Leki w grupie
„leki narkotyczne”

Leki narkotyczne, znane również jako opioidy lub opiaty, to grupa silnie działających leków przeciwbólowych wywodzących się z opium lub jego syntetycznych odpowiedników. Działają poprzez wiązanie się z receptorami opioidowymi w mózgu i rdzeniu kręgowym, blokując transmisję impulsów bólowych i wywołując efekt znieczulający oraz euforyzujący.

Mechanizm działania leków narkotycznych polega na aktywacji receptorów opioidowych (μ, κ, δ), co prowadzi do zahamowania uwalniania neurotransmiterów odpowiedzialnych za przekazywanie bodźców bólowych. Dodatkowo wywołują one efekt sedatywny, zmniejszają napięcie mięśniowe oraz wpływają na ośrodkowy układ nerwowy, wywołując uczucie euforii i odprężenia.

Do najważniejszych leków narkotycznych należą: morfina (Morphini Sulfas), kodeina (w preparatach złożonych jak Thiocodin), fentanyl (Fentanyl WZF, Durogesic), oksykodon (OxyContin, Oxydolor), metadon (Methadone Hydrochloride), buprenorfina (Buprenorphine WZF, Transtec), tramadol (Poltram, Tramal), tapentadol (Palexia) oraz petydyna (Dolargan).

Leki narkotyczne dzielą się na kilka podgrup, w zależności od ich pochodzenia i siły działania. Wyróżniamy naturalne opioidy (morfina, kodeina), półsyntetyczne (heroina, oksykodon), syntetyczne (fentanyl, metadon) oraz opioidopodobne (tramadol). Podział obejmuje także opioidy silne (morfina, fentanyl, oksykodon), umiarkowane (kodeina) oraz słabe (tramadol).

Największą zaletą stosowania leków narkotycznych jest ich bardzo silne działanie przeciwbólowe, szczególnie w przypadku bólu ostrego, pourazowego czy nowotworowego. Są nieocenione w medycynie paliatywnej oraz podczas znieczulenia ogólnego. Niektóre z nich, jak metadon i buprenorfina, znajdują zastosowanie w leczeniu uzależnienia od innych opioidów.

Niebezpieczeństwa związane ze stosowaniem leków narkotycznych obejmują wysokie ryzyko uzależnienia fizycznego i psychicznego, nawet przy krótkotrwałym stosowaniu. Mogą powodować depresję ośrodka oddechowego, która w skrajnych przypadkach prowadzi do zatrzymania oddechu i śmierci. Inne działania niepożądane to zaparcia, nudności, wymioty, senność, splątanie oraz hiperalgezja indukowana opioidami. Istnieje także ryzyko przedawkowania, szczególnie przy jednoczesnym stosowaniu z innymi substancjami tłumiącymi ośrodkowy układ nerwowy.

Lista leków w tej grupie

  1. 14.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl