Leki w grupie
„leki na podrażnienia skóry”

Leki na podrażnienia skóry stanowią szeroką grupę preparatów stosowanych do łagodzenia różnorodnych stanów zapalnych, alergicznych i podrażnieniowych skóry. Działają poprzez redukcję stanu zapalnego, świądu, zaczerwienienia oraz przyspieszenie regeneracji uszkodzonego naskórka. W zależności od przyczyny podrażnienia, mogą zawierać różne substancje czynne o działaniu przeciwzapalnym, przeciwświądowym, nawilżającym lub ochronnym.

Najważniejszą podgrupę stanowią glikokortykosteroidy miejscowe (np. hydrokortyzon, mometazon, betametazon, klobetazol), które skutecznie hamują reakcje zapalne. Na polskim rynku dostępne są preparaty jak Hydrocort, Elocom, Dermovate, Cutivate czy Beloderm. Drugą istotną grupą są leki przeciwhistaminowe miejscowe (np. dimetynden) dostępne jako Fenistil, czy preparaty z difenhydraminą.

Ważną rolę odgrywają również preparaty antybakteryjne (np. mupirocyna – Bactroban, neomycyna – Altacet Plus) stosowane przy wtórnych infekcjach bakteryjnych, oraz leki przeciwgrzybicze (np. klotrimazol – Clotrimazolum) przy podrażnieniach o etiologii grzybiczej. Do grupy tej zaliczamy także emolienty i preparaty natłuszczające (np. wazelina, parafina, oleje roślinne), obecne w wielu kremach i maściach regenerujących (Linomag, Dermovate).

Zaletami stosowania leków na podrażnienia skóry są szybka ulga w dolegliwościach, łatwość aplikacji, dostępność preparatów bez recepty w przypadku łagodniejszych środków oraz możliwość miejscowego działania przy minimalizacji efektów ogólnoustrojowych. Preparaty te często przywracają komfort życia pacjentom z przewlekłymi dermatozami i pomagają przerwać błędne koło świąd-drapanie-podrażnienie.

Niebezpieczeństwa związane ze stosowaniem tych leków obejmują przede wszystkim efekty uboczne długotrwałego używania glikokortykosteroidów (ścieńczenie skóry, teleangiektazje, rozstępy, odbarwienia). Istotnym zagrożeniem jest również możliwość wystąpienia reakcji alergicznych na składniki preparatów (szczególnie konserwanty i substancje zapachowe), ryzyko maskowania objawów poważniejszych schorzeń skóry przy niewłaściwej samodiagnozie oraz możliwość wywołania uzależnienia (np. od miejscowych sterydów).

Ze względu na mechanizm działania, leki na podrażnienia skóry można podzielić na: przeciwzapalne (steroidy, niesteroidowe leki przeciwzapalne), przeciwświądowe (przeciwhistaminowe, miejscowo znieczulające), przeciwinfekcyjne (antybiotyki, leki przeciwgrzybicze), regenerujące i ochronne (emolienty, dexpantenol, cynk) oraz specjalistyczne (inhibitory kalcyneuryny jak takrolimus – Protopic, pimekrolimus – Elidel, stosowane w atopowym zapaleniu skóry).