ból o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego u pacjentów z nowotworem
Wskazanie

Ból o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego u pacjentów z nowotworem stanowi poważny problem kliniczny, znacząco obniżający jakość życia. Występuje u 50-70% pacjentów onkologicznych, nasilając się wraz z progresją choroby. Może być wywołany bezpośrednio przez rozrost guza, ucisk na okoliczne tkanki i nerwy, inwazję nowotworu do kości, lub pośrednio jako skutek leczenia (np. ból po operacji, neurotoksyczność chemioterapii, zwłóknienie po radioterapii).

Leczenie bólu nowotworowego opiera się na tzw. drabinie analgetycznej WHO. W przypadku bólu umiarkowanego do ciężkiego standardowo stosuje się opioidy, najczęściej w połączeniu z lekami z I szczebla (NLPZ, paracetamol). W Polsce najczęściej stosowanymi opioidami są: morfina (Morphini Sulfas WZF, Sevredol, MST Continus), oksykodon (OxyContin, Oxydolor), fentanyl (Durogesic, Fentanyl WZF), buprenorfina (Transtec), tapentadol (Palexia) oraz preparaty złożone jak oksykodon z naloksonem (Targin).

W przypadku bólu przebijającego stosuje się szybko działające formy opioidów, takie jak fentanyl podawany drogą przezśluzówkową (Instanyl, PecFent, Vellofent). Ważnym uzupełnieniem terapii są koanalgetyki: gabapentyna (Neurontin), pregabalina (Lyrica), duloksetyna (Cymbalta) czy amitryptylina (Amitriptylinum VP) – szczególnie przydatne w bólu neuropatycznym.

Największe trudności w leczeniu bólu nowotworowego obejmują rozwój tolerancji na opioidy, wymagający zwiększania dawek, oraz występowanie działań niepożądanych jak zaparcia, nudności, sedacja czy depresja oddechowa. Problematyczne jest także leczenie bólu neuropatycznego, który słabiej reaguje na standardowe opioidy. Wyzwaniem pozostaje również odpowiednia ocena natężenia bólu, zwłaszcza u pacjentów z zaburzeniami poznawczymi oraz dostosowanie terapii do dynamicznie zmieniającego się stanu klinicznego. Istotną barierą bywa też opioidofobia – nieuzasadniony lęk przed stosowaniem silnych opioidów, zarówno wśród pacjentów jak i niektórych lekarzy.