Leki w grupie
„leki wazoaktywne”

Leki wazoaktywne to grupa preparatów farmakologicznych, które wpływają na napięcie ścian naczyń krwionośnych, powodując ich rozszerzenie (wazodylatacja) lub zwężenie (wazokonstrykcja). Działają one poprzez wpływ na mięśnie gładkie naczyń, receptory adrenergiczne, cholinergiczne lub na szlaki metaboliczne związane z regulacją napięcia naczyniowego.

Leki wazodylatacyjne rozszerzają naczynia krwionośne, zmniejszając opór obwodowy i ciśnienie tętnicze. Do tej grupy należą: nitroprusydek sodu (Nitroprussiat), nitrogliceryna (Nitromint, Sustonit), hydralazyna (Apresoline), minoksydil (Loniten), diazotlenek azotu oraz antagoniści wapnia jak nifedypina (Cordafen, Adalat) czy amlodypina (Amlozek, Norvasc).

Leki wazokonstrykcyjne zwężają naczynia, zwiększając opór obwodowy i ciśnienie tętnicze. W tej grupie znajdują się: noradrenalina (Levonor), adrenalina (Adrenalina WZF), fenylefryna (Neosynephrine), metoksyamina oraz wazopresy na (Pressyn).

Podstawową zaletą stosowania leków wazoaktywnych jest możliwość szybkiej interwencji w stanach nagłych. Wazodylatatory są nieocenione w leczeniu nadciśnienia tętniczego, niewydolności serca, wstrząsu kardiogennego oraz dławicy piersiowej. Leki wazokonstrykcyjne natomiast znajdują zastosowanie w stanach hipotensji, wstrząsie anafilaktycznym, septycznym czy hipowolemicznym.

Największe niebezpieczeństwa związane ze stosowaniem leków wazoaktywnych to możliwość wywołania nadmiernych efektów hemodynamicznych. Wazodylatatory mogą prowadzić do ciężkiej hipotensji, odruchowej tachykardii, bólów głowy czy omdleń. Wazokonstryktory z kolei mogą powodować nadciśnienie, arytmie, niedokrwienie tkanek obwodowych czy uszkodzenie narządów na skutek zmniejszonego przepływu krwi.

Grupę leków wazoaktywnych można podzielić na kilka podgrup według mechanizmu działania: leki działające na układ adrenergiczny (sympatykomimetyki, sympatykolityki), leki działające na układ renina-angiotensyna-aldosteron (inhibitory ACE, sartany), donory tlenku azotu (nitraty), blokery kanałów wapniowych, bezpośrednie modulatory mięśni gładkich naczyń oraz leki działające na inne szlaki metaboliczne.

W intensywnej terapii szczególnie istotne są leki wazoaktywne o szybkim początku działania i krótkim okresie półtrwania, które umożliwiają precyzyjną kontrolę ciśnienia tętniczego i hemodynamiki u pacjentów w stanach krytycznych. Stosowanie tych leków wymaga jednak ścisłego monitorowania parametrów życiowych pacjenta.