Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Pitawastatyna

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania pitawastatyny

Pitawastatyna, jako inhibitor reduktazy HMG-CoA (statyna), wymaga szczególnej uwagi w zakresie bezpieczeństwa stosowania. W praktyce klinicznej niezbędne jest przestrzeganie określonych środków ostrożności oraz monitorowanie pacjentów pod kątem potencjalnych działań niepożądanych.¹²

Działanie na mięśnie

Podczas terapii pitawastatyną istnieje ryzyko wystąpienia dolegliwości mięśniowych, od bólów mięśni, poprzez miopatię, aż do rzadkich przypadków rabdomiolizy. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów zgłaszających bóle mięśniowe, tkliwość lub osłabienie mięśni, zwłaszcza gdy objawom tym towarzyszy złe samopoczucie lub gorączka.³⁴

Pomiar stężenia kinazy kreatynowej (CK) należy przeprowadzać w odpowiednich warunkach klinicznych. Nie zaleca się oznaczania stężenia CK po wytężonym wysiłku lub w obecności innych czynników mogących podwyższać ten parametr, ponieważ może to prowadzić do nieprawidłowej interpretacji wyniku. W przypadku podwyższonego stężenia CK (>5 × GGN), wynik powinien zostać potwierdzony w ciągu 5-7 dni.⁵⁶

Immunozależna miopatia martwicza

W trakcie leczenia statynami lub po jego zakończeniu odnotowano bardzo rzadkie przypadki immunozależnej miopatii martwiczej (IMNM). Stan ten charakteryzuje się utrzymującym się osłabieniem mięśni proksymalnych oraz podwyższoną aktywnością kinazy kreatynowej w surowicy, które utrzymują się pomimo przerwania terapii statynami.⁷⁸

Miastenia

Zaobserwowano przypadki, w których statyny, w tym pitawastatyna, wywoływały miastenię de novo lub nasilały już występującą miastenię lub miastenię oczną. W przypadku nasilenia objawów miastenii należy przerwać stosowanie pitawastatyny. Odnotowano nawroty choroby po ponownym podaniu tej samej lub innej statyny.⁹¹⁰

Interakcja z kwasem fusydowym

Pitawastatyny nie należy podawać jednocześnie z kwasem fusydowym stosowanym ogólnoustrojowo ani w ciągu 7 dni od zakończenia jego stosowania. W przypadkach, gdy ogólnoustrojowe zastosowanie kwasu fusydowego jest konieczne, należy przerwać leczenie pitawastatyną na czas trwania terapii kwasem fusydowym. Odnotowano przypadki rabdomiolizy (w tym przypadki śmiertelne) u pacjentów stosujących jednocześnie kwas fusydowy i statyny.¹¹¹²

Pacjenci powinni zostać poinformowani o konieczności natychmiastowego zasięgnięcia porady lekarskiej w przypadku wystąpienia objawów takich jak osłabienie mięśni, ból lub tkliwość mięśni. Leczenie statynami można wznowić po upływie siedmiu dni od przyjęcia ostatniej dawki kwasu fusydowego.¹³¹⁴

W wyjątkowych okolicznościach, gdy konieczne jest długotrwałe podawanie ogólnoustrojowe kwasu fusydowego, np. w ramach leczenia ciężkich zakażeń, jednoczesne stosowanie pitawastatyny i kwasu fusydowego można rozważyć wyłącznie w przypadkach indywidualnych i pod ścisłym nadzorem lekarza.¹⁵¹⁶

Postępowanie przed rozpoczęciem leczenia

Pitawastatynę należy stosować z zachowaniem ostrożności u pacjentów z czynnikami predysponującymi do wystąpienia rabdomiolizy. W następujących przypadkach należy oznaczyć stężenie kinazy kreatynowej przed rozpoczęciem leczenia w celu określenia punktu odniesienia:¹⁷¹⁸

• zaburzenie czynności nerek
• niedoczynność tarczycy
• dziedziczne choroby mięśni u pacjenta lub członków jego rodziny w wywiadzie
• wcześniejsze objawy toksyczności mięśniowej podczas stosowania fibratów lub innych statyn
• choroby wątroby lub nadużywanie alkoholu w wywiadzie
• pacjenci w podeszłym wieku (powyżej 70 lat) z innymi czynnikami predysponującymi do rabdomiolizy

¹⁹²⁰

W wyżej wymienionych przypadkach zaleca się obserwację kliniczną, a ryzyko dla pacjenta powinno być rozważone w stosunku do potencjalnych korzyści wynikających z leczenia. Nie należy rozpoczynać leczenia pitawastatyną, jeżeli stężenie CK przed rozpoczęciem terapii jest podwyższone powyżej 5 × GGN.²¹²²

Postępowanie w trakcie leczenia

Pacjenci powinni być poinformowani o konieczności niezwłocznego zgłaszania bólów, osłabienia lub skurczów mięśni. W przypadku wystąpienia takich objawów należy oznaczyć stężenie kinazy kreatynowej i jeżeli poziom CK jest znacząco podwyższony (>5 × GGN), leczenie pitawastatyną należy przerwać.²³²⁴

Należy również rozważyć przerwanie leczenia, gdy dolegliwości mięśniowe są bardzo nasilone, nawet jeżeli poziom CK jest ≤5 × GGN. Po ustąpieniu objawów i powrocie stężenia CK do wartości prawidłowych można rozważyć ponowne włączenie pitawastatyny w dawce 1 mg pod ścisłą kontrolą.²⁵²⁶

Wpływ na czynność wątroby

Pitawastatynę należy stosować z zachowaniem ostrożności u pacjentów z chorobami wątroby w wywiadzie lub u osób regularnie nadużywających alkoholu. Zaleca się wykonanie badania czynności wątroby przed rozpoczęciem leczenia oraz okresowe powtarzanie badań w trakcie terapii.²⁷²⁸

Należy przerwać stosowanie pitawastatyny, jeżeli u pacjenta utrzymuje się podwyższone stężenie aminotransferaz w surowicy (ALT i AST) przekraczające 3 × GGN.²⁹³⁰

Wpływ na czynność nerek

U pacjentów z umiarkowanym lub ciężkim zaburzeniem czynności nerek pitawastatyna powinna być stosowana z zachowaniem szczególnej ostrożności. Dawkę należy zwiększać wyłącznie pod ścisłą obserwacją kliniczną.³¹³²

U pacjentów z ciężkim zaburzeniem czynności nerek nie zaleca się stosowania pitawastatyny w dawce 4 mg.³³³⁴

Ryzyko rozwoju cukrzycy

Dane naukowe wskazują, że wszystkie leki z grupy statyn mogą zwiększać stężenie glukozy we krwi i u niektórych pacjentów z wysokim ryzykiem rozwoju cukrzycy w przyszłości mogą powodować hiperglikemię o nasileniu wymagającym odpowiedniej opieki diabetologicznej. Jednak korzyść w postaci zmniejszenia ryzyka chorób naczyniowych przeważa nad tym ryzykiem, dlatego nie powinno się z tego powodu przerywać leczenia statynami.³⁵³⁶

Pacjentów z grupy ryzyka rozwoju cukrzycy (stężenie glukozy na czczo 5,6-6,9 mmol/l, BMI >30 kg/m², podwyższone stężenie trójglicerydów, nadciśnienie tętnicze) należy poddać kontroli klinicznej i biochemicznej zgodnie z obowiązującymi wytycznymi. Warto podkreślić, że w badaniach przeprowadzonych po wprowadzeniu produktu do obrotu oraz w badaniach prospektywnych nie pojawiły się potwierdzone sygnały świadczące o zwiększonym ryzyku wystąpienia cukrzycy w związku ze stosowaniem pitawastatyny.³⁷³⁸

Śródmiąższowa choroba płuc

W trakcie stosowania niektórych statyn, szczególnie przy długotrwałym leczeniu, wyjątkowo zgłaszano przypadki śródmiąższowej choroby płuc. Do objawów tej choroby należą: duszność, nieproduktywny kaszel oraz ogólne pogorszenie stanu zdrowia (zmęczenie, utrata masy ciała i gorączka).³⁹⁴⁰

Jeżeli istnieje podejrzenie wystąpienia śródmiąższowej choroby płuc u pacjenta leczonego pitawastatyną, należy przerwać leczenie.⁴¹⁴²

Stosowanie u dzieci i młodzieży

Istnieją ograniczone dane dotyczące długoterminowego wpływu pitawastatyny na wzrost i dojrzewanie płciowe u dzieci i młodzieży w wieku od 6 lat. Dziewczęta w wieku rozrodczym należy poinformować o konieczności stosowania odpowiednich metod zapobiegania ciąży podczas leczenia pitawastatyną.⁴³⁴⁴

Inne środki ostrożności

Zaleca się czasowe zaprzestanie leczenia pitawastatyną w czasie stosowania erytromycyny, innych antybiotyków makrolidowych lub kwasu fusydowego. Należy również zachować ostrożność podczas stosowania pitawastatyny u pacjentów przyjmujących leki, które mogą wywoływać miopatię (np. fibraty lub niacyna).⁴⁵⁴⁶

Nietolerancja laktozy

Pitawastatyna zawiera laktozę. Produkt nie powinien być stosowany u pacjentów z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, całkowitym brakiem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy.⁴⁷⁴⁸