Keratoconus
Leczenie
Keratoconus to postępująca dystrofia rogówki charakteryzująca się ścieńczeniem i stożkowatym wybrzuszeniem, prowadzącym do nieregularnego astygmatyzmu i pogorszenia ostrości wzroku. Wczesne stadia choroby można leczyć za pomocą okularów, miękkich lub twardych gazoprzepuszczalnych (RGP) oraz hybrydowych soczewek kontaktowych, które poprawiają korekcję refrakcyjną. W przypadku progresji zalecane jest Corneal Collagen Cross-Linking (CXL), procedura polegająca na aplikacji ryboflawiny i naświetlaniu UV, skuteczna w zatrzymaniu progresji w około 90% przypadków. Dostępne są dwie techniki CXL: epithelium-off (usunięcie nabłonka) oraz epithelium-on (nabłonek pozostaje nienaruszony), z różnym profilem bólu i czasu gojenia. CXL nie poprawia widzenia, a jedynie stabilizuje rogówkę, zmniejszając ryzyko dalszej utraty wzroku. W zaawansowanych przypadkach stosuje się soczewki skleralne lub EyePrintPRO, które zapewniają komfort i dobrą korekcję nawet przy znacznej nieregularności rogówki.
- Leczenie Keratoconusa
- Leczenie wczesnego keratoconusa
- Zatrzymanie progresji choroby
- Metody poprawy widzenia
- Leczenie zaawansowanego keratoconusa
- Nowe kierunki w leczeniu keratoconusa
- CAIRS (Corneal Allogenic Intrastromal Ring Segment)
- Terapie farmakologiczne
- Terapie oparte na komórkach
- Indywidualizacja leczenia
- Podsumowanie leczenia keratoconusa
Leczenie Keratoconusa
Keratoconus (stożek rogówki) to postępująca choroba rogówki, charakteryzująca się ścieńczeniem i wybrzuszeniem rogówki, która przyjmuje kształt stożka. Prowadzi to do znacznych zaburzeń widzenia spowodowanych nieregularnym astygmatyzmem, bliznowaceniem rogówki, a w skrajnych przypadkach nawet perforacją rogówki. Leczenie keratoconusa zależy od stopnia zaawansowania choroby i szybkości jej progresji. Generalnie istnieją dwa podejścia do leczenia keratoconusa: spowolnienie postępu choroby oraz poprawa widzenia.12
Leczenie wczesnego keratoconusa
We wczesnym stadium keratoconusa, kiedy zmiany kształtu rogówki są łagodne lub umiarkowane, leczenie koncentruje się na korekcji widzenia i potencjalnie zatrzymaniu progresji choroby:12
- Okulary – skuteczne we wczesnych stadiach w przypadku niewielkiej krótkowzroczności i astygmatyzmu. Jednak w miarę postępu choroby mogą nie zapewniać wystarczającej korekcji.12
- Miękkie soczewki kontaktowe – mogą zapewnić dobre widzenie w łagodnych i umiarkowanych przypadkach. Jednak mogą stać się niewygodne lub niestabilne w miarę zmiany kształtu rogówki.12
- Twarde gazoprzepuszczalne soczewki kontaktowe (RGP) – oferują lepsze centrowanie i stabilność na nieregularnej rogówce, poprawiając widzenie i komfort w porównaniu do miękkich soczewek.12
- Hybrydowe soczewki kontaktowe – łączą sztywny środek do korekcji z miękkim brzegiem dla komfortu, oferując dobrą równowagę między obydwoma typami.12
Zatrzymanie progresji choroby
Jeśli keratoconus postępuje, może być zalecane sieciowanie rogówki (cross-linking), aby spowolnić lub zatrzymać jego rozwój. Leczenie to ma na celu stabilizację struktury rogówki.1
Sieciowanie rogówki (Corneal Cross-Linking)
Corneal Collagen Cross-Linking (CXL) to zabieg, który obecnie jest jedynym leczeniem uznanym za skuteczne w zatrzymaniu progresji keratoconusa. Badania pokazują, że jest efektywny w zatrzymaniu progresji w około 90% przypadków.12
Zabieg polega na nasyceniu rogówki kroplami ryboflawinowymi (witamina B2) i naświetlaniu jej światłem ultrafioletowym. Powoduje to sieciowanie rogówki, co usztywnia ją, zapobiegając dalszym zmianom kształtu. Sieciowanie rogówki może pomóc zmniejszyć ryzyko postępującej utraty wzroku poprzez stabilizację rogówki we wczesnym stadium choroby.12
Istnieją dwa główne rodzaje procedury CXL:12
- Epithelium-off (epi-off) – tradycyjna metoda, w której usuwa się nabłonek rogówki przed zabiegiem. Jest to skuteczna metoda, ale może wiązać się z większym dyskomfortem i dłuższym czasem gojenia.12
- Epithelium-on (epi-on) – nowsza technika, która pozostawia nabłonek rogówki nienaruszony, aby zmniejszyć ból i powikłania związane z zabiegiem.12
Potencjalne powikłania związane z sieciowaniem rogówki obejmują: ból lub podrażnienie oka, suche oczy, pogorszenie keratoconusa, infekcję.1
Zabieg CXL został zatwierdzony przez FDA i jest obecnie standardem opieki na całym świecie w przypadku postępującego keratoconusa. Należy podkreślić, że sieciowanie nie poprawia widzenia ani nie cofa już istniejących zmian – jego celem jest zatrzymanie dalszej progresji choroby.12
Metody poprawy widzenia
Poprawa widzenia zależy od stopnia zaawansowania keratoconusa. Łagodny do umiarkowanego keratoconus może być leczony okularami lub soczewkami kontaktowymi. Będzie to prawdopodobnie długoterminowe leczenie, szczególnie jeśli rogówka stanie się stabilna z czasem lub w wyniku sieciowania.1
Specjalistyczne soczewki kontaktowe
Soczewki skleralne są obecnie uważane za najlepszą opcję leczenia dla wielu pacjentów z keratoconusem:12
- Soczewki skleralne – opierają się na białku oka (twardówce) i tworzą sklepienie nad rogówką bez dotykania jej. Zapewniają doskonałe widzenie i komfort nawet w zaawansowanych przypadkach.12
- EyePrintPRO – to protetyczna soczewka kontaktowa podobna do soczewki skleralnej, która opiera się na twardówce i tworzy sklepienie nad rogówką.1
Pacjenci często wymagają soczewek skleralnych nawet po przeszczepie rogówki (keratoplastyce penetrującej), aby osiągnąć najlepszą ostrość wzroku.1
Pierścienie wewnątrzrogówkowe
Dla przypadków umiarkowanego keratoconusa, gdy soczewki kontaktowe nie przynoszą wystarczającej poprawy widzenia, dostępne są chirurgiczne opcje leczenia:1
- Intrastromal Corneal Ring Segments (ICRS) – w przypadku łagodnego do umiarkowanego keratoconusa, okulista może zalecić wszczepienie małych syntetycznych pierścieni do rogówki. Leczenie to może pomóc spłaszczyć rogówkę, co może pomóc poprawić widzenie i sprawić, że soczewki kontaktowe będą lepiej pasować. Czasami zabieg ten jest wykonywany w połączeniu z sieciowaniem rogówki.12
Potencjalne powikłania związane z INTACS obejmują: infekcję, problemy z odbłyskami lub aureolami, ścieńczenie rogówki.1
Leczenie zaawansowanego keratoconusa
W przypadku zaawansowanego keratoconusa, gdy inne metody leczenia nie są skuteczne, może być konieczne leczenie chirurgiczne:1
Przeszczep rogówki
Jeśli występuje bliznowacenie rogówki lub skrajne ścieńczenie, zła jakość widzenia z najsilniejszymi soczewkami korekcyjnymi lub niemożność noszenia jakiegokolwiek rodzaju soczewek kontaktowych, może być konieczny zabieg chirurgiczny.1
Przeszczep rogówki (keratoplastyka) – w zależności od lokalizacji wybrzuszonego stożka i nasilenia schorzenia, opcje chirurgiczne obejmują:12
- Pełna grubość rogówki (penetrująca keratoplastyka – PK) – tradycyjna metoda przeszczepu, gdzie cała grubość rogówki jest zastępowana.12
- Głęboka przednia keratoplastyka warstwowa (DALK) – nowsza technika, która stała się popularną alternatywą wśród ekspertów chirurgii rogówki. Polega na zachowaniu najgłębszej warstwy rogówki biorcy.12
Potencjalne powikłania związane z przeszczepem rogówki obejmują: odrzucenie przeszczepu, infekcję, jaskrę.1
Po przeszczepie rogówki większość pacjentów nadal potrzebuje okularów, miękkich soczewek kontaktowych lub specjalistycznych soczewek kontaktowych, aby uzyskać odpowiednie widzenie.1
Nowe kierunki w leczeniu keratoconusa
W ostatnich latach pojawiło się kilka innowacyjnych metod leczenia keratoconusa:12
CAIRS (Corneal Allogenic Intrastromal Ring Segment)
CAIRS to nowa opcja dla odpowiednich kandydatów: zabieg wszczepiania alogenicznego wewnątrzstromalnego segmentu pierścieniowego rogówki. Technika polega na wprowadzeniu pierścienia tkanki w rogówkę, aby zmienić jej kształt na jak najbardziej normalny.12
Osoby z łagodniejszym keratoconusem często przechodzą sieciowanie, procedurę, która nie leczy, ale może powstrzymać pogorszenie stanu. Osoby z zaawansowanym keratoconusem zwykle mają jedną opcję – operację przeszczepu rogówki. CAIRS jest opcją dla pacjentów znajdujących się pomiędzy tymi dwoma przypadkami.1
Terapie farmakologiczne
Trwają badania nad nieinwazyjnymi opcjami leczenia, takimi jak krople do oczu z siarczanem miedzi (IVMED-80) i pęcherzyki pozakomórkowe, które mogą zapobiegać progresji keratoconusa jako nieinwazyjne opcje leczenia.12
IVMED-80, który jest pochodną miedzi, został zaprojektowany do indukcji regulacji LOX, a tym samym wzmocnienia włókien rogówki. W badaniu biomechaniki rogówki królików przy dwukrotnym dziennym podawaniu IVMED-80 zaobserwowano, że moduł elastyczności rogówki u królików wzrósł w ciągu 1 tygodnia leczenia do poziomu porównywalnego z poziomem po 1 roku po konwencjonalnym sieciowaniu.1
Terapie oparte na komórkach
Nowym kierunkiem leczenia keratoconusa są terapie komórkowe mające na celu regenerację zrębu rogówki:12
- Przeszczepienie zdrowych komórek progenitorowych keratocytów do rogówek z keratoconusem może stanowić nową metodę leczenia, która może spowolnić postęp keratoconusa.1
- Implantacja autologicznych komórek macierzystych pochodzących z tkanki tłuszczowej (ADSC) do zrębu rogówki została z powodzeniem przetestowana w leczeniu keratoconusa.1
Indywidualizacja leczenia
Wybór metody leczenia keratoconusa zależy od wielu czynników, w tym od:12
- Wieku pacjenta
- Stabilności choroby
- Tolerancji okularów lub soczewek kontaktowych
- Stopnia nieregularności rogówki
Każdy przypadek keratoconusa jest wyjątkowy. Lekarze tworzą spersonalizowane plany leczenia dostosowane do konkretnych potrzeb każdego pacjenta, biorąc pod uwagę nasilenie schorzenia i styl życia pacjenta.1
Kiedy rozpocząć leczenie
Keratoconus jest stanem postępującym, który pogarsza się z czasem, jeśli pozostanie nieleczony, co sprawia, że wczesna interwencja ma kluczowe znaczenie.1
Osoba powinna rozważyć opcje leczenia, gdy tylko zauważy jakiekolwiek objawy lub otrzyma diagnozę. W przypadku osób z wczesnym stadium keratoconusa, opcje leczenia, takie jak specjalistyczne soczewki kontaktowe lub okulary, mogą wystarczyć.1
Jednak jeśli choroba postępuje, nieinwazyjne leczenie, takie jak sieciowanie rogówki (CXL), staje się niezbędne do stabilizacji rogówki i zapobiegania dalszemu pogorszeniu.1
Edukacja pacjenta
Edukowanie pacjentów na temat ich schorzenia jest kamieniem węgielnym podejścia do opieki okulistycznej. Poinformowani pacjenci są lepiej przygotowani do zarządzania swoim schorzeniem. Zespoły medyczne zapewniają kompleksową edukację na temat keratoconusa, w tym sposobów spowolnienia jego postępu i znaczenia regularnych wizyt kontrolnych.1
Podsumowanie leczenia keratoconusa
Leczenie keratoconusa jest dostosowane do indywidualnych potrzeb pacjenta i stopnia zaawansowania choroby. We wczesnych stadiach mogą wystarczyć okulary lub miękkie soczewki kontaktowe. W miarę postępu choroby konieczne mogą być specjalistyczne soczewki kontaktowe. Sieciowanie rogówki jest obecnie jedyną metodą leczenia, która może zatrzymać postęp choroby.12
W zaawansowanych przypadkach, gdy soczewki kontaktowe nie zapewniają już odpowiedniej korekcji wzroku lub są nietolerowane, mogą być konieczne chirurgiczne metody leczenia, takie jak ICRS lub przeszczep rogówki.12
Warto podkreślić, że keratoconus nie może być wyleczony, ale może być skutecznie kontrolowany dzięki nowoczesnym metodom leczenia. Podobnie jak w przypadku cukrzycy i wysokiego ciśnienia krwi, nie możemy wyleczyć keratoconusa, ale możemy go skutecznie leczyć.12
Większość przypadków keratoconusa jest skutecznie leczona bez operacji. Wczesne wykrycie i leczenie mogą pomóc spowolnić postęp keratoconusa i poprawić jakość życia pacjenta.12
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.