zapobieganie odrzuceniu przeszczepu u biorców alogenicznego przeszczepu wątroby
Wskazanie

Zapobieganie odrzuceniu przeszczepu u biorców alogenicznego przeszczepu wątroby to kluczowy element postępowania potransplantacyjnego, mający na celu zapewnienie przeżycia zarówno przeszczepu, jak i pacjenta. Odrzucenie przeszczepu wątroby może wystąpić w kilku formach: nadostrym (rzadko), ostrym (najczęściej w pierwszych 3 miesiącach po transplantacji) oraz przewlekłym (rozwijającym się powoli, nawet po kilku latach).

Podstawą zapobiegania odrzuceniu jest stosowanie odpowiednio dobranej immunosupresji. W Polsce najczęściej stosuje się protokoły oparte na inhibitorach kalcyneuryny, takich jak takrolimus (Prograf, Advagraf, Envarsus) lub cyklosporyna (Sandimmun Neoral). Leki te często łączy się z mykofenolanem mofetylu (CellCept, Myfortic) lub azatiopryną (Imuran). W okresie indukcji immunosupresji stosuje się również kortykosteroidy (Encorton, Solu-Medrol), które następnie są stopniowo odstawiane u większości pacjentów.

W przypadku pacjentów wysokiego ryzyka immunologicznego lub z wywiadem autoimmunologicznym, stosuje się niekiedy indukcję z użyciem przeciwciał, takich jak bazyliksymab (Simulect) lub tymoglobulina. U pacjentów z niewydolnością nerek lub innymi przeciwwskazaniami do standardowej immunosupresji, można rozważyć zastosowanie inhibitorów mTOR, takich jak ewerolimus (Certican) lub sirolimus (Rapamune).

Największe trudności w zapobieganiu odrzuceniu przeszczepu wątroby obejmują utrzymanie delikatnej równowagi między niedostateczną immunosupresją (ryzyko odrzucenia) a nadmierną immunosupresją (zwiększone ryzyko infekcji, nowotworów, nefrotoksyczności). Wyzwaniem jest również monitorowanie stężenia leków immunosupresyjnych we krwi, które wymaga regularnych badań i dostosowywania dawek. Problematyczne mogą być także interakcje lekowe, zwłaszcza że pacjenci po przeszczepieniu wątroby często przyjmują liczne leki. Dodatkową trudnością jest compliance pacjenta – regularne przyjmowanie leków immunosupresyjnych jest absolutnie kluczowe dla powodzenia leczenia.

Istotnym elementem leczenia jest także wczesne wykrywanie epizodów odrzucenia poprzez monitorowanie parametrów biochemicznych wątroby oraz w razie potrzeby wykonywanie biopsji wątroby. W przypadku wystąpienia odrzucenia, stosuje się intensyfikację immunosupresji, najczęściej w postaci pulsów metyloprednisolonu (Solu-Medrol), a w przypadkach opornych rozważa się zastosowanie przeciwciał mono- lub poliklonalnych.