Leki w grupie
„osocze ludzkie”

Osocze ludzkie to płynna część krwi, która stanowi około 55% jej objętości. Jest to żółtawy płyn, w którym zawieszone są komórki krwi (erytrocyty, leukocyty i trombocyty). Osocze składa się w około 90% z wody, a pozostałe 10% to białka osocza, elektrolity, glukoza, tłuszcze, hormony i inne substancje rozpuszczalne.

Osocze jest stosowane w medycynie jako preparat krwiopochodny w terapii substytucyjnej. Główne wskazania to uzupełnianie niedoborów czynników krzepnięcia (np. w hemofilii), leczenie ciężkich krwotoków i zaburzeń krzepnięcia, terapia w stanach wstrząsowych oraz w przypadkach ciężkich oparzeń. Osocze działa poprzez dostarczenie brakujących składników krwi, szczególnie białek odpowiedzialnych za hemostazę.

W lecznictwie stosuje się różne preparaty osocza, w tym: osocze świeżo mrożone (FFP), krioprecypitat (zawierający czynnik VIII, czynnik von Willebranda, fibrynogen), oraz preparaty albuminy. Produkty osoczopochodne dostępne w Polsce to m.in.: Albumina ludzka (różne stężenia), Immunoglobuliny (np. Kiovig, Octagam, Privigen), koncentraty czynników krzepnięcia (np. Beriate, Haemate P, NovoSeven).

Do najważniejszych preparatów otrzymywanych z osocza należą: albuminy (wykorzystywane do uzupełniania objętości krwi krążącej), immunoglobuliny (stosowane w terapii niedoborów odporności i chorobach autoimmunologicznych), koncentraty czynników krzepnięcia (stosowane w leczeniu hemofilii i innych skaz krwotocznych) oraz antytrombina III (stosowana w niedoborach tego białka).

Największą zaletą stosowania preparatów osocza jest możliwość szybkiego uzupełnienia niedoborów ważnych składników krwi, co może być ratujące życie w stanach nagłych. Preparaty osoczopochodne są niezbędne w leczeniu pacjentów z wrodzonymi i nabytymi zaburzeniami krzepnięcia, a także w intensywnej terapii pacjentów z masywną utratą krwi.

Największe niebezpieczeństwa związane ze stosowaniem osocza to ryzyko reakcji alergicznych i anafilaktycznych, możliwość przeniesienia czynników zakaźnych (mimo rygorystycznych badań dawców i procesów inaktywacji wirusów), ryzyko przeciążenia układu krążenia u pacjentów z niewydolnością serca oraz ryzyko ostrego uszkodzenia płuc związanego z transfuzją (TRALI).

Preparaty osoczopochodne można podzielić na kilka głównych grup: albuminy (stosowane jako leki zwiększające objętość osocza), immunoglobuliny (preparaty przeciwciał stosowane w immunoterapii), czynniki krzepnięcia (stosowane w leczeniu skaz krwotocznych), inhibitory proteaz (np. alfa-1-antytrypsyna stosowana w niedoborach tego enzymu) oraz inne białka osocza o specyficznych funkcjach terapeutycznych.