Dawkowanie i sposób podawania
Pantoprazol

Dawkowanie i sposób podawania pantoprazolu

Pantoprazol jest inhibitorem pompy protonowej stosowanym w leczeniu chorób związanych z nadmiernym wydzielaniem kwasu solnego w żołądku. Dawkowanie pantoprazolu zależy od wskazania, wieku pacjenta oraz obecności chorób współistniejących. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące dawkowania i sposobu podawania tej substancji w różnych wskazaniach klinicznych.¹

Sposób podawania

Niezależnie od wskazania, pantoprazol w postaci doustnej należy przyjmować według następujących zasad:

• Tabletek dojelitowych nie należy żuć, rozgryzać ani kruszyć²
• Tabletkę należy połykać w całości, popijając wodą³
• Lek należy zażywać 1 godzinę przed posiłkiem (najczęściej przed śniadaniem, a w przypadku dawkowania 2 razy dziennie – drugą dawkę 1 godzinę przed kolacją)⁴

W przypadku postaci do wstrzykiwań, pantoprazol powinien być podawany przez wykwalifikowany personel medyczny, pod odpowiednim nadzorem lekarskim.⁵

Dawkowanie – ogólne zasady

Dawkowanie pantoprazolu zależy od konkretnego wskazania i wieku pacjenta. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące dawkowania w poszczególnych schorzeniach.⁶

Dawkowanie u dorosłych i młodzieży powyżej 12 roku życia

Choroba refluksowa przełyku (GERD)

Objawowa postać choroby refluksowej przełyku:

• Zalecana dawka: 20 mg pantoprazolu (1 tabletka) raz na dobę⁷
• Objawy ustępują zwykle po 2-4 tygodniach leczenia⁸
• Jeśli działanie nie jest wystarczające, lek należy stosować przez kolejne 4 tygodnie⁹
• Po ustąpieniu objawów, nawracające objawy można kontrolować stosując 20 mg pantoprazolu raz na dobę w razie potrzeby („na żądanie”)¹⁰

Refluksowe zapalenie przełyku:

• Zalecana dawka: 40 mg pantoprazolu (1 tabletka) raz na dobę¹¹
• W indywidualnych przypadkach dawka może być podwojona (zwiększona do 2 tabletek 40 mg na dobę), szczególnie gdy nie ma reakcji na inne leczenie¹²
• Czas leczenia: zwykle 4 tygodnie, w razie potrzeby można przedłużyć o kolejne 4 tygodnie¹³

Długotrwałe leczenie i zapobieganie nawrotom refluksowego zapalenia przełyku:

• Dawka podtrzymująca: 20 mg pantoprazolu (1 tabletka) raz na dobę¹⁴
• W przypadku nawrotu choroby dawkę można zwiększyć do 40 mg pantoprazolu na dobę¹⁵
• Po wyleczeniu nawrotu choroby dawkę można ponownie zmniejszyć do 20 mg pantoprazolu na dobę¹⁶

Choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy

Leczenie choroby wrzodowej żołądka:

• Zalecana dawka: 40 mg pantoprazolu (1 tabletka) raz na dobę¹⁷
• W indywidualnych przypadkach dawka może być podwojona (zwiększona do 2 tabletek 40 mg na dobę), szczególnie gdy nie ma reakcji na inne leczenie¹⁸
• Czas leczenia: zazwyczaj 4 tygodnie, jeśli okres ten jest niewystarczający, można go przedłużyć o kolejne 4 tygodnie¹⁹

Leczenie choroby wrzodowej dwunastnicy:

• Zalecana dawka: 40 mg pantoprazolu (1 tabletka) raz na dobę²⁰
• W indywidualnych przypadkach dawka może być podwojona (zwiększona do 2 tabletek 40 mg na dobę), szczególnie gdy nie ma reakcji na inne leczenie²¹
• Czas leczenia: zazwyczaj 2 tygodnie, jeśli okres ten jest niewystarczający, można go przedłużyć o kolejne 2 tygodnie²²

Zapobieganie owrzodzeniom żołądka i dwunastnicy wywołanym przez NLPZ:

• Zalecana dawka: 20 mg pantoprazolu (1 tabletka) raz na dobę²³
• Wskazane u pacjentów z grupy zwiększonego ryzyka, wymagających długotrwałego stosowania NLPZ²⁴

Eradykacja Helicobacter pylori

W zależności od rodzaju oporności bakterii i wytycznych lokalnych, zaleca się następujące schematy leczenia skojarzonego:²⁵

• Schemat a:
  • Pantoprazol 40 mg dwa razy na dobę (co 12 godzin)
  • Amoksycylina 1000 mg dwa razy na dobę (co 12 godzin)
  • Klarytromycyna 500 mg dwa razy na dobę (co 12 godzin)
• Schemat b:
  • Pantoprazol 40 mg dwa razy na dobę (co 12 godzin)
  • Metronidazol 400-500 mg dwa razy na dobę (co 12 godzin) lub tynidazol 500 mg dwa razy na dobę (co 12 godzin)
  • Klarytromycyna 250-500 mg dwa razy na dobę (co 12 godzin)
• Schemat c:
  • Pantoprazol 40 mg dwa razy na dobę (co 12 godzin)
  • Amoksycylina 1000 mg dwa razy na dobę (co 12 godzin)
  • Metronidazol 400-500 mg dwa razy na dobę (co 12 godzin) lub tynidazol 500 mg dwa razy na dobę (co 12 godzin)

W przypadku leczenia skojarzonego w celu eradykacji H. pylori:²⁶

• Drugą tabletkę pantoprazolu 40 mg należy przyjąć 1 godzinę przed kolacją
• Leczenie skojarzone powinno trwać 7 dni i może być przedłużone o kolejne 7 dni (do 2 tygodni leczenia)
• Jeżeli wskazane jest dalsze podawanie pantoprazolu w celu zapewnienia całkowitego wygojenia się owrzodzeń, należy stosować dawkowanie zalecane w leczeniu choroby wrzodowej żołądka i dwunastnicy

Zespół Zollingera-Ellisona i inne stany chorobowe związane z nadmiernym wydzielaniem kwasu solnego

Dawkowanie w zespole Zollingera-Ellisona oraz innych stanach chorobowych związanych z nadmiernym wydzielaniem kwasu solnego:²⁷

• Dawka początkowa: 80 mg pantoprazolu na dobę (2 tabletki po 40 mg)²⁸
• Następnie dawkę można modyfikować (zwiększać lub zmniejszać) w zależności od potrzeb, na podstawie wyników badań wydzielania kwasu żołądkowego²⁹
• Dawki dobowe większe niż 80 mg należy podzielić i podawać dwa razy na dobę³⁰
• Możliwe jest okresowe zwiększenie dawki pantoprazolu powyżej 160 mg na dobę, ale nie powinno ono trwać dłużej niż jest to konieczne do uzyskania odpowiedniej kontroli wydzielania kwasu³¹
• Czas trwania leczenia nie jest ograniczony i powinien być dostosowany do objawów klinicznych³²

Pantoprazol doustny „na żądanie”

Pantoprazol w dawce 20 mg może być stosowany doraźnie w leczeniu objawowej postaci choroby refluksowej przełyku:³³

• Zalecana dawka: 20 mg pantoprazolu (1 tabletka) raz na dobę
• W celu złagodzenia objawów konieczne może okazać się stosowanie leku przez kolejne 2-3 dni
• Po całkowitym ustąpieniu objawów leczenie powinno zostać przerwane
• Bez konsultacji z lekarzem leczenie nie powinno trwać dłużej niż 4 tygodnie

Jeśli objawy nie ustąpią w ciągu 2 tygodni leczenia, pacjent powinien skonsultować się z lekarzem.³⁴

Pantoprazol do wstrzykiwań

Pantoprazol w postaci do wstrzykiwań stosuje się wyłącznie wtedy, gdy podanie doustne nie jest możliwe. Dostępne dane dotyczą stosowania dożylnego maksymalnie przez 7 dni. Gdy możliwe jest rozpoczęcie terapii doustnej, leczenie dożylne należy przerwać i zastąpić podawaniem doustnym pantoprazolu.³⁵

Dawkowanie pantoprazolu do wstrzykiwań:³⁶

• Choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy, refluksowe zapalenie przełyku: Zalecana dawka dożylna to 40 mg pantoprazolu (1 fiolka) na dobę
• Zespół Zollingera-Ellisona i inne stany chorobowe związane z nadmiernym wydzielaniem kwasu solnego: Dawka początkowa 80 mg pantoprazolu na dobę, następnie dawkę można modyfikować zgodnie z zasadami opisanymi powyżej
• W przypadku gdy wymagane jest szybkie osiągnięcie hamowania wydzielania kwasu, dawka początkowa 2 x 80 mg pantoprazolu jest u większości pacjentów wystarczająca do zmniejszenia w ciągu 1 godziny ilości wydzielanego kwasu do pożądanego zakresu (<10 mEq/h)<sup data-drug="Controloc" data-section="Dawkowanie i sposób podawania" title="W przypadku, gdy wymagane jest szybkie osiągnięcie hamowania wydzielania kwasu, dawka początkowa 2 x 80 mg produktu Controloc u większości pacjentów jest wystarczająca do zmniejszenia w ciągu 1 godziny ilości wydzielanego kwasu do pożądanego zakresu (37

Roztwór do wstrzykiwań przygotowuje się przez rozpuszczenie proszku w 10 ml 0,9% roztworu chlorku sodu. Tak przygotowany roztwór można podawać bezpośrednio lub po wymieszaniu ze 100 ml 0,9% roztworu chlorku sodu lub 5% roztworu glukozy.³⁸

Przygotowany roztwór powinien być zużyty w ciągu 12 godzin. Podawanie dożylne powinno trwać od 2 do 15 minut.³⁹

Dawkowanie w szczególnych grupach pacjentów

Dzieci i młodzież

Stosowanie pantoprazolu u dzieci i młodzieży:⁴⁰

• Dzieci poniżej 12 lat: Pantoprazol nie jest zalecany do stosowania u dzieci poniżej 12 lat ze względu na ograniczoną liczbę danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności stosowania w tej grupie wiekowej
• Młodzież w wieku 12 lat i powyżej: Dawkowanie jak u dorosłych w zależności od wskazania

Zaburzenia czynności wątroby

Dawkowanie u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby:⁴¹

• U pacjentów z ciężką niewydolnością wątroby nie należy stosować dawki dobowej większej niż 20 mg pantoprazolu (1 tabletka 20 mg)
• Produktu o mocy 40 mg nie należy stosować w leczeniu skojarzonym w celu eradykacji H. pylori u pacjentów z umiarkowaną i ciężką niewydolnością wątroby, ze względu na brak danych dotyczących skuteczności i bezpieczeństwa stosowania pantoprazolu w leczeniu skojarzonym w tej grupie pacjentów⁴²

Zaburzenia czynności nerek

Dawkowanie u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek:⁴³

• U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek nie ma konieczności modyfikacji dawkowania
• Produktu o mocy 40 mg nie należy stosować w leczeniu skojarzonym w celu eradykacji H. pylori u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, ze względu na brak danych dotyczących skuteczności i bezpieczeństwa stosowania pantoprazolu w leczeniu skojarzonym w tej grupie pacjentów⁴⁴

Osoby w podeszłym wieku

U pacjentów w podeszłym wieku nie ma konieczności modyfikacji dawkowania.⁴⁵

Tabela dawkowania pantoprazolu

Szczegółowe zalecenia dla pacjentów

Podczas stosowania pantoprazolu pacjent powinien przestrzegać następujących zaleceń:⁴⁶

• Nie należy rozgryzać, żuć ani kruszyć tabletek dojelitowych
• Tabletki należy przyjmować w całości, popijając wodą
• Lek należy zażywać na 1 godzinę przed posiłkiem (zazwyczaj przed śniadaniem)
• W przypadku dawkowania dwa razy na dobę, drugą dawkę należy przyjąć 1 godzinę przed kolacją
• Jeśli objawy nie ustąpią w ciągu 2 tygodni leczenia, pacjent powinien skonsultować się z lekarzem
• Bez konsultacji z lekarzem leczenie „na żądanie” nie powinno trwać dłużej niż 4 tygodnie

Pacjentom z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby nie należy podawać dawki większej niż 20 mg pantoprazolu na dobę.⁴⁷