Krzywica
Rokowania, prognozy i postęp choroby
Rokowanie w krzywicy jest ściśle uzależnione od etiologii, stopnia zaawansowania choroby oraz momentu rozpoznania i wdrożenia terapii, szczególnie u dzieci w fazie wzrostu. W krzywicy niedoborowej, spowodowanej deficytem witaminy D lub wapnia, wczesne leczenie prowadzi do szybkiej poprawy klinicznej i biochemicznej: osłabienie mięśniowe i bóle ustępują w ciągu kilku tygodni, normalizacja stężenia 25(OH)D następuje w 6-8 tygodni, a zmiany radiologiczne poprawiają się już po około tygodniu terapii. Deformacje kostne mogą wymagać dłuższego czasu leczenia, a w niektórych przypadkach interwencji chirurgicznej lub zastosowania ortez. Suplementacja witaminy D, niezależnie od wyjściowego poziomu 25(OH)D, przyspiesza proces gojenia, a wzrost stężenia 25(OH)D jest predyktorem pomyślnego wyleczenia.
Prognoza w krzywicy (Rickets Prognosis)
Prognoza w przypadku krzywicy zależy przede wszystkim od przyczyny oraz nasilenia choroby. Istotne znaczenie ma również moment rozpoznania i wdrożenia odpowiedniego leczenia, szczególnie u dzieci w fazie wzrostu 12.
Prognoza w krzywicy niedoborowej
Krzywica niedoborowa (spowodowana niedoborem witaminy D lub wapnia) ma zazwyczaj pomyślne rokowanie przy wczesnym rozpoznaniu i szybkim wdrożeniu leczenia. Pełne wyleczenie może nastąpić już w ciągu kilku tygodni lub miesięcy od rozpoczęcia terapii, w zależności od stopnia zaawansowania choroby 12.
Poprawa po zastosowaniu właściwego leczenia zazwyczaj następuje zgodnie z określonym harmonogramem:
- Objawy takie jak osłabienie mięśniowe i bóle zwykle ustępują w ciągu kilku tygodni od rozpoczęcia leczenia 1
- Niedobór witaminy D ulega normalizacji w okresie 6-8 tygodni 1
- Wartości laboratoryjne i zmiany radiologiczne zaczynają się poprawiać już po około tygodniu od włączenia suplementacji 1
- Deformacje kostne (szpotawość lub koślawość kończyn) mogą wymagać miesięcy do uzyskania poprawy, a w niektórych przypadkach konieczne jest leczenie operacyjne lub zastosowanie ortez 1
Badania kliniczne wykazały, że w przypadku krzywicy niedoborowej spowodowanej niedostateczną podażą wapnia w diecie, suplementacja witaminy D niezależnie od wyjściowego stężenia 25(OH)D przyspiesza proces leczenia. Większy wzrost stężenia 25(OH)D podczas terapii jest wskaźnikiem predykcyjnym pomyślnego wyleczenia krzywicy 1.
Prognoza w krzywicy genetycznej
W przypadku krzywicy uwarunkowanej genetycznie, rokowanie zależy od konkretnego zaburzenia genetycznego. Tego typu krzywica zazwyczaj nie jest całkowicie wyleczalna, a leczenie ma charakter objawowy, mający na celu poprawę jakości życia i zapobieganie powikłaniom 12.
Pomimo tego, w wielu przypadkach dzieci z krzywicą uwarunkowaną genetycznie mogą dożyć wieku dorosłego i prowadzić pełne, zdrowe życie przy odpowiednim leczeniu 1.
Konsekwencje nieleczonej krzywicy
Nieleczona krzywica może prowadzić do poważnych, często nieodwracalnych konsekwencji zdrowotnych 12:
- Trwałe deformacje kostne – jeśli krzywica nie zostanie skorygowana w okresie wzrostu dziecka, deformacje szkieletowe i niski wzrost mogą być trwałe 12
- Zaburzenia wzrastania – opóźnienie wzrostu liniowego i ostatecznie niski wzrost 1
- Złamania patologiczne – wielokrotne złamania wywołane niewielkim urazem 1
- Powikłania neurologiczne – wodogłowie, wzmożone ciśnienie śródczaszkowe 1
- Zaburzenia uzębienia – próchnica zębów, hipoplazja szkliwa, opóźnione wyrzynanie zębów 1
- Powikłania hipokalcemii – miopatia szkieletowa i sercowa, drgawki, a w skrajnych przypadkach zgon 1
Czynniki wpływające na prognozę
Kluczowe czynniki wpływające na rokowanie w krzywicy obejmują:
- Wiek dziecka w momencie rozpoznania – jeśli krzywica zostanie skorygowana, gdy dziecko jest jeszcze młode, deformacje szkieletowe często ulegają poprawie lub całkowicie ustępują wraz z upływem czasu. Jeśli jednak dziecko przejdzie okres dojrzewania bez leczenia, deformacje i niski wzrost będą trwałe 12
- Ciężkość choroby – w cięższych przypadkach mogą być konieczne duże dawki minerałów i witaminy D 1
- Etiologia – krzywica niedoborowa ma lepsze rokowanie niż krzywica uwarunkowana genetycznie 12
- Schemat leczenia – w przypadku krzywicy spowodowanej niedoborem wapnia, łączne stosowanie suplementacji witaminy D i wapnia przyspiesza proces gojenia, niezależnie od wyjściowego stężenia 25(OH)D 1
Monitorowanie odpowiedzi na leczenie
Monitorowanie odpowiedzi na leczenie obejmuje ocenę:
- Stężenia 25(OH)D – większy wzrost tego parametru w trakcie leczenia jest predyktorem pomyślnego wyleczenia krzywicy 1
- Badań radiologicznych – poprawę zmian radiologicznych obserwuje się zazwyczaj po około tygodniu od rozpoczęcia leczenia 1
- Parametrów biochemicznych – takich jak stężenie wapnia, fosforu, fosfatazy alkalicznej 1
- Objawów klinicznych – ustępowanie bólu, poprawę siły mięśniowej 1
Podsumowując, rokowanie w krzywicy zależy przede wszystkim od jej etiologii, wczesnego rozpoznania i wdrożenia odpowiedniego leczenia. Przy prawidłowym postępowaniu, większość dzieci z krzywicą niedoborową powraca do pełnego zdrowia i rozwija się prawidłowo. Natomiast w krzywicy genetycznej, pomimo braku możliwości całkowitego wyleczenia, odpowiednie leczenie może znacząco poprawić jakość życia pacjentów 12.
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
Materiały źródłowe
- #1 Rickets – StatPearls – NCBI Bookshelfhttps://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK562285/
The prognosis depends on the cause and severity of rickets. Nutritional rickets has a promising prognosis with prompt recognition and early institution of treatment. It can be cured completely within a few months from starting treatment. However, untreated patients may end with catastrophic complications. On the other hand, genetic causes of rickets mostly are not curable, and the treatment is symptomatic to improve the quality of life and management of complications. […] The potential complication of the untreated condition includes poor linear growth, osseous deformities, multiple pathological fractures, hydrocephalus, increased intracranial hypertension (ICH), abnormal dentition (dental caries, dental hypoplasia, delayed dentition). Persistent hypocalcemia can lead to complications such as skeletal and cardiac myopathy, seizures, and eventual death.
- #1 Rickets: Definition, Symptoms, Causes & Treatmenthttps://my.clevelandclinic.org/health/diseases/22459-rickets
Nutritional rickets can be treated in weeks or months, depending on the severity of the case. Most symptoms like weakness or pain should improve within a few weeks. The vitamin D deficiency should also improve within six to eight weeks. If your child has any bowing or bending of bones, this can take months to improve (this can happen on its own but may require surgery or braces). […] For children with nutritional rickets, the outlook is typically good. With treatment, their condition should resolve in a matter of weeks or months. Most children treated for nutritional rickets recover completely and grow into healthy adults. […] For children with inherited rickets, the prognosis depends on the specific genetic disorder they have. Still, in many cases, children with this type of rickets can grow into adults who live full, healthy lives.
- #1 Rickets Information | Mount Sinai – New Yorkhttps://www.mountsinai.org/health-library/diseases-conditions/rickets
The disorder may be corrected by replacing vitamin D and minerals. Laboratory values and x-rays usually improve after about 1 week. Some cases may require large doses of minerals and vitamin D. […] If rickets is not corrected while the child is still growing, skeletal deformities and short stature may be permanent. If it is corrected while the child is young, skeletal deformities often improve or disappear with time.
- #1 Vitamin D treatment in calcium-deficiency rickets: a randomised controlled trialhttps://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4145444/
In children with calcium-deficiency rickets, there is a trend for vitamin D to improve the response to treatment with calcium carbonate as limestone, independent of baseline 25(OH)D concentrations. […] Vitamin D in addition to treatment with calcium carbonate as limestone facilitates more rapid healing of rickets in children with calcium-deficiency rickets. […] The response to treatment with vitamin D and calcium was independent of baseline 25(OH)D concentrations. […] A greater increase in serum 25(OH)D concentration over the course of treatment was predictive of successful healing of rickets. […] Even children with nutritional rickets resulting from insufficient dietary calcium benefit from vitamin D supplementation in addition to calcium to promote more rapid healing.
- #2 Rickets | Better Health Channelhttps://www.betterhealth.vic.gov.au/health/conditionsandtreatments/rickets
Rickets is a preventable bone disease that causes soft and weakened bones in infants and young children. […] If rickets is treated when the child is young, there is a good chance that the skeletal deformities will disappear as the child matures. However, the deformities and reduced height will be permanent if the child goes through puberty without treatment.
- #2 Rickets: Definition, Symptoms, Causes & Treatmenthttps://my.clevelandclinic.org/health/diseases/22459-rickets
Nutritional rickets can be treated in weeks or months, depending on the severity of the case. Most symptoms like weakness or pain should improve within a few weeks. The vitamin D deficiency should also improve within six to eight weeks. If your child has any bowing or bending of bones, this can take months to improve (this can happen on its own but may require surgery or braces). […] For children with nutritional rickets, the outlook is typically good. With treatment, their condition should resolve in a matter of weeks or months. Most children treated for nutritional rickets recover completely and grow into healthy adults. […] For children with inherited rickets, the prognosis depends on the specific genetic disorder they have. Still, in many cases, children with this type of rickets can grow into adults who live full, healthy lives.
- #2 Rickets Information | Mount Sinai – New Yorkhttps://www.mountsinai.org/health-library/diseases-conditions/rickets
The disorder may be corrected by replacing vitamin D and minerals. Laboratory values and x-rays usually improve after about 1 week. Some cases may require large doses of minerals and vitamin D. […] If rickets is not corrected while the child is still growing, skeletal deformities and short stature may be permanent. If it is corrected while the child is young, skeletal deformities often improve or disappear with time.