Właściwości farmakodynamiczne
Apo-Doxan 4 4 mg

Właściwości farmakodynamiczne leku Apo-Doxan

Doksazosyna, substancja czynna produktu leczniczego Apo-Doxan (dostępnego w dawkach 1 mg, 2 mg i 4 mg), należy do dwóch grup farmakoterapeutycznych: leków przeciwnadciśnieniowych (kod ATC: C02CA04) oraz leków stosowanych w łagodnym rozroście gruczołu krokowego (kod ATC: G04CA). Działanie farmakodynamiczne doksazosyny opiera się na selektywnym i kompetencyjnym blokowaniu postsynaptycznych alfa1-adrenoreceptorów, co prowadzi do rozszerzenia naczyń krwionośnych.¹

Mechanizm działania przeciwnadciśnieniowego

Podstawowym efektem farmakodynamicznym doksazosyny u pacjentów z nadciśnieniem tętniczym jest klinicznie istotne obniżenie ciśnienia tętniczego poprzez zmniejszenie obwodowego oporu naczyniowego. Skuteczność terapeutyczna leku charakteryzuje się długotrwałym działaniem – po jednorazowej dawce dobowej efekt hipotensyjny utrzymuje się przez 24 godziny. Maksymalne działanie farmakologiczne obserwuje się po 2-6 godzinach od podania leku.²

Istotną cechą doksazosyny jest stopniowe obniżanie ciśnienia tętniczego po rozpoczęciu leczenia, co wiąże się z możliwością wystąpienia reakcji ortostatycznych. U pacjentów z nadciśnieniem tętniczym wartości ciśnienia krwi podczas leczenia doksazosyną były porównywalne zarówno w pozycji stojącej, jak i leżącej.³

W przeciwieństwie do nieselektywnych leków blokujących alfa-adrenoreceptory, podczas długotrwałego leczenia doksazosyną nie obserwowano zjawiska tolerancji farmakologicznej. W terapii podtrzymującej rzadko notowano zwiększenie aktywności reninowej osocza i tachykardię.⁴

Wpływ na gospodarkę lipidową

Badania kliniczne wykazały korzystny wpływ doksazosyny na profil lipidowy. Lek powoduje istotne obniżenie całkowitego stężenia triglicerydów, cholesterolu całkowitego oraz frakcji LDL w osoczu. Obserwowano również znaczące zwiększenie stosunku cholesterolu HDL do cholesterolu całkowitego (około 4% do 13% wartości wyjściowej).⁵

Należy podkreślić, że kliniczne znaczenie tych zmian w profilu lipidowym nie zostało jednoznacznie ustalone. Doksazosyna wykazuje jednak przewagę nad lekami moczopędnymi i beta-adrenolitykami, które mają niekorzystny wpływ na parametry lipidowe. Jednoczesne korzystne działanie na nadciśnienie tętnicze i stężenie lipidów może przyczyniać się do zmniejszenia ryzyka rozwoju choroby wieńcowej.⁶

Wyniki badania ALLHAT

Wstępna ocena wyników badania ALLHAT (Antihypertensive and Lipid-Lowering Treatment to Prevent Heart Attack Trial) wykazała, że zmniejszenie ryzyka wystąpienia ciężkiej niewydolności serca u pacjentów z nadciśnieniem tętniczym oraz co najmniej jednym dodatkowym czynnikiem ryzyka choroby wieńcowej, przyjmujących doksazosynę, jest około dwukrotnie niższe niż u pacjentów leczonych chlortalidonem.⁷

Ponadto ryzyko wystąpienia ciężkich komplikacji sercowo-naczyniowych było u pacjentów leczonych doksazosyną o 25% wyższe niż w grupie otrzymującej chlortalidon. Z uwagi na te wyniki ramię badania ALLHAT obejmujące doksazosynę zostało przedwcześnie zakończone. W momencie zakończenia badania nie stwierdzono różnic w zakresie przyczyn śmiertelności między badanymi grupami. Należy zaznaczyć, że powyższe wyniki nie zostały jeszcze poddane ostatecznej ocenie.⁸

Dodatkowe efekty farmakodynamiczne

Leczenie doksazosyną prowadzi do szeregu korzystnych efektów kardioprotekcyjnych i metabolicznych. Wykazano, że lek powoduje:⁹

• Zahamowanie przerostu lewej komory serca – istotny czynnik zmniejszający ryzyko powikłań sercowo-naczyniowych
• Hamowanie agregacji płytek krwi – działanie przeciwzakrzepowe
• Zwiększenie aktywności tkankowego aktywatora plazminogenu – efekt fibrynolityczny
• Zwiększenie wrażliwości na insulinę u pacjentów z zaburzeniami gospodarki węglowodanowej¹⁰

Korzystny profil bezpieczeństwa

Doksazosyna charakteryzuje się brakiem niekorzystnych skutków metabolicznych, co czyni ją odpowiednią do stosowania u pacjentów z chorobami współistniejącymi, takimi jak:¹¹

• Astma oskrzelowa – w przeciwieństwie do beta-adrenolityków nie powoduje skurczu oskrzeli
• Cukrzyca – nie wywiera negatywnego wpływu na gospodarkę węglowodanową
• Dysfunkcja lewokomorowa – nie pogarsza czynności skurczowej mięśnia sercowego
• Skaza moczanowa – nie zwiększa stężenia kwasu moczowego

Właściwości antyoksydacyjne

Badania in vitro wykazały, że metabolity doksazosyny, a dokładnie formy 6′- i 7′-hydroksylowe, posiadają właściwości antyoksydacyjne przy stężeniu 5 μM. Ta dodatkowa aktywność farmakologiczna może przyczyniać się do korzystnego profilu działania leku w układzie sercowo-naczyniowym.¹²