Zespolenie tętnicy podkolanowej – Zapobieganie i profilaktyka

Zespolenie tętnicy podkolanowej
Zapobieganie i profilaktyka

Zespół ucisku tętnicy podkolanowej (PAES) to rzadkie, najczęściej wrodzone schorzenie naczyniowe, które dotyka głównie młodych, aktywnych fizycznie pacjentów. Charakteryzuje się uciskiem tętnicy podkolanowej przez nieprawidłowo ułożone mięśnie, co prowadzi do ograniczenia przepływu krwi i ryzyka powikłań takich jak bliznowacenie, miażdżyca wewnętrznej ściany naczynia oraz zakrzepica. Diagnostyka opiera się na badaniu duplex z próbami prowokacyjnymi oraz rezonansie magnetycznym (MRI), które pozwalają na wykrycie anatomicznych nieprawidłowości. Wczesne rozpoznanie jest kluczowe dla zapobiegania nieodwracalnym uszkodzeniom naczyniowym i powikłaniom, zwłaszcza u pacjentów z COVID-19, u których ryzyko zakrzepicy tętniczo-żylnej jest zwiększone, co wymaga profilaktycznego leczenia przeciwzakrzepowego.

Zespolenie tętnicy podkolanowej – Profilaktyka i zapobieganie

Zespolenie tętnicy podkolanowej (PAES – Popliteal Artery Entrapment Syndrome) jest rzadkim schorzeniem naczyniowym charakteryzującym się uciskiem tętnicy podkolanowej za kolanem, co prowadzi do ograniczenia przepływu krwi do kończyny dolnej. Przypadłość ta dotyka głównie młodych, aktywnych fizycznie osób i może znacząco pogorszyć jakość ich życia, jeśli nie zostanie wcześnie rozpoznana i leczona.¹²³

Możliwości zapobiegania pierwotnego

Zespolenie tętnicy podkolanowej najczęściej ma charakter wrodzony, co oznacza, że występuje od urodzenia. Z tego powodu nie ma skutecznych metod zapobiegania rozwojowi pierwotnej postaci tego schorzenia.⁴⁵ PAES jest związane ze sposobem, w jaki tętnica podkolanowa i otaczające ją mięśnie rozwijają się w okresie prenatalnym i wczesnego dzieciństwa, co uniemożliwia wprowadzenie działań profilaktycznych na tym etapie.⁵

Wczesna diagnostyka jako element profilaktyki

Kluczowym elementem zapobiegania poważnym powikłaniom PAES jest wczesne wykrycie schorzenia. Świadomość istnienia tego zespołu chorobowego ma zasadnicze znaczenie dla wczesnego rozpoznania i zapobiegania progresji choroby.⁵ Wczesne wykrycie i interwencja są istotne, ponieważ przedłużające się zwężenie naczynia może powodować bliznowacenie i miażdżycę wewnętrznej ściany naczynia.⁶

W przypadku podejrzenia PAES konieczne jest przeprowadzenie kompleksowej diagnostyki. Nowoczesne metody diagnostyczne, takie jak badania duplex (ultrasonografia) z próbami prowokacyjnymi oraz obrazowanie metodą rezonansu magnetycznego (MRI), są niezbędne do wykrycia nieprawidłowości anatomicznych.⁷² Ultrasonografia jest stosunkowo tanią i prostą metodą wczesnego wykrywania, która powinna być uwzględniona w diagnostyce różnicowej u młodych pacjentów z objawami niedokrwienia kończyn dolnych.⁸

Strategia postępowania profilaktycznego

Po potwierdzeniu diagnozy, nawet jeśli pacjent jest bezobjawowy, należy rozważyć leczenie chirurgiczne. Jest to podejście profilaktyczne mające na celu zapobieganie nieodwracalnym uszkodzeniom naczyniowym, które mogłyby prowadzić do zagrożenia kończyny.⁷ W przypadkach PAES leczenie powinno być wdrożone na wczesnym etapie, niezależnie od obecności objawów.⁷

Interwencja chirurgiczna umożliwia eliminację czynnika odpowiedzialnego za ucisk tętnicy podkolanowej oraz naprawę tętnicy w przypadkach zakrzepicy tętniczej. Wczesna interwencja chirurgiczna jest najlepszym sposobem zatrzymania progresji choroby i często zapewnia najlepsze wyniki leczenia w porównaniu z innymi opcjami.⁹⁷

Profilaktyka pooperacyjna

Po zabiegu chirurgicznym ważne jest, aby pacjent znał objawy zespołu ciasnoty przedziałów powięziowych, który może być powikłaniem pooperacyjnym. Znajomość objawów może mieć istotne znaczenie dla zapewnienia pomyślnego powrotu do zdrowia.⁹

Długoterminowe postępowanie obejmuje edukację pacjenta w zakresie unikania nadmiernego treningu łydek, który mógłby promować zwiększoną masę przyśrodkowej części łydki, co mogłoby sprzyjać nawrotowi schorzenia.⁶

Specjalne uwagi dla sportowców

Zespoły medyczne opiekujące się sportowcami, szczególnie w sportach kontaktowych jak hokej na lodzie, powinny podejrzewać tępe urazy tętnicy podkolanowej i/lub PAES u wszystkich zawodników zgłaszających ból łydki, z urazem lub bez. Istnieją obawy dotyczące urazów dołu podkolanowego w sportach kontaktowych, co może prowadzić do ulepszeń w zabezpieczeniu tej okolicy.¹⁰

Profilaktyka w szczególnych przypadkach

U osób z COVID-19 i PAES może istnieć zwiększone ryzyko zakrzepicy tętniczo-żylnej, co może dodatkowo nasilić ostre niedokrwienie kończyn dolnych. Z tego powodu takim pacjentom zaleca się zapobiegawcze leczenie przeciwzakrzepowe, aby uniknąć poważnych powikłań, takich jak amputacja.¹¹

Nowoczesne podejścia do zapobiegania powikłań PAES

Optymalizacja dostępów chirurgicznych

Wykazano korzystne wyniki i niski wskaźnik powikłań w przypadku uwolnienia PAES z wykorzystaniem dostępu przyśrodkowego. To podejście chirurgiczne pozwala uniknąć powikłań w gojeniu ran, takich jak zakażenie i neuropatia, które są nieodłączne dla dostępu tylnego, jednocześnie zapewniając porównywalne wyniki hemodynamiczne u pacjentów z PAES.¹²

Leczenie zachowawcze jako pierwsza linia

Niechirurgiczne leczenie, obejmujące fizjoterapię i rozciąganie kompleksu mięśnia brzuchatego łydki, powinno być stosowane jako pierwsza linia leczenia. Gdy leczenie zachowawcze jest nieskuteczne, konieczne jest skierowanie do specjalisty naczyniowego w celu interwencji chirurgicznej, która może obejmować wycięcie lub przecięcie pasm mięśniowych, bypass naczyniowy lub rekonstrukcję tętniczą.¹³

Nowe metody profilaktyczne

W ostatnich latach wprowadzono nowe podejście profilaktyczne polegające na wstrzykiwaniu toksyny botulinowej do mięśnia brzuchatego łydki w celu zmniejszenia ucisku tego mięśnia na tętnicę podkolanową. Efekty terapeutyczne tej metody są obiecujące.⁸

Kompleksowe podejście do profilaktyki

Leczenie profilaktyczne PAES może obejmować również:

Leki przeciwzakrzepowe i rozszerzające naczynia jako standardową terapię zapobiegawczą¹¹
Operację chirurgiczną mającą na celu uwolnienie uwięzionej tętnicy, przywrócenie prawidłowego przepływu krwi i zapobieganie powikłaniom²
Rewaskularyzację, którą należy przeprowadzić, gdy uwięziona tętnica podkolanowa wykazuje uszkodzenie błony wewnętrznej, takie jak fibroplazja, zwężenie lub przekształcenie tętniakowate⁷

¹¹²⁷

Skuteczność działań profilaktycznych

Operacja PAES skutecznie łagodzi objawy u ponad 90% pacjentów. Jednak u pacjentów z uszkodzeniem tętnicy podkolanowej może występować ból nóg podczas wysiłku, nawet po operacji.⁴ Chirurgiczne leczenie PAES jest standardowym podejściem, z pierwotną drożnością po 5 latach wynoszącą 72%-96%.¹

Leczenie chirurgiczne PAES może obejmować miotomię, chirurgiczne wycięcie tętniaka tętnicy podkolanowej i wszczepienie graftu z wykorzystaniem żyły odpiszczelowej, co może przynieść optymalne wyniki pooperacyjne.¹

Znaczenie edukacji w profilaktyce

Dla osób z rozpoznanym PAES istotne jest zrozumienie choroby i dostępnych opcji leczenia. Pierwszym krokiem jest zrozumienie, co spowodowało PAES w ich konkretnym przypadku – im bardziej szczegółowa wiedza, tym lepiej.⁹

Edukacja powinna obejmować także informacje na temat możliwych powikłań pooperacyjnych oraz konieczności unikania czynników, które mogą prowadzić do nawrotu schorzenia, takich jak intensywny trening mięśni łydki.⁹⁶

Standardowe leczenie PAES obejmuje przemieszczenie przyśrodkowej głowy mięśnia brzuchatego łydki, optymalizując przebieg tętnicy podkolanowej, co jest istotnym elementem długoterminowej profilaktyki nawrotów.⁶

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

Materiały źródłowe

#1 Popliteal Artery Entrapment Syndrome Presented with Popliteal Artery Pseudoaneurysm: A Case Report
https://www.vsijournal.org/journal/view.html?pn=current_issue&uid=1308&vmd=Full
Popliteal artery entrapment syndrome (PAES) is a rare vascular disorder characterized by the compression of the popliteal artery behind the knee, primarily affecting physically active individuals. […] This case underscores the significance of considering PAES as a differential diagnosis in young patients with popliteal artery aneurysms and highlights the necessity for prompt diagnosis and treatment to prevent limb-threatening complications. […] The surgical management of PAES varies based on the severity of popliteal arterial damage, the extent of the lesion, and patient symptoms. […] Surgical treatment for PAES is a standard approach, with reported primary patency at 5 years ranges 72%-96%. […] In conclusion, we report a rare clinical presentation of a PA pseudoaneurysm in a patient with type 5 PAES. […] Furthermore, myotomy, surgical resection of the PAA, and interposition grafting with the GSV can be employed in these patients and may yield optimal postoperative outcomes.
#2 Popliteal Entrapment Syndrome | Dr Jason Toniolo
https://www.drjasontoniolo.com.au/conditions-treated/arterial/popliteal-entrapment-syndrome/
Popliteal entrapment syndrome occurs when the popliteal artery (behind the knee) is compressed by surrounding muscles or tendons, reducing blood flow to the lower leg. […] Surgery to release the trapped artery is often recommended to restore proper blood flow and prevent complications. […] A thorough imaging investigational workup is required to diagnose the abnormality and plan intervention. […] Prior to surgery, the following investigations may be requested: Arterial and venous duplex (ultrasound) with provocative manoeuvres, MRI to delineate any abnormal anatomy, Arterial angiogram with provocative manoeuvres to confirm any requirement for arterial reconstruction, if there is evidence of damage to the popliteal artery. […] Each approach has its advantages and disadvantages, and is selected based on the anatomical problem identified on imaging.
#3 Popliteal Artery Entrapment Syndrome in a Young Baseball Pitcher: A Ca | JPR
https://www.dovepress.com/popliteal-artery-entrapment-syndrome-in-a-young-baseball-pitcher-a-cas-peer-reviewed-fulltext-article-JPR
Popliteal artery entrapment syndrome (PAES) is a rare disease in young adults and is thought to be under-diagnosed, and its main cause is the abnormal structure between the popliteal artery and gastrocnemius muscle. […] It is necessary to include this disease in differential diagnosis to implement early diagnosis, and ultrasonography is a more cheap and simple method for early detection. […] The treatments depend on the level of vascular compression and the level of damage of the blood vessels. The non-operative treatment includes time-limited restriction of physical activity for functional type PAES and endoluminal revascularization by catheter-directed thrombolysis for thrombosis. However, thrombolysis does not seem to decrease the need for subsequent surgery. […] The main treatment is surgical treatment, and the method is to remove the muscles or tendons of the compressed blood vessels so that the blood flow can be restored.
#4 Popliteal Artery Entrapment Syndrome (PAES) Causes and Treatments
https://www.upmc.com/services/heart-vascular/conditions/popliteal-artery-entrapment-syndrome
PAES is most often congenital, meaning it is present at birth. There is nothing you can do to prevent PAES. […] At UPMC, our vascular surgeons offer expert treatment for PAES. Based on the severity of your condition, we will work with you to determine if surgical care is right for you. […] PAES surgery successfully relieves symptoms in more than 90 percent of people. However, if you have damage to your popliteal artery, you may have pain in your legs when you exercise, even after surgery.
#5 POPLITEAL ARTERY ENTRAPMENT SYNDROME | Sports Medicine Today
https://www.sportsmedtoday.com/popliteal-artery-entrapment-syndrome-va-252.htm
Because PAES is related to how the popliteal artery and surrounding muscles develop as we are born and grow older, it cannot be prevented. […] Being aware of this syndrome is crucial for the early diagnosis and prevention of disease progression.
#6 Popliteal Artery Entrapment Syndrome (PAES) – Physio Plus
https://physioplus.com.au/popliteal-artery-entrapment-syndrome-paes/
Early detection and intervention is important as prolonged stenosis of the vessel can cause scarring and atherosclerosis of the inner vessel wall. […] Therefore, early detection is key. Standard treatment of PAES involves relocating the medial gastroc head, optimizing the popliteal artery tract. […] Long term management involves educating the patient to avoid excessive training of calves that would promote increased medial calf bulk which would encourage the condition to return.
#7 Surgical Treatment for Popliteal Artery Entrapment Syndrome, a Common Cause of a rare Clinical Entity: Report of One Case
https://pubs.sciepub.com/ajmcr/3/11/8/index.html
Popliteal artery entrapment is a rare syndrome, but it may affect physically active young adults and worsen their quality of life. […] If there is a suspicion of this disease, diagnostic evaluation needs to be conducted. Modern diagnostic methods such as duplex scans and magnetic resonance imaging are necessary for abnormalities to be detected. Once the diagnosis has been confirmed, surgical treatment should be considered, even if the patient is asymptomatic. Revascularization should be performed when the entrapped popliteal artery shows injury to the intima, such as fibroplasias, stenosis or aneurysmatic transformation. […] Surgery is indicated in cases of PAES due to anomalies of muscle insertion, even if the patient is asymptomatic. This will probably avoid the risk of losing the limb in cases of irreversible vascular injury. Surgery eliminates the factor responsible for popliteal artery entrapment and also enables artery repair in cases of arterial thrombosis. […] In cases of PAES, treatment should be implemented early on, whether or not symptoms are present.
#8 Popliteal Artery Entrapment Syndrome in a Young Baseball Pitcher: A Ca | JPR
https://www.dovepress.com/popliteal-artery-entrapment-syndrome-in-a-young-baseball-pitcher-a-cas-peer-reviewed-fulltext-article-JPR
However, if there is marked thickening, occlusion or aneurysm formation of the vessel walls, it is necessary to consider vascular bypass or transplantation, and the vessel frequently used for transplantation is the saphenous vein. […] It is generally not recommended to perform a single intravascular repair, because the root cause of vascular compression is not resolved and it is easy to cause re-occlusion. […] In recent years, botulinum toxin has been injected into the gastrocnemius muscle to reduce the compression of the gastrocnemius muscle and the therapeutic effect has been good. […] It is necessary to include this disease in differential diagnosis to implement early diagnosis and ultrasonography is a more cheap and simple method for early detection.
#9 Popliteal Artery Entrapment Syndrome – MD Searchlight
https://mdsearchlight.com/health/popliteal-artery-entrapment-syndrome/?utm_source=pubmedlink&utm_campaign=MDS&utm_content=27432
For individuals diagnosed with PAES, it is important to understand the condition and their treatment options. The first step is understanding what has caused PAES in their particular case, the more detailed the better. […] The next thing to know is that early surgical intervention is the best way to halt the diseases progression. This means that surgery often provides the best treatment outcome compared to other options. […] After surgery, it is vital to know how to recognize the signs and symptoms of compartment syndrome, a possible post-surgery complication. Knowing what to look for can make a big difference in ensuring a successful recovery.
#10
https://journals.lww.com/cjsportsmed/fulltext/2022/09000/double_major_for_slashing__management_of_blunt.29.aspx
Popliteal artery entrapment syndrome (PAES) is a rare condition that produces calf claudication in young patients. […] We also provide considerations for popliteal fossa blunt trauma and need for future protection of the popliteal fossa for athletes. […] Ice hockey medical teams must suspect blunt popliteal artery injury and/or PAES in all skaters reporting calf pain with or without trauma. Ongoing concerns about popliteal fossa trauma in contact sports such as ice hockey may lead to improvements in popliteal fossa coverage.
#11 Frontiers | Case Report: COVID-19 exacerbates acute lower limb ischemia in patients with popliteal artery entrapment syndrome
https://www.frontiersin.org/journals/cardiovascular-medicine/articles/10.3389/fcvm.2024.1329863/full
PAES is a rare clinical ischemic disease of the lower limbs, mainly caused by various reasons such as popliteal artery compression and stenosis and secondary thrombosis caused by an injury of the vascular endothelium due to exercise and other factors. […] If not diagnosed and treated appropriately, it may lead to disability and even serious consequences, such as amputation. […] When patients have early symptoms of lower limb pain, it is necessary to actively perform relevant examinations and perform a clear diagnosis to avoid delaying treatment. Anticoagulants and vasodilators are the conventional therapy. Furthermore, open surgery and endovascular intervention are the fundamental therapies to cure patients. The key to treating PAES lies in relieving popliteal artery compression and restoring the blood supply to the affected limb. […] COVID-19 may increase the risk of arteriovenous thrombosis, which may further aggravate the acute ischemia of lower limbs in people with PAES. Thus, these people tend to be given preventive anticoagulant treatment to avoid serious complications such as amputation.
#12 SAVS – A Novel Approach To The Treatment Of Popliteal Artery Entrapment Syndrome In College Athletes
https://meeting.savs.org/abstracts/2021/MP4.cgi
We demonstrate favorable results and a low rate of complications for release of FPAES utilizing the medial approach. […] Our surgical approach avoids the wound complications of infection and neuropathy inherent to the posterior approach and may provide comparable hemodynamic outcomes for patients with FPAES.
#13
https://www.orthobullets.com/evidence/34106091
Popliteal artery entrapment syndrome (PAES) is an uncommon condition that causes recurrent posterior leg pain and foot paresthesia in running athletes. […] Nonsurgical treatment with physical therapy and stretching of the gastrocnemius complex should be done as the first line of treatment. […] When conservative treatments are ineffective, referral to a vascular specialist for surgical intervention with a muscular band excision or transection, vascular bypass, or arterial reconstruction is necessary.