Leki w grupie
„leki stosowane w chorobie Alzheimera”

Leki stosowane w chorobie Alzheimera to preparaty, które mają na celu łagodzenie objawów tego postępującego schorzenia neurodegeneracyjnego. Głównym celem farmakoterapii jest spowolnienie progresji choroby, poprawa funkcji poznawczych oraz zmniejszenie zaburzeń zachowania i nastroju u pacjentów.

Obecnie w leczeniu choroby Alzheimera stosuje się dwie główne grupy leków: inhibitory cholinesterazy oraz antagoniści receptora NMDA. Inhibitory cholinesterazy zwiększają stężenie acetylocholiny w mózgu, poprawiając przekaźnictwo cholinergiczne, które jest zaburzone w tej chorobie. Antagoniści receptora NMDA regulują aktywność glutaminianu, który w nadmiarze może prowadzić do śmierci komórek nerwowych.

Do inhibitorów cholinesterazy zaliczamy: donepezil (Aricept, Cogiton, Donepex), rywastygminę (Exelon, Nimvastid, Rivaldo) oraz galantaminę (Reminyl). Leki te są stosowane głównie w łagodnym i umiarkowanym stadium choroby Alzheimera. Z kolei głównym przedstawicielem antagonistów receptora NMDA jest memantyna (Axura, Ebixa, Memantine), stosowana przede wszystkim w umiarkowanym i ciężkim stadium choroby.

Największą zaletą stosowania leków w chorobie Alzheimera jest możliwość czasowej stabilizacji funkcji poznawczych i opóźnienia postępu choroby, co przekłada się na dłuższe utrzymanie samodzielności pacjentów i lepszą jakość życia. U części pacjentów obserwuje się poprawę w zakresie pamięci, uwagi, komunikacji werbalnej oraz zmniejszenie zaburzeń zachowania.

Do najważniejszych niebezpieczeństw związanych ze stosowaniem tych leków należą działania niepożądane. W przypadku inhibitorów cholinesterazy są to przede wszystkim objawy żołądkowo-jelitowe (nudności, wymioty, biegunka), zaburzenia rytmu serca oraz bezsenność. Memantyna zwykle jest lepiej tolerowana, ale może powodować zawroty głowy, bóle głowy, zaburzenia równowagi i stany splątania. Istotnym ograniczeniem jest także fakt, że leki te nie zatrzymują procesu neurodegeneracji, a jedynie łagodzą objawy.

Oprócz głównych grup leków, w terapii choroby Alzheimera stosuje się także leki wspomagające, ukierunkowane na konkretne objawy. Należą do nich leki przeciwdepresyjne (np. SSRI – sertralina, escitalopram), przeciwpsychotyczne (np. risperidon, kwetiapina – stosowane przy silnych zaburzeniach zachowania, jednak z dużą ostrożnością) oraz leki nasenne i uspokajające przy zaburzeniach snu i niepokoju.

Warto zaznaczyć, że trwają intensywne badania nad nowymi lekami mogącymi modyfikować przebieg choroby Alzheimera, jak przeciwciała monoklonalne skierowane przeciwko białku beta-amyloidu (np. adukanumab – Aduhelm, zatwierdzony warunkowo przez FDA w 2021 roku) oraz inhibitory BACE (enzymu biorącego udział w powstawaniu beta-amyloidu).