Działania niepożądane
Ziele tymianku

Działania niepożądane ziela tymianku

Ziele tymianku (Thymus vulgaris L. i/lub Thymus zygis L.) jest składnikiem wielu produktów leczniczych stosowanych m.in. w leczeniu kaszlu i dolegliwości górnych dróg oddechowych. Pomimo jego powszechnego stosowania, należy pamiętać, że jak każda substancja lecznicza, również ta może wywoływać działania niepożądane. Znajomość potencjalnych zagrożeń związanych z terapią jest kluczowa dla bezpiecznego stosowania leków zawierających tę substancję roślinną.¹

Nadwrażliwość i reakcje alergiczne

Do najpoważniejszych działań niepożądanych związanych ze stosowaniem ziela tymianku należą reakcje nadwrażliwości, w tym reakcje alergiczne o różnym nasileniu. Obserwowano przypadki wystąpienia reakcji alergicznych, od łagodnych do zagrażających życiu, takich jak wstrząs anafilaktyczny czy obrzęk Quinckego.^{2 3}

Preparaty z zielem tymianku, takie jak Bronchostop na kaszel, wykazują potencjał wywoływania różnych objawów nadwrażliwości, od lekkich reakcji skórnych po ciężkie zagrażające życiu stany.⁴ W przypadku produktu Bronchitabs odnotowano, że reakcje alergiczne mogą manifestować się jako duszność, wysypka, pokrzywka, obrzęk twarzy, jamy ustnej i/lub krtani.⁵

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe

Ziele tymianku może powodować różnorodne dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego. Należą do nich zaburzenia żołądka, nudności, wymioty, biegunka czy skurcze.^{6 7}

W przypadku leku Bronchitabs, działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego występują niezbyt często (≥ 1/1 000 do < 1/100) i obejmują skurcze, mdłości, wymioty i biegunkę.⁸ Podobne dolegliwości obserwowano w przypadku innych preparatów zawierających tymianek, jak Herbapect czy Syrop tymiankowy złożony, gdzie zaraportowano przypadki nudności i wymiotów.^{9 10}

Reakcje skórne

Preparaty zawierające ziele tymianku mogą wywoływać różne reakcje skórne, szczególnie u osób predysponowanych do alergii. W przypadku produktu Echinasal odnotowano możliwość wystąpienia skórnych reakcji nadwrażliwości, takich jak wysypka i świąd, choć częstość ich występowania jest nieznana.¹¹

W przypadku preparatu Salviasept, który zawiera zarówno olejek tymiankowy, jak i ziele tymianku, zaobserwowano wystąpienie takich reakcji skórnych jak kontaktowe zapalenie skóry, swędzenie czy wysypka rumieniowa.¹²

Inne działania niepożądane

W przypadku produktu Salviasept, który zawiera olejek tymiankowy i ziele tymianku, odnotowano również inne działania niepożądane o nieznanej częstości, takie jak:

• Zaburzenia układu nerwowego: uczucie pieczenia, bóle głowy, drżenie mięśni, ataksja
• Zaburzenia serca: bradykardia
• Zaburzenia żołądka i jelit: podrażnienie błony śluzowej jamy ustnej

¹³

Należy jednak zaznaczyć, że większość z tych działań niepożądanych może być związana również z innymi składnikami preparatu, a nie wyłącznie z zielem tymianku.

Bezpieczeństwo stosowania

W przypadku wystąpienia pierwszych objawów reakcji alergicznej po zastosowaniu produktów zawierających ziele tymianku, nie należy ponownie przyjmować danego leku.¹⁴ Warto zwrócić uwagę, że w przypadku produktu Septosan fix, zawierającego ziele tymianku jako główny składnik, nie zanotowano żadnych działań niepożądanych.¹⁵ Podobnie dla produktu Gastrovit TraviComplex, choć producent podkreśla możliwość wystąpienia reakcji uczuleniowej oraz dolegliwości żołądkowych.¹⁶

Tabela działań niepożądanych

Postępowanie w przypadku wystąpienia działań niepożądanych

W przypadku wystąpienia pierwszych objawów reakcji alergicznej po zastosowaniu produktów leczniczych zawierających ziele tymianku, należy natychmiast przerwać terapię i nie stosować danego produktu ponownie.¹⁷ W sytuacji ciężkich reakcji alergicznych, takich jak wstrząs anafilaktyczny czy obrzęk Quinckego, niezbędna jest natychmiastowa pomoc medyczna.

W razie wystąpienia dolegliwości żołądkowo-jelitowych, które mogą być związane ze stosowaniem ziela tymianku, zaleca się konsultację z lekarzem lub farmaceutą. Jeśli objawy są uciążliwe, może być konieczne odstawienie leku lub zmiana terapii.

W przypadku wystąpienia jakichkolwiek innych działań niepożądanych, niewymienionych w charakterystyce produktu leczniczego, pacjent powinien skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą.^{18 19}

Monitorowanie bezpieczeństwa

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane związane ze stosowaniem ziela tymianku do Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.²⁰

Zgłoszenia można dokonać za pośrednictwem:

• Poczty na adres: Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa
• Telefonu: + 48 22 49 21 301
• Faksu: + 48 22 49 21 309
• Strony internetowej: https://smz.ezdrowie.gov.pl

²¹

Działania niepożądane można zgłaszać również bezpośrednio podmiotowi odpowiedzialnemu za wprowadzenie danego produktu leczniczego do obrotu.²²