Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Mometazonu furoinian

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania mometazonu furoinianu

Mometazon furoinian, będący kortykosteroidem stosowanym donosowo, wymaga szczególnych środków ostrożności ze względu na potencjalne działania niepożądane zarówno miejscowe jak i ogólnoustrojowe. Ważne jest, aby personel medyczny był świadomy pełnego profilu bezpieczeństwa tej substancji oraz umiał odpowiednio monitorować pacjentów podczas terapii.^{1 2}

Zaburzenia widzenia

Podczas stosowania mometazonu furoinianu mogą wystąpić zaburzenia widzenia, będące skutkiem zarówno ogólnoustrojowego, jak i miejscowego działania kortykosteroidów. Objawy takie jak nieostre widzenie lub inne zaburzenia widzenia powinny skutkować skierowaniem pacjenta do okulisty w celu diagnostyki. Potencjalnymi przyczynami mogą być: zaćma, jaskra lub rzadkie schorzenia, takie jak centralna chorioretinopatia surowicza (CSCR), którą obserwowano po ogólnoustrojowym i miejscowym stosowaniu kortykosteroidów.^{3 4}

Podczas stosowania kortykosteroidów donosowo zgłaszano przypadki podwyższonego ciśnienia wewnątrzgałkowego, co wymaga odpowiedniego monitorowania pacjentów, szczególnie tych z czynnikami ryzyka jaskry.^{5 6}

Ryzyko immunosupresji

Mometazonu furoinian powinien być stosowany z ostrożnością (jeśli w ogóle) u pacjentów z następującymi stanami:^{7 8}

• Czynna gruźlica
• Nieaktywne gruźlicze zakażenia układu oddechowego
• Nieleczone zakażenia grzybicze
• Nieleczone zakażenia bakteryjne
• Nieleczone ogólnoustrojowe zakażenia wirusowe

^{9 10}

Pacjentów leczonych mometazonem, u których możliwe jest wystąpienie działania immunosupresyjnego, należy poinformować o ryzyku związanym z kontaktem z określonymi chorobami zakaźnymi (np. ospa wietrzna, odra). W razie ekspozycji na takie patogeny, pacjent powinien niezwłocznie zasięgnąć porady lekarskiej.^{11 12}

Działania miejscowe dotyczące nosa

Długotrwałe stosowanie mometazonu furoinianu wymaga regularnego monitorowania stanu błony śluzowej nosa. W 12-miesięcznych badaniach z udziałem pacjentów z całorocznym zapaleniem błony śluzowej nosa nie stwierdzono objawów zaniku błony śluzowej nosa podczas stosowania mometazonu furoinianu. Co więcej, substancja ta wykazywała zdolność przywracania zbliżonej do prawidłowej struktury histologicznej błony śluzowej nosa.¹³

Pacjentów stosujących mometazonu furoinian przez kilka miesięcy lub dłużej należy okresowo badać w celu wykrycia ewentualnych zmian w błonie śluzowej nosa. W przypadku wystąpienia miejscowego grzybiczego zakażenia błony śluzowej nosa lub gardła, należy odstawić mometazonu furoinian lub rozpocząć odpowiednie leczenie przeciwgrzybicze.^{14 15}

Utrzymujące się podrażnienie błony śluzowej nosogardzieli powinno być wskazaniem do zaprzestania stosowania mometazonu furoinianu.^{16 17}

Nie zaleca się stosowania mometazonu furoinianu u pacjentów z perforacją przegrody nosowej.^{18 19}

W badaniach klinicznych obserwowano krwawienia z nosa występujące u pacjentów z większą częstością w porównaniu z placebo. Krwawienia te były zazwyczaj łagodne i ustępowały samoistnie.^{20 21}

Polipy nosa

Należy zachować szczególną uwagę w przypadku polipów nosa, gdyż nie badano bezpieczeństwa stosowania ani skuteczności mometazonu furoinianu w aerozolu do nosa w leczeniu:²²

• Jednostronnych polipów nosa
• Polipów związanych z mukowiscydozą
• Polipów całkowicie zamykających jamę nosową

²³

Jednostronne polipy o dziwnym lub nieregularnym kształcie, zwłaszcza owrzodzone lub krwawiące, należy dokładnie zbadać ze względu na możliwość współistnienia patologii nowotworowej.²⁴

Działania ogólnoustrojowe kortykosteroidów

Podczas stosowania mometazonu furoinianu mogą wystąpić ogólnoustrojowe działania kortykosteroidów, szczególnie przy stosowaniu dużych dawek przez długi okres. Warto jednak podkreślić, że te działania są znacznie mniej prawdopodobne niż w przypadku kortykosteroidów stosowanych doustnie i mogą różnić się u poszczególnych pacjentów, a także pomiędzy różnymi preparatami kortykosteroidowymi.^{25 26}

Potencjalne działania ogólnoustrojowe mogą obejmować:^{27 28}

• Zespół Cushinga
• Wygląd twarzy jak w zespole Cushinga
• Zahamowanie czynności kory nadnerczy
• Opóźnienie wzrostu u dzieci i młodzieży
• Zaćmę
• Jaskrę
• Objawy psychiczne lub zmiany zachowania, takie jak:
  • Nadmierna aktywność psychoruchowa
  • Zaburzenia snu
  • Lęk
  • Depresja
  • Agresja (zwłaszcza u dzieci)

^{29 30}

Interakcje z inhibitorami CYP3A

Spodziewane jest, że jednoczesne stosowanie inhibitorów CYP3A, w tym produktów zawierających kobicystat, zwiększy ryzyko ogólnoustrojowych działań niepożądanych związanych z terapią mometazonem furoinianu. Należy unikać łączenia tych leków, chyba że korzyść przewyższa zwiększone ryzyko. W przypadku konieczności stosowania takiego połączenia, pacjenta należy uważnie obserwować w celu wykrycia ogólnoustrojowych działań glikokortykosteroidów.³¹

Zamiana z ogólnoustrojowych kortykosteroidów

Szczególnej uwagi wymagają pacjenci, u których dokonuje się zamiany długotrwale stosowanych ogólnoustrojowych kortykosteroidów na terapię mometazonem furoinianu. U pacjentów, u których zaprzestano podawania działających ogólnie kortykosteroidów, może wystąpić trwająca kilka miesięcy niewydolność kory nadnerczy związana z zahamowaniem osi podwzgórze-przysadka-nadnercza (ang. Hypothalamus-Pituitary-Adrenal, HPA).^{32 33}

Jeżeli u pacjentów występują przedmiotowe i podmiotowe objawy niewydolności kory nadnerczy lub objawy odstawienne (np. ból stawów i/lub ból mięśni, znużenie i depresja początkowa), należy pomimo ustąpienia objawów nosowych powrócić do leczenia ogólnie działającymi kortykosteroidami oraz zastosować inne metody leczenia.^{34 35}

Zmiana leczenia z kortykosteroidów ogólnoustrojowych na donosowe może również ujawnić istniejące wcześniej choroby alergiczne, takie jak alergiczne zapalenie spojówek i wyprysk, które były uprzednio hamowane przez ogólnie działające kortykosteroidy.^{36 37}

Stosowanie dawek większych niż zalecane

Stosowanie mometazonu furoinianu w dawkach większych niż zalecane może spowodować znaczące klinicznie zahamowanie czynności kory nadnerczy. W takich przypadkach należy rozważyć dodatkowe podanie ogólnie działających kortykosteroidów w okresie stresu lub przed planowanym zabiegiem chirurgicznym, aby zapewnić odpowiedni poziom kortyzolu w organizmie.^{38 39}

Specjalne grupy pacjentów

Dzieci i młodzież

U dzieci leczonych długotrwale kortykosteroidami podawanymi donosowo zaleca się regularną kontrolę wzrostu. W przypadku spowolnienia wzrostu należy, jeśli to możliwe, zmniejszyć dawkę kortykosteroidu donosowego do najmniejszej dawki skutecznie łagodzącej objawy. W razie utrzymywania się problemów z wzrostem, należy rozważyć skierowanie pacjenta do specjalisty pediatry w celu dokładniejszej oceny i ewentualnej modyfikacji leczenia.⁴⁰

Działania niezwiązane z miejscem podania

Należy mieć na uwadze, że mimo skuteczności mometazonu furoinianu w kontroli objawów zapalenia błony śluzowej nosa u większości pacjentów, równoczesne wprowadzenie dodatkowego leczenia może złagodzić inne objawy alergiczne, szczególnie objawy oczne, jeśli występują.^{41 42}

Zawartość substancji pomocniczych

Preparaty zawierające mometazonu furoinian mogą zawierać chlorek benzalkoniowy jako substancję pomocniczą (20 mikrogramów w każdej dawce). Długotrwałe stosowanie chlorku benzalkoniowego może spowodować obrzęk błony śluzowej nosa, co należy uwzględnić przy długoterminowej terapii.⁴³