Leki w grupie
„systemy terapeutyczne domaciczne”

Systemy terapeutyczne domaciczne (IUS – Intrauterine Systems) to nowoczesne środki antykoncepcyjne umieszczane w jamie macicy, które w sposób ciągły uwalniają niewielkie dawki hormonów. W przeciwieństwie do tradycyjnych wkładek wewnątrzmacicznych (IUD), które działają głównie mechanicznie, IUS łączą działanie mechaniczne z hormonalnym, zapewniając wysoki poziom skuteczności antykoncepcyjnej (ponad 99%).

Mechanizm działania systemów terapeutycznych domacicznych polega na uwalnianiu progestagenu (najczęściej lewonorgestrelu) bezpośrednio do jamy macicy. Hormony te powodują zagęszczenie śluzu szyjkowego, co utrudnia penetrację plemników, hamują zdolność zapłodnienia komórki jajowej oraz zmieniają błonę śluzową macicy, utrudniając implantację. Dodatkowo, u niektórych kobiet mogą hamować owulację.

Do najważniejszych systemów terapeutycznych domacicznych dostępnych w Polsce należą: Mirena (zawierająca 52 mg lewonorgestrelu, uwalniająca 20 μg/dobę, czas działania do 5 lat), Kyleena (zawierająca 19,5 mg lewonorgestrelu, uwalniająca 9 μg/dobę, czas działania do 5 lat) oraz Jaydess/Skyla (zawierająca 13,5 mg lewonorgestrelu, uwalniająca 6 μg/dobę, czas działania do 3 lat).

Główne zalety stosowania systemów terapeutycznych domacicznych to: długotrwałe działanie antykoncepcyjne (3-5 lat), wysoka skuteczność antykoncepcyjna porównywalna ze sterylizacją, brak konieczności codziennego przyjmowania leku, zmniejszenie nasilenia krwawień miesiączkowych (a nawet ich brak), zmniejszenie bolesności miesiączek oraz możliwość stosowania w leczeniu obfitych krwawień miesiączkowych czy endometriozy. Dodatkową zaletą jest szybki powrót płodności po usunięciu systemu.

Najważniejsze zagrożenia związane z systemami terapeutycznymi domacicznymi obejmują: możliwość perforacji macicy podczas zakładania (rzadko), zwiększone ryzyko zakażeń narządów miednicy mniejszej w pierwszych 3 tygodniach po założeniu, możliwość samoistnego wydalenia systemu (3-6% przypadków w pierwszym roku), nieregularne krwawienia i plamienia w pierwszych miesiącach stosowania oraz możliwość wystąpienia torbieli jajników. U niektórych pacjentek mogą wystąpić działania niepożądane związane z hormonami, takie jak trądzik, bóle głowy czy tkliwość piersi.

Systemy terapeutyczne domaciczne można podzielić na dwie podgrupy: systemy o wyższej dawce hormonu (jak Mirena) – szczególnie przydatne w leczeniu obfitych krwawień miesiączkowych i endometriozy, oraz systemy o niższej dawce hormonu (jak Kyleena czy Jaydess) – stosowane głównie jako metoda antykoncepcji, szczególnie u kobiet, które nie rodziły lub preferują regularniejsze miesiączki.