) | Wartość p |
|---|---|---|---|---|
| Duże zdarzenia sercowo-naczyniowe (zakończony lub niezakończony zgonem ostry zawał mięśnia sercowego, niemy zawał mięśnia sercowego, zgon z powodu ostrej postaci choroby wieńcowej, niestabilna dławica piersiowa, CABG, PTCA, rewaskularyzacja, udar mózgu) | 37% | 83 vs. 127 | 3,2% | 0,001 |
| Zawał mięśnia sercowego (zakończony lub niezakończony zgonem ostry zawał mięśnia sercowego, niemy zawał mięśnia sercowego) | 42% | 38 vs. 64 | 1,9% | 0,007 |
| Udary mózgu (zakończone i niezakończone zgonem) | 48% | 21 vs. 39 | 1,3% | 0,0163 |
Powyższa tabela przedstawia stopień redukcji ryzyka bezwzględnego i względnego w wyniku stosowania atorwastatyny (CABG = pomostowanie aortalno-wieńcowe, PTCA = przezskórna angioplastyka wieńcowa).32
W badaniu CARDS nie stwierdzono różnic w skuteczności leczenia ze względu na płeć pacjentów, wiek lub początkową wartość stężenia cholesterolu LDL. Zaobserwowano korzystny trend w odniesieniu do wskaźnika umieralności (82 zgony w grupie placebo wobec 61 zgonów w grupie atorwastatyny, p=0,0592).33
Profilaktyka wtórna udarów mózgu
W badaniu Stroke Prevention by Aggressive Reduction in Cholesterol Levels (SPARCL) oceniano wpływ podawania atorwastatyny w dawce 80 mg na dobę lub placebo na występowanie udarów mózgu u 4731 pacjentów z udarem mózgu lub przemijającym napadem niedokrwiennym (TIA) przebytymi w ciągu ostatnich 6 miesięcy, bez wcześniejszej choroby niedokrwiennej serca (CHD).34
Charakterystyka pacjentów obejmowała:35
- 60% pacjentów płci męskiej
- Wiek 21-92 lata (średni wiek: 63 lata)
- Średnie wyjściowe stężenie LDL wynosiło 133 mg/dl (3,4 mmol/l)
- Średnie stężenie LDL-C w trakcie leczenia wynosiło 73 mg/dl (1,9 mmol/l) w grupie atorwastatyny i 129 mg/dl (3,3 mmol/l) w grupie placebo
- Mediana okresu obserwacji wynosiła 4,9 roku
Podawanie atorwastatyny w dawce 80 mg prowadziło do zmniejszenia ryzyka wystąpienia pierwszorzędowego punktu końcowego w postaci udaru mózgu prowadzącego lub nieprowadzącego do zgonu o 15% (HR 0,85; 95% CI, 0,72-1,00; p=0,05 lub 0,84; 95% CI, 0,71-0,99; p=0,03 po korekcie uwzględniającej czynniki wyjściowe) w porównaniu do placebo.36
Umieralność ogólna wyniosła 9,1% (216/2365) w grupie leczonej atorwastatyną w porównaniu do 8,9% (211/2366) w grupie otrzymującej placebo.37
Analiza post hoc wykazała, że stosowanie atorwastatyny w dawce 80 mg prowadziło do:38
- Zmniejszenia częstości występowania udarów niedokrwiennych (218/2365, 9,2% wobec 274/2366, 11,6%, p=0,01)
- Zwiększenia częstości występowania udarów krwotocznych (55/2365, 2,3% wobec 33/2366, 1,4%, p=0,02) w porównaniu do placebo
W badaniu zaobserwowano zwiększenie ryzyka udaru krwotocznego w określonych grupach pacjentów:39
- Wśród pacjentów z przebytym udarem krwotocznym: 7/45 w grupie leczonej atorwastatyną wobec 2/48 w grupie otrzymującej placebo; HR 4,06; 95% CI, 0,84-19,57
- Wśród pacjentów z przebytym udarem lakunarnym: 20/708 w grupie leczonej atorwastatyną wobec 4/701 w grupie otrzymującej placebo; HR 4,99; 95% CI, 1,71-14,61 (jednocześnie obserwowano obniżenie ryzyka udaru niedokrwiennego: 79/708 w grupie atorwastatyny wobec 102/701 w grupie placebo; HR 0,76; 95% CI, 0,57-1,02)
Możliwe jest więc, że u pacjentów z przebytym udarem lakunarnym, którzy otrzymują atorwastatynę w dawce 80 mg/dobę, stwierdza się zwiększenie ryzyka udaru krwotocznego, mimo ogólnego zmniejszenia ryzyka udaru niedokrwiennego.40
Wskaźniki umieralności ogólnej w podgrupach pacjentów ze wcześniejszymi udarami przedstawiały się następująco:41
- W podgrupie pacjentów z przebytym udarem krwotocznym: 15,6% (7/45) w grupie leczonej atorwastatyną wobec 10,4% (5/48) w grupie placebo
- W podgrupie pacjentów z przebytym udarem lakunarnym: 10,9% (77/708) w grupie leczonej atorwastatyną wobec 9,1% (64/701) w grupie placebo
Stosowanie u dzieci i młodzieży
Heterozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna u dzieci w wieku 6-17 lat
Skuteczność i bezpieczeństwo atorwastatyny u dzieci i młodzieży oceniano w kilku badaniach klinicznych. Pierwsze z nich to 8-tygodniowe, otwarte badanie, które oceniało właściwości farmakokinetyczne, farmakodynamiczne oraz profil bezpieczeństwa i tolerancji atorwastatyny u dzieci i młodzieży z genetycznie potwierdzoną heterozygotyczną hipercholesterolemią rodzinną i początkowym stężeniem LDL-C ≥4 mmol/l.42
W badaniu wzięło udział 39 dzieci i młodzieży w wieku od 6 do 17 lat, podzielonych na dwie kohorty:43
- Kohorta A: 15 dzieci w wieku 6-12 lat w stadium 1 w skali Tannera
- Kohorta B: 24 dzieci w wieku 10-17 lat w stadium ≥2 w skali Tannera
Dawkowanie atorwastatyny w badaniu było następujące:<sup data-drug="Atorvastatin Bluefish AB" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="Początkowa dawka atorwastatyny w Kohorcie A wynosiła 5 mg na dobę w postaci tabletki do rozgryzania i żucia, a w Kohorcie B 10 mg na dobę w postaci tabletki. Dawka atorwastatyny była podwajana, jeśli u pacjenta nie osiągnięto docelowego stężenia LDL-C 44
- Początkowa dawka w Kohorcie A: 5 mg na dobę w postaci tabletki do rozgryzania i żucia
- Początkowa dawka w Kohorcie B: 10 mg na dobę w postaci tabletki
- Dawka mogła być podwajana, jeśli po 4 tygodniach nie osiągnięto docelowego stężenia LDL-C <3,35 mmol/l oraz jeśli produkt był dobrze tolerowany
Wyniki badania wykazały, że już w drugim tygodniu u wszystkich pacjentów zaobserwowano zmniejszenie średnich wartości LDL-C, TC, VLDL-C i Apo B. U pacjentów, którym podwojono dawkę, obserwowano dodatkowe zmniejszenie parametrów lipidowych już po 2 tygodniach oceny po zwiększeniu dawki. Średnie procentowe zmniejszenie wartości parametrów lipidów było podobne w obu kohortach, niezależnie od dawkowania. W tygodniu 8. średnia procentowa zmiana w stosunku do początkowego stężenia LDL-C i TC wynosiła odpowiednio około 40% i 30% w całym zakresie dawkowania.45
Drugie badanie było otwartym badaniem klinicznym prowadzonym w jednej grupie pacjentów, w którym wzięło udział 271 dzieci i młodzieży, zarówno płci męskiej, jak i żeńskiej w wieku od 6 do 15 lat z heterozygotyczną hipercholesterolemią rodzinną, leczonych atorwastatyną przez okres do trzech lat. Warunkiem włączenia do badania było potwierdzone występowanie heterozygotycznej hipercholesterolemii rodzinnej i początkowe stężenie LDL-C ≥ 4 mmol/l (około 152 mg/dl).46
W badaniu uczestniczyło 139 dzieci w stadium rozwojowym 1 w skali Tannera (w wieku od 6 do 10 lat). Dawkowanie atorwastatyny było następujące:<sup data-drug="Atorvastatin Bluefish AB" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="W badaniu wzięło udział 139 dzieci w stadium rozwojowym 1 w skali Tannera (w wieku od 6 do 10 lat). Początkowa dawka atorwastatyny u dzieci poniżej 10 lat wynosiła 5 mg (raz na dobę w postaci tabletki do rozgryzania i żucia). Początkowa dawka atorwastatyny u dzieci w wieku 10 lat i starszych wynosiła 10 mg (raz na dobę). U wszystkich dzieci istniała możliwość zwiększenia dawki do osiągnięcia docelowego stężenia LDL-C 47
- Początkowa dawka u dzieci poniżej 10 lat: 5 mg (raz na dobę w postaci tabletki do rozgryzania i żucia)
- Początkowa dawka u dzieci w wieku 10 lat i starszych: 10 mg (raz na dobę)
- U wszystkich dzieci istniała możliwość zwiększenia dawki do osiągnięcia docelowego stężenia LDL-C < 3,35 mmol/l
- Średnia ważona dawka u dzieci w wieku 6-9 lat wynosiła 19,6 mg
- Średnia ważona dawka u dzieci w wieku 10 lat i starszych wynosiła 23,9 mg
Średnia wyjściowa wartość LDL-C w badaniu wynosiła 6,12 (± 1,26) mmol/l, co w przybliżeniu równe było 233 (± 48) mg/dl.48
| Punkt czasowy | Początek badania | Miesiąc 30 | Miesiąc 36/ET |
|---|---|---|---|
| N | 271 | 206 | 240 |
| TC (SD) mmol/l | 7,86 (1,30) | 4,95 (0,77)* | 5,12 (0,86) |
| LDL-C (SD) mmol/l | 6,12 (1,26) | 3,25 (0,67) | 3,45 (0,81) |
| HDL-C (SD) mmol/l | 1,314 (0,2663) | 1,327 (0,2796) | 1,308 (0,2739) |
| TG (SD) mmol/l | 0,93 (0,47) | 0,79 (0,38)* | 0,78 (0,41) |
| Apo B (SD) g/l | 1,42 (0,28)** | 0,90 (0,17)* | 0,93 (0,20)*** |
Tabela 3: Działanie atorwastatyny obniżające stężenie lipidów u dorastających chłopców i dziewcząt z heterozygotyczną hipercholesterolemią rodzinną.49
Wyniki badania wykazały, że atorwastatyna powodowała znaczące zmniejszenie stężenia lipidów. Co istotne, badanie nie wykazało wpływu leku na parametry wzrostu i rozwoju u dzieci – nie zaobserwowano wpływu produktu na żaden z parametrów wzrostu i rozwoju (tj. wzrost, wagę, wskaźnik BMI, stadium rozwoju według skali Tannera, ocenę ogólnego rozwoju i dojrzewania) u dzieci i młodzieży leczonych atorwastatyną przez okres 3 lat.50
Kolejne badanie, będące podwójnie ślepym badaniem kontrolowanym placebo, po którym nastąpiła otwarta faza obserwacji, objęło 187 chłopców i miesiączkujących dziewcząt w wieku 10–17 lat (średni wiek 14,1 lat) z heterozygotyczną hipercholesterolemią rodzinną (FH) lub ciężką hipercholesterolemią. Uczestników przydzielono losowo do grupy przyjmującej atorwastatynę (n=140) lub placebo (n=47) przez okres 26 tygodni, a następnie wszyscy przyjmowali atorwastatynę przez kolejne 26 tygodni.51
Dawkowanie w badaniu było następujące:3,36 mmol/l, dawkę zwiększano do 20 mg.”>52
- Przez pierwsze 4 tygodnie podawano dawkę 10 mg atorwastatyny raz na dobę
- Jeśli stężenie LDL-C wynosiło >3,36 mmol/l, dawkę zwiększano do 20 mg
Podczas trwającej 26 tygodni podwójnie ślepej fazy badania atorwastatyna znacząco zmniejszyła całkowite stężenie cholesterolu, cholesterolu LDL, triglicerydów i apolipoproteiny B w osoczu. Średnia uzyskana wartość cholesterolu LDL wynosiła 3,38 mmol/l (zakres: 1,81 – 6,26 mmol/l) w grupie przyjmującej atorwastatynę, w porównaniu do 5,91 mmol/l (zakres: 3,93-9,96 mmol/l) w grupie placebo.53
W porównawczym badaniu atorwastatyny i kolestypolu, przeprowadzonym u pacjentów w wieku 10–18 lat z hipercholesterolemią, wykazano, że atorwastatyna (N=25) powodowała znaczne zmniejszenie stężenia LDL-C w 26. tygodniu (p<0,05) w porównaniu do kolestypolu (N=31).<sup data-drug="Atorvastatin Bluefish AB" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="W dodatkowym badaniu atorwastatyny i kolestypolu u pacjentów w wieku 10–18 lat z hipercholesterolemią wykazano, że atorwastatyna (N=25) powodowała znaczne zmniejszenie stężenia LDL-C w 26. tygodniu (p54
W badaniu dotyczącym stosowania produktu leczniczego w wyjątkowych przypadkach (ang. compassionate use) u pacjentów z ciężką hipercholesterolemią (w tym hipercholesterolemią homozygotyczną) wzięło udział 46 dzieci leczonych atorwastatyną w dawce zależnej od reakcji na produkt leczniczy (niektórzy pacjenci otrzymywali 80 mg atorwastatyny na dobę). Badanie było prowadzone przez 3 lata i wykazało, że stężenie cholesterolu LDL zmniejszyło się o 36%.55
Należy podkreślić, że nie ustalono długoterminowej skuteczności leczenia atorwastatyną w okresie dziecięcym, skutkującej zmniejszeniem zachorowalności i śmiertelności u dorosłych.56
Europejska Agencja Leków zniosła obowiązek zgłaszania wyników badań nad atorwastatyną u dzieci w wieku od 0 do poniżej 6 lat w leczeniu heterozygotycznej hipercholesterolemii i u dzieci w wieku od 0 do poniżej 18 lat w leczeniu homozygotycznej hipercholesterolemii rodzinnej, hipercholesterolemii mieszanej, hipercholesterolemii pierwotnej oraz prewencji zdarzeń sercowo-naczyniowych.57
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
- Dawkowanie i sposób podawania
- Działania niepożądane
- Interakcje leku
- Profil bezpieczeństwa leku
- Przeciwwskazania
- Przedawkowanie
- Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
- Skład i postać leku
- Specjalne ostrzeżenia
- Właściwości farmakodynamiczne
- Właściwości farmakokinetyczne
- Wpływ na płodność, ciążę i laktację
- Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
- Wskazania do stosowania