Leki w grupie
„leki stosowane w chorobach jamy ustnej i gardła”

Leki stosowane w chorobach jamy ustnej i gardła to szeroka grupa preparatów przeznaczonych do leczenia i łagodzenia objawów różnych schorzeń występujących w obrębie górnego odcinka przewodu pokarmowego i dróg oddechowych. Działają głównie miejscowo, bezpośrednio na śluzówkę jamy ustnej i gardła, zapewniając efekt przeciwbólowy, przeciwzapalny, przeciwbakteryjny lub przeciwgrzybiczy.

W leczeniu stanów zapalnych jamy ustnej i gardła stosuje się przede wszystkim antyseptyki miejscowe, które zmniejszają liczebność patogenów i łagodzą objawy. Do najczęściej stosowanych substancji należą: chlorheksydyna (Eludril, Corsodyl), benzydamina (Tantum Verde, Hascosept), powidok jodu (Betadine), cetylpirydyna (Septolete) oraz heksetydyna (Hextril). Preparaty te występują najczęściej w formie płynów do płukania jamy ustnej, aerozoli, tabletek do ssania lub pastylek.

Leki przeciwbólowe i przeciwzapalne stosowane miejscowo w jamie ustnej i gardle zawierają najczęściej flurbiprofen (Strepsils Intensive), benzydaminę (Tantum Verde) lub lidokainę (Lidocain, Lignocainum hydrochloricum). Ich główną zaletą jest szybkie działanie łagodzące ból i dyskomfort bez istotnych działań ogólnoustrojowych.

W przypadku infekcji bakteryjnych jamy ustnej i gardła stosuje się miejscowe antybiotyki, takie jak tyroterycyna (Tyrosur), gramicydyna (Neo-Angin) czy fusafungina (dawniej Bioparox, wycofany z rynku). Przy infekcjach grzybiczych wykorzystuje się preparaty zawierające nystatynę (Nystatyna, Nystatin), klotrymazol (Clotrimazolum) lub mikonazol (Daktarin).

Szczególną podgrupą są leki stosowane w schorzeniach przyzębia i zapobieganiu próchnicy, m.in. preparaty z fluorem (Elmex, Meridol), chlorheksydyną (Corsodyl, Eludril) oraz związki przeciwbakteryjne stosowane w periodontologii (Metronidazol w żelu, Elugel).

Główną zaletą miejscowych preparatów stosowanych w chorobach jamy ustnej i gardła jest ich bezpośrednie działanie na zmienione chorobowo tkanki, szybki efekt terapeutyczny oraz ograniczone działania ogólnoustrojowe. Ich stosowanie umożliwia zmniejszenie dawek leków podawanych ogólnie lub nawet całkowitą rezygnację z takiej terapii w przypadku łagodniejszych infekcji.

Niebezpieczeństwa związane z tą grupą leków obejmują możliwość miejscowych reakcji alergicznych, potencjalne działania drażniące na śluzówkę oraz ryzyko maskowania poważniejszych schorzeń wymagających systemowej terapii. W przypadku długotrwałego stosowania niektórych preparatów (np. z chlorheksydyną) może dojść do przebarwień zębów, zaburzeń smaku czy nasilenia odkładania kamienia nazębnego. Przy stosowaniu miejscowych antybiotyków istnieje również ryzyko rozwoju szczepów opornych.

Leki stosowane w chorobach jamy ustnej i gardła można podzielić na kilka podstawowych grup: leki przeciwbólowe i przeciwzapalne (benzydamina, flurbiprofen), antyseptyki i środki odkażające (chlorheksydyna, powidok jodu), leki przeciwbakteryjne (antybiotyki miejscowe), leki przeciwgrzybicze (nystatyna, mikonazol), leki stosowane w chorobach przyzębia oraz preparaty regenerujące śluzówkę (kwas hialuronowy, aloes, pantenol).