leczenie ostrej sterydoopornej choroby przeszczep przeciw gospodarzowi
Wskazanie

Ostra sterydooporna choroba przeszczep przeciw gospodarzowi (acute steroid-resistant Graft versus Host Disease, aGvHD) to poważne powikłanie przeszczepienia komórek krwiotwórczych, występujące u 30-50% pacjentów po allogenicznym przeszczepieniu szpiku kostnego. Charakteryzuje się brakiem odpowiedzi na standardową terapię kortykosteroidami w wysokich dawkach (np. metyloprednizolon 2 mg/kg/dobę przez 5-7 dni).

W leczeniu ostrej sterydoopornej GvHD stosuje się kilka linii terapii. Po niepowodzeniu kortykosteroidów najczęściej stosowane leki w Polsce to: ruksolitynib (Jakavi), cyklosporyna A (Sandimmun Neoral), takrolimus (Advagraf, Prograf, Envarsus), mykofenolan mofetylu (CellCept), sirolimus (Rapamycin) oraz przeciwciała monoklonalne jak etanercept (Enbrel) czy infliksymab (Remsima, Inflectra, Zessly). W ciężkich przypadkach stosuje się również fotoferezę pozaustrojową oraz mezenchymalne komórki macierzyste.

Największe trudności w leczeniu ostrej sterydoopornej GvHD obejmują wysoką śmiertelność (sięgającą 70-80% w ciężkich przypadkach), ryzyko ciężkich infekcji oportunistycznych związanych z intensywną immunosupresją oraz równoważenie kontroli GvHD z zachowaniem efektu przeszczep przeciwko białaczce (GvL). Kolejnym wyzwaniem jest monitorowanie toksyczności polekowej, szczególnie nefrotoksyczności i hepatotoksyczności, przy jednoczesnym stosowaniu wielu immunosupresantów.

Ruksolitynib stał się przełomem w leczeniu sterydoopornej GvHD, uzyskując w badaniach klinicznych odpowiedź u około 55% pacjentów. Leczenie wymaga ścisłej współpracy wielospecjalistycznego zespołu transplantologów, hematologów, gastroenterologów i dermatologów ze względu na wielonarządowy charakter schorzenia. Kluczowe jest wczesne rozpoznanie oporności na sterydy i szybkie wdrożenie terapii drugiej linii, co znacząco poprawia rokowanie.