25-OH-D
25-OH-D (25-hydroksywitamina D) to główna forma krążącej witaminy D w organizmie, powstająca w wyniku hydroksylacji witaminy D w wątrobie. Jest to klinicznie istotny marker używany do oceny statusu witaminy D w organizmie, ponieważ ma dłuższy okres półtrwania niż aktywna forma 1,25(OH)2D.
Pomiar stężenia 25-OH-D w surowicy jest złotym standardem w diagnostyce niedoboru witaminy D. Prawidłowe wartości zwykle mieszczą się w zakresie 30-80 ng/ml (75-200 nmol/l). Stężenia poniżej 20 ng/ml wskazują na niedobór, a poniżej 10 ng/ml na ciężki niedobór, który może prowadzić do krzywicy u dzieci i osteomalacji u dorosłych.
Niedobór 25-OH-D jest powiązany z wieloma schorzeniami, w tym z osteoporozą, chorobami sercowo-naczyniowymi, cukrzycą, chorobami autoimmunologicznymi i niektórymi nowotworami. Monitorowanie poziomu 25-OH-D jest szczególnie ważne u pacjentów z zaburzeniami wchłaniania, przewlekłymi chorobami wątroby i nerek oraz u osób starszych.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Kalcyfediol – Interakcje
Kalcyfediol, aktywny metabolit witaminy D, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które mają istotne znaczenie kliniczne. Induktory enzymów wątrobowych (fenytoina, fenobarbital, prymidon) przyspieszają metabolizm kalcyfediolu, obniżając jego stężenie w osoczu, co wymaga monitorowania poziomu 25-OH-D i ewentualnej korekty dawki. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko hiperkalcemii nasilającej toksyczność glikozydów nasercowych (np. digoksyny), co może prowadzić do poważnych zaburzeń rytmu serca – konieczne jest ścisłe monitorowanie stężenia wapnia i EKG. Leki zmniejszające wchłanianie kalcyfediolu, takie jak kolestyramina, kolestypol, orlistat, parafina i oleje mineralne, wymagają zachowania odstępów czasowych (min. 2 godziny) między podaniem. Diuretyki tiazydowe (np. hydrochlorotiazyd) zwiększają ryzyko hiperkalcemii, zwłaszcza u pacjentów z niedoczynnością przytarczyc, co wymaga regularnego monitorowania wapnia w surowicy.
25-OH-D, alkoholizm, analog witaminy D, bisfosfonian, chloramfenikol, choroba wątroby, digoksyna, diuretyk tiazydowy, dławica piersiowa, etydronian, fenytoina, glikozyd naparstnicy, glikozyd nasercowy, hiperfosfatemia, hiperkalcemia, hipermagnezemia, hipokalcemia, hydrochlorotiazyd, induktor CYP3A4, induktor enzymu wątrobowego, kalcyfediol, kalcytonina, kolestyramina, kortykosteroid, lek przeciwpadaczkowy, niedoczynność przytarczyc, olej mineralny, pamidronian, plikamycyna, powikłanie sercowo-naczyniowe, preparat wapnia, produkt leczniczy, przewlekła choroba nerek, przewlekła niewydolność nerek, werapamil