Wirusowe zapalenie wątroby typu a
Objawy
Wirusowe zapalenie wątroby typu A (WZW A) jest chorobą zakaźną o zmiennym przebiegu klinicznym, wywołaną przez HAV. Okres inkubacji wynosi od 15 do 50 dni (średnio 28 dni). U dzieci poniżej 6 roku życia zakażenie przebiega bezobjawowo w około 70% przypadków, natomiast u starszych dzieci i dorosłych infekcja jest zwykle objawowa, z żółtaczką występującą u ponad 70% pacjentów. Przebieg kliniczny obejmuje fazę prodromalną z objawami grypopodobnymi (zmęczenie, gorączka, bóle mięśni, nudności, ból w prawym górnym kwadrancie brzucha) oraz fazę żółtaczkową, charakteryzującą się zażółceniem skóry i białkówek, ciemnym moczem (68-94% pacjentów), odbarwionymi stolcami, świądem skóry i hepatomegalią. Typowa ostra choroba trwa 2-6 tygodni, a objawy ustępują w ciągu 2 miesięcy u większości pacjentów.
Wirusowe zapalenie wątroby typu A – objawy
Wirusowe zapalenie wątroby typu A (WZW A) jest chorobą zakaźną wywoływaną przez wirusa zapalenia wątroby typu A (HAV). Przebieg kliniczny zakażenia charakteryzuje się dużą zmiennością – od infekcji bezobjawowych, przez łagodne objawy grypopodobne, aż po ciężkie zapalenie wątroby z żółtaczką. Objawy pojawiają się zazwyczaj po okresie inkubacji trwającym od 15 do 50 dni (średnio 28 dni), przy czym objawy kliniczne występują częściej u dorosłych niż u dzieci.123
Występowanie objawów w zależności od wieku
Istotną cechą WZW A jest zależność pomiędzy wiekiem pacjenta a występowaniem i nasileniem objawów:123
- U dzieci poniżej 6 roku życia zakażenie przebiega bezobjawowo w około 70% przypadków
- U starszych dzieci i dorosłych infekcja jest zazwyczaj objawowa, a żółtaczka występuje u ponad 70% przypadków
- Osoby starsze (powyżej 50 roku życia) oraz pacjenci z istniejącymi wcześniej chorobami wątroby są bardziej narażeni na ciężki przebieg choroby
Fazy kliniczne zakażenia WZW A
Przebieg kliniczny WZW A można podzielić na kilka charakterystycznych faz:123
Faza prodromalna (przedżółtaczkowa)
Ta wczesna faza charakteryzuje się nagłym wystąpieniem niespecyficznych objawów grypopodobnych:123
- Uczucie zmęczenia i osłabienia
- Gorączka (zazwyczaj niezbyt wysoka)
- Bóle mięśni i stawów
- Brak apetytu (anoreksja)
- Nudności i wymioty
- Dyskomfort lub ból w jamie brzusznej, szczególnie w prawym górnym kwadrancie
- Biegunka (u niektórych pacjentów)
- Ból głowy
Faza żółtaczkowa
W ciągu 1-2 tygodni od wystąpienia wczesnych objawów, u większości dorosłych pacjentów rozwija się żółtaczka (u 40-80% przypadków), której towarzyszą:123
- Zażółcenie skóry i białkówek oczu
- Ciemne zabarwienie moczu (bilirubinuria) – występuje u 68-94% pacjentów
- Odbarwione (jasne, szare lub gliniaste) stolce
- Świąd skóry
Charakterystyczne jest, że wraz z pojawieniem się żółtaczki często następuje zmniejszenie nasilenia wcześniejszych objawów ogólnych.12
Typowe objawy kliniczne WZW A
Pełny obraz kliniczny WZW A może obejmować:123
- Żółtaczka – zażółcenie skóry i białkówek oczu, spowodowane podwyższonym poziomem bilirubiny, występuje u 40-80% dorosłych pacjentów
- Ciemny mocz – jednym z najwcześniejszych objawów fazy żółtaczkowej, spowodowany wydalaniem bilirubiny przez nerki
- Odbarwione stolce – jasne, gliniaste lub szare stolce wynikające z braku barwników żółciowych
- Ból brzucha – szczególnie w prawym podżebrzu (okolica wątroby)
- Zmęczenie i osłabienie – występuje u 52-91% pacjentów
- Utrata apetytu (anoreksja) – dotyka 42-90% przypadków
- Nudności i wymioty
- Gorączka – zazwyczaj niezbyt wysoka
- Bóle mięśni i stawów
- Świąd skóry – często towarzyszący żółtaczce
- Hepatomegalia (powiększenie wątroby) – częsty objaw fizykalny
Czas trwania objawów
U większości pacjentów objawy WZW A ustępują samoistnie:123
- Typowa ostra choroba trwa około 2-6 tygodni, z medianą około 2 tygodni
- U większości pacjentów objawy ustępują w ciągu 2 miesięcy
- U około 10-15% pacjentów objawy mogą się utrzymywać lub nawracać przez okres do 6 miesięcy
Nietypowe przebiegi i powikłania
Chociaż większość przypadków WZW A przebiega łagodnie i samoistnie ustępuje, mogą wystąpić rzadkie powikłania:123
Zapalenie cholestazowe
Przedłużona cholestaza charakteryzuje się utrzymującą się żółtaczką (trwającą >3 miesiące) i występuje u mniej niż 5% pacjentów z ostrym zakażeniem WZW A.12
Nawroty choroby
Do 10-15% pacjentów doświadcza nawrotu objawów w ciągu sześciu miesięcy po ostrej chorobie. Czas trwania nawrotu klinicznego wynosi zwykle mniej niż trzy tygodnie, chociaż nawrót biochemiczny może trwać nawet do 12 miesięcy.123
Piorunujące zapalenie wątroby
Piorunujące zapalenie wątroby (ostra niewydolność wątroby) jest rzadkim powikłaniem WZW A, występującym u mniej niż 1% pacjentów. Ryzyko jest wyższe u osób:123
- W wieku powyżej 50 lat
- Z współistniejącymi chorobami wątroby (np. przewlekłe WZW B lub C)
- Z obniżoną odpornością
Objawy piorunującego zapalenia wątroby mogą obejmować:12
- Spontaniczne krwawienia (np. krwawienia z nosa, krwawienie z dziąseł)
- Łatwe siniaczenie
- Splątanie i drażliwość
- Trudności z koncentracją i zapamiętywaniem
- Skrajne zmęczenie
- Nasilenie żółtaczki
- Nasilone wymioty
Zakaźność
Osoba zakażona wirusem WZW A może zakazić innych:123
- Od około 2 tygodni przed pojawieniem się objawów
- Do około 1 tygodnia po wystąpieniu żółtaczki
- Można być zakaźnym nawet nie mając objawów
Rokowanie
WZW A ma generalnie dobre rokowanie:123
- Większość pacjentów wraca do pełnego zdrowia bez długotrwałych następstw
- W przeciwieństwie do WZW B i C, wirus WZW A nie prowadzi do przewlekłego zapalenia wątroby
- Po przechorowaniu WZW A pacjent nabywa dożywotnią odporność
- Śmiertelność jest bardzo niska (0,1-0,3%)
Podsumowując, WZW A charakteryzuje się szerokim spektrum manifestacji klinicznych – od bezobjawowych zakażeń, szczególnie u małych dzieci, po pełnoobjawową chorobę z żółtaczką u dorosłych. Większość przypadków przebiega łagodnie i samoistnie ustępuje w ciągu 2 miesięcy, choć u części pacjentów objawy mogą utrzymywać się dłużej. Rzadkie powikłania, takie jak piorunujące zapalenie wątroby, występują głównie u osób starszych lub z już istniejącymi chorobami wątroby.123
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.