Przedawkowanie
Kwas octowy

Kwas octowy (acidum aceticum) stosowany jest zarówno do użytku zewnętrznego, jak i dożylnego, jednak przedawkowanie, zwłaszcza w formie dożylnej (np. Aminomix 1 Novum), może prowadzić do poważnych zaburzeń metabolicznych i elektrolitowych. Objawy przedawkowania obejmują dreszcze, nudności, wymioty oraz nasilone wydalanie aminokwasów przez nerki, a także hiperglikemię, nadmierne nawodnienie, hiperosmolarność, zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej i elektrolitowej, w tym szczególnie niebezpieczną hiperkaliemię. W przypadku hiperkaliemii zaleca się podanie 200-500 ml 10% roztworu glukozy z 1-3 jednostkami insuliny na 3-5 g glukozy, a w razie nieskuteczności terapii – zastosowanie roztworów wiążących potas lub dializę. W przypadku preparatów miejscowych (np. Solcogyn zawierający 99% kwasu octowego w stężeniu 20,4 mg/ml) przedawkowanie manifestuje się miejscowymi reakcjami, takimi jak ból, pieczenie, świąd oraz ryzykiem owrzodzeń wymagających specjalistycznego leczenia.

  1. Przedawkowanie kwasu octowego
    1. Przedawkowanie przy podaniu dożylnym
    2. Przedawkowanie przy podaniu miejscowym
    3. Zaburzenia metaboliczne i elektrolitowe
    4. Tabela objawów przedawkowania
    5. Postępowanie w przypadku przedawkowania
    6. Szczególne ostrzeżenia
    7. Kolejne rozdziały

Przedawkowanie kwasu octowego

Kwas octowy (acidum aceticum) jest substancją stosowaną w różnych produktach leczniczych zarówno do użytku zewnętrznego (na skórę, na szyjkę macicy), jak i w preparatach do podania dożylnego. Przedawkowanie tej substancji może prowadzić do szeregu poważnych konsekwencji zdrowotnych, których charakter i nasilenie zależą od drogi podania, stężenia kwasu oraz ilości przyjętej substancji.1

Przedawkowanie przy podaniu dożylnym

W przypadku preparatów zawierających kwas octowy podawanych dożylnie, takich jak Aminomix 1 Novum, przedawkowanie może prowadzić do poważnych zaburzeń metabolicznych i elektrolitowych. Zbyt szybka infuzja roztworów zawierających kwas octowy może wywoływać charakterystyczne objawy niepożądane, takie jak dreszcze, nudności, wymioty oraz nasiloną utratę aminokwasów przez nerki.2

W sytuacji wystąpienia objawów przedawkowania należy natychmiast przerwać podawanie produktu lub kontynuować infuzję ze zmniejszoną szybkością, aby zminimalizować ryzyko dalszych powikłań.3

Szczególnie niebezpiecznym powikłaniem przedawkowania preparatów zawierających kwas octowy jest hiperkaliemia. W takim przypadku zaleca się podanie w infuzji 200 do 500 ml 10% roztworu glukozy, z dodatkiem 1 do 3 jednostek niezmodyfikowanej insuliny na każde 3 do 5 g glukozy. Jeśli ta interwencja okaże się nieskuteczna, zaleca się zastosowanie roztworów zawierających kationy wiążące potas. W skrajnych, rzadkich przypadkach może być konieczne zastosowanie dializy.4

Przedawkowanie przy podaniu miejscowym

W przypadku preparatów do stosowania miejscowego zawierających kwas octowy, takich jak Artemisol, Delacet czy Solcogyn, przedawkowanie manifestuje się głównie miejscowymi reakcjami skórnymi lub śluzówkowymi. Dla większości produktów stosowanych zewnętrznie zawierających kwas octowy, przypadki przedawkowania są rzadkie lub nie zostały dotychczas opisane w literaturze medycznej.56

W przypadku preparatu Solcogyn, który jest stosowany na szyjkę macicy i zawiera kwas octowy w stężeniu 99% (w/w) w ilości 20,4 mg/ml, przedawkowanie może prowadzić do nasilonych miejscowych reakcji niepożądanych. Zastosowanie zbyt dużej dawki tego produktu może wywołać ból, pieczenie lub swędzenie w okolicy aplikacji.7

Jeśli wystąpi silna reakcja w okolicach leczonego obszaru lub w przypadku świądu po zastosowaniu produktów zawierających kwas octowy, zaleca się zastosowanie kremu zawierającego steroid lub środek miejscowo znieczulający (w kremie lub maści) w celu złagodzenia objawów.8

Szczególnie niebezpiecznym powikłaniem przedawkowania kwasu octowego stosowanego miejscowo jest możliwość wystąpienia owrzodzeń w miejscu aplikacji, co może prowadzić do poważnych uszkodzeń tkanek wymagających specjalistycznego leczenia.9

Zaburzenia metaboliczne i elektrolitowe

Przedawkowanie kwasu octowego, szczególnie w postaci dożylnej, może prowadzić do złożonych zaburzeń homeostazy organizmu, w tym hiperglikemii, nadmiernego nawodnienia, hiperosmolarności oraz poważnych zaburzeń równowagi kwasowo-zasadowej i elektrolitowej. Te zaburzenia wymagają natychmiastowej interwencji medycznej i kompleksowego monitorowania stanu pacjenta.10

Tabela objawów przedawkowania

Objaw przedawkowania Opis Dawka wywołująca objawy Droga podania
Dreszcze Nieprawidłowe, gwałtowne skurcze mięśni prowadzące do drżenia ciała, często z uczuciem zimna Infuzja z szybkością większą niż zalecana Dożylna (Aminomix 1 Novum)
Nudności Nieprzyjemne uczucie dyskomfortu w żołądku z towarzyszącą chęcią wymiotowania Infuzja z szybkością większą niż zalecana Dożylna (Aminomix 1 Novum)
Wymioty Gwałtowne opróżnianie żołądka przez usta, często poprzedzone nudnościami Infuzja z szybkością większą niż zalecana Dożylna (Aminomix 1 Novum)
Zwiększona utrata aminokwasów przez nerki Wzmożone wydalanie aminokwasów z moczem, prowadzące do zaburzeń metabolicznych Infuzja z szybkością większą niż zalecana Dożylna (Aminomix 1 Novum)
Hiperglikemia Podwyższony poziom glukozy we krwi, mogący prowadzić do powikłań metabolicznych Nieodpowiednie dawkowanie Dożylna (Aminomix 1 Novum)
Nadmierne nawodnienie Stan przewodnienia organizmu, mogący prowadzić do obrzęków i przeciążenia układu krążenia Nieodpowiednie dawkowanie Dożylna (Aminomix 1 Novum)
Hiperosmolarność Zwiększona osmolalność osocza, powodująca zaburzenia równowagi wodno-elektrolitowej Nieodpowiednie dawkowanie Dożylna (Aminomix 1 Novum)
Zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej Odchylenia od fizjologicznego pH krwi, mogące prowadzić do poważnych konsekwencji metabolicznych Nieodpowiednie dawkowanie Dożylna (Aminomix 1 Novum)
Zaburzenia elektrolitowe Nieprawidłowe stężenia elektrolitów w osoczu, szczególnie potasu, sodu, wapnia i magnezu Nieodpowiednie dawkowanie Dożylna (Aminomix 1 Novum)
Hiperkaliemia Podwyższone stężenie potasu we krwi, mogące prowadzić do zaburzeń rytmu serca Nieodpowiednie dawkowanie Dożylna (Aminomix 1 Novum)
Ból Nieprzyjemne doznanie czuciowe w miejscu aplikacji Zbyt duża dawka Miejscowo (Solcogyn)
Pieczenie Uczucie palenia lub gorąca w miejscu aplikacji Zbyt duża dawka Miejscowo (Solcogyn)
Swędzenie Nieprzyjemne uczucie drażnienia skóry wywołujące potrzebę drapania Zbyt duża dawka Miejscowo (Solcogyn)
Owrzodzenia Uszkodzenie tkanek z przerwaniem ciągłości nabłonka, mogące prowadzić do powikłań infekcyjnych Nadmierna ilość produktu Miejscowo (Solcogyn)

11
12

Postępowanie w przypadku przedawkowania

Leczenie przedawkowania kwasu octowego zależy od drogi podania oraz charakteru i nasilenia objawów. Ogólne zasady postępowania obejmują:

  • Przerwanie ekspozycji – w przypadku infuzji dożylnej natychmiastowe przerwanie podawania lub zmniejszenie szybkości wlewu13
  • Leczenie zaburzeń elektrolitowych – w przypadku hiperkaliemii podanie glukozy z insuliną lub roztworów wiążących potas14
  • Monitorowanie parametrów życiowych – regularna kontrola funkcji układu krążenia, oddechowego oraz stanu neurologicznego
  • Kontrola równowagi kwasowo-zasadowej – badanie gazometrii krwi i w razie potrzeby korekcja zaburzeń
  • Dializa – w skrajnych przypadkach może być konieczne zastosowanie dializy15
  • Leczenie miejscowe – w przypadku aplikacji miejscowej zastosowanie kremów zawierających steroidy lub środki miejscowo znieczulające dla złagodzenia objawów16
  • Leczenie owrzodzeń – specjalistyczne leczenie dermatologiczne lub ginekologiczne w przypadku powstania owrzodzeń17

Szczególne ostrzeżenia

Należy zachować szczególną ostrożność przy stosowaniu produktów zawierających kwas octowy u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, wątroby, zaburzeniami metabolicznymi oraz u osób ze schorzeniami skóry lub błon śluzowych. Personel medyczny powinien być świadomy potencjalnych zagrożeń związanych z przedawkowaniem kwasu octowego i znać procedury postępowania w takich przypadkach.

W przypadku preparatów stosowanych miejscowo, zawierających kwas octowy, istotne jest precyzyjne dozowanie oraz ścisłe przestrzeganie zaleceń dotyczących aplikacji, aby uniknąć ryzyka przedawkowania i związanych z nim miejscowych reakcji niepożądanych.18

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

  1. 13.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl