Właściwości farmakodynamiczne
Poliowirus typ 3

Poliowirus typ 3 – Wprowadzenie

Poliowirus typ 3 (szczep Saukett) jest jednym z trzech serotypów wirusa polio, będącego czynnikiem etiologicznym poliomyelitis (choroby Heinego-Medina). W szczepionce Boostrix Polio stanowi on jeden z kluczowych antygenów wirusowych, występując w dawce 32 jednostek antygenu D na 0,5 ml zawiesiny do wstrzykiwań. Wirus jest inaktywowany i namnażany w hodowli komórkowej VERO, co stanowi podstawę skutecznej immunizacji przeciwko poliomyelitis.¹

Mechanizm działania i właściwości farmakodynamiczne

Poliowirus typ 3, jako składnik szczepionki Boostrix Polio, wywołuje specyficzną odpowiedź immunologiczną, prowadzącą do wytworzenia przeciwciał neutralizujących, które chronią przed zakażeniem tym serotypem wirusa polio. Skuteczność tej odpowiedzi jest mierzona poziomem przeciwciał w surowicy, a za ochronny uznaje się poziom ≥8 ED50 (dawka efektywna 50).²

Odpowiedź immunologiczna po podaniu szczepionki

Badania kliniczne wykazały, że miesiąc po podaniu szczepionki Boostrix Polio, odsetek osób z ochronnym poziomem przeciwciał przeciwko poliowirusowi typu 3 wynosi od 99,1% do 100%, zarówno u dzieci w wieku od 3 do 8 lat, jak i u starszych dzieci, młodzieży oraz osób dorosłych. Ta wysoka skuteczność immunizacji potwierdza zdolność antygenu do generowania silnej odpowiedzi immunologicznej.³

Długotrwałość odpowiedzi immunologicznej

Szczególnie istotnym aspektem farmakodynamicznym poliowirusa typu 3 jest długotrwałość odpowiedzi immunologicznej po szczepieniu. Badania wykazały, że 5 lat po podaniu szczepionki Boostrix Polio u dzieci (w wieku 4-8 lat), 97,1% badanych nadal wykazywało ochronny poziom przeciwciał przeciwko poliowirusowi typu 3. W przypadku młodzieży i dorosłych, po 10 latach od szczepienia, odsetek ten wynosił 98,3%, co świadczy o długotrwałej protekcji.⁴

Odpowiedź immunologiczna po podaniu kolejnej dawki

Istotną cechą poliowirusa typu 3 jako składnika szczepionki jest zdolność do wywoływania pamięci immunologicznej. Badania potwierdziły, że podanie kolejnej dawki szczepionki Boostrix Polio po 5 latach od pierwszej dawki u dzieci w wieku 4-8 lat skutkowało uzyskaniem ochronnych poziomów przeciwciał przeciwko wszystkim trzem typom wirusa polio, w tym typowi 3, u ponad 99% zaszczepionych. Podobnie, u dorosłych podanie dawki przypominającej szczepionki Boostrix Polio 10 lat po wcześniejszej dawce powodowało uzyskanie ochronnego poziomu przeciwciał przeciwko poliomyelitis u 100% osób.^{99% osób […] miało ochronne poziomy przeciwciał przeciw […] wszystkim trzem typom wirusa polio. […] U osób dorosłych, podanie 1 dawki szczepionki Boostrix Polio 10 lat po podaniu wcześniejszej dawki wywołało ochronną odpowiedź immunologiczną u […] 100% osób (wobec antygenów […] poliomyelitis).”>5}

Immunogenność poliowirusa typu 3 w grupach szczególnych

Osoby wcześniej nieszczepione lub o nieznanej historii szczepień

Badania nad immunogennością poliowirusa typu 3 obejmowały również osoby wcześniej nieszczepione lub o nieznanej historii szczepień. Po podaniu jednej dawki szczepionki Boostrix Polio 140 osobom dorosłym w wieku ≥40 lat, które nie otrzymały żadnej szczepionki przeciw błonicy lub tężcowi w ciągu ostatnich 20 lat, uzyskano zadowalający poziom odpowiedzi immunologicznej również wobec składników poliomyelitis, co świadczy o skuteczności antygenu poliowirusa typu 3 również w tej grupie pacjentów.⁶

Pacjenci z obturacyjnymi chorobami dróg oddechowych

Oceniono również immunogenność szczepionki Boostrix (składowej dTpa szczepionki Boostrix Polio) u pacjentów leczonych z powodu obturacyjnych chorób dróg oddechowych, takich jak astma czy przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP). Metaanaliza badań wykazała, że miesiąc po szczepieniu odpowiedź immunologiczna w tej grupie pacjentów była porównywalna z odpowiedzią w ogólnej populacji osób dorosłych, co pośrednio wskazuje na skuteczność poliowirusa typu 3 jako antygenu szczepionkowego również w tej grupie pacjentów.⁷

Poliowirus typu 3 w kontekście szczepienia podczas ciąży

Immunogenność u niemowląt i małych dzieci po szczepieniu matki

Szczególnym aspektem farmakodynamiki poliowirusa typu 3 są badania dotyczące odporności biernej u niemowląt urodzonych przez matki szczepione podczas ciąży oraz wpływu takiego szczepienia na późniejszą immunizację dziecka. Przeprowadzone badania nie wykazały klinicznie istotnej interferencji szczepienia matek szczepionką Boostrix i odpowiedzi immunologicznej niemowląt/dzieci na antygeny inaktywowanego wirusa polio, w tym typu 3, po szczepieniu szczepionką Infanrix hexa.⁸

Skuteczność rzeczywista szczepienia matek

Skuteczność rzeczywista szczepionek Boostrix i Boostrix Polio (zawierających poliowirus typu 3) podawanych kobietom w trzecim trymestrze ciąży była oceniana w trzech badaniach obserwacyjnych w Wielkiej Brytanii, Hiszpanii i Australii. Chociaż badania te koncentrowały się głównie na ocenie ochrony przeciwko krztuścowi u niemowląt, dostarczają one również pośrednich informacji o bezpieczeństwie i skuteczności składnika poliomyelitis, w tym poliowirusa typu 3.⁹

Należy zauważyć, że jeśli szczepienie matki nastąpiło w ciągu dwóch tygodni poprzedzających poród, skuteczność szczepienia u niemowlęcia może być niższa niż wartości wskazane w powyższej tabeli.¹⁰

Podsumowanie właściwości farmakodynamicznych

Poliowirus typu 3 (szczep Saukett) jako składnik szczepionki Boostrix Polio wykazuje wysoką immunogenność, prowadząc do wytworzenia ochronnych poziomów przeciwciał u niemal 100% zaszczepionych, niezależnie od wieku. Odpowiedź immunologiczna jest długotrwała, utrzymując się na poziomie 97-98% przez 5-10 lat po szczepieniu. Antygen wywołuje skuteczną odpowiedź zarówno przy szczepieniu pierwotnym, jak i przypominającym, a jego działanie nie jest zakłócane przez inne składniki szczepionki. Badania potwierdzają również skuteczność antygenu w grupach szczególnych, w tym u osób wcześniej nieszczepionych, pacjentów z chorobami płuc oraz w kontekście szczepienia kobiet w ciąży.¹¹