Właściwości farmakodynamiczne leku Aboxoma

Lek Aboxoma zawierający jako substancję czynną apiksaban należy do grupy farmakoterapeutycznej określanej jako bezpośrednie inhibitory czynnika Xa. Zgodnie z klasyfikacją anatomiczno-terapeutyczno-chemiczną (ATC) apiksaban został przypisany do kodu B01AF02.¹

Mechanizm działania

Apiksaban działa jako silny, doustny, odwracalny inhibitor, który w sposób bezpośredni i wysoce wybiórczy blokuje miejsce aktywne czynnika Xa. Istotną cechą mechanizmu działania apiksabanu jest fakt, że nie wymaga on obecności antytrombiny III do wywołania efektu przeciwzakrzepowego, co odróżnia go od niektórych innych leków przeciwkrzepliwych.²

Działanie apiksabanu ma charakter kompleksowy i obejmuje:

• Hamowanie zarówno wolnego, jak i związanego z zakrzepem czynnika Xa
• Hamowanie aktywności protrombinazy
• Pośrednie hamowanie agregacji płytek krwi wywołanej trombiną (bez bezpośredniego wpływu na samą agregację płytek)

³

Kluczowym elementem działania apiksabanu jest blokowanie czynnika Xa, co w konsekwencji zapobiega wytwarzaniu trombiny, a następnie powstawaniu zakrzepu. Badania przedkliniczne przeprowadzone na modelach zwierzęcych potwierdziły skuteczność przeciwzakrzepową apiksabanu zarówno w kontekście zakrzepicy tętniczej, jak i żylnej. Co istotne z punktu widzenia bezpieczeństwa terapii, działanie przeciwzakrzepowe osiągano przy dawkach umożliwiających zachowanie prawidłowej hemostazy.⁴

Efekty farmakodynamiczne

Działania farmakodynamiczne apiksabanu są bezpośrednio związane z jego podstawowym mechanizmem działania, czyli hamowaniem czynnika Xa. W praktyce klinicznej hamowanie to przekłada się na zmiany w parametrach układu krzepnięcia, takich jak:

• Czas protrombinowy (PT)
• Międzynarodowy współczynnik znormalizowany (INR)
• Czas częściowej tromboplastyny po aktywacji (aPTT)

⁵

Należy podkreślić, że zmiany w wynikach wymienionych badań krzepnięcia podczas stosowania apiksabanu w dawkach terapeutycznych są stosunkowo niewielkie i charakteryzują się znaczną zmiennością między pacjentami. Z tego powodu, parametry te nie są rekomendowane jako narzędzia do oceny działania farmakodynamicznego apiksabanu w praktyce klinicznej.⁶

W bardziej zaawansowanych badaniach laboratoryjnych, takich jak test generacji trombiny, wykazano, że apiksaban zmniejsza endogenny potencjał trombiny, który stanowi miarę wytwarzania trombiny w ludzkim osoczu. Ta obserwacja potwierdza podstawowy mechanizm działania leku i jego skuteczność w hamowaniu kaskady krzepnięcia.⁷