Przedawkowanie
Kamfora racemiczna

Przedawkowanie kamfory racemicznej

Kamfora racemiczna (Camphora racemica) to substancja czynna stosowana w preparatach miejscowych, m.in. w produktach leczniczych takich jak Aromatol Hot żel, Dernilan, Rub-Arom oraz Vicks VapoRub. Pomimo miejscowego stosowania, w przypadku nieprawidłowego użycia lub przedawkowania, substancja ta może wywoływać szereg działań niepożądanych, zarówno miejscowych, jak i ogólnoustrojowych.¹

Reakcje miejscowe po przedawkowaniu

Głównym objawem miejscowym po nadmiernej aplikacji kamfory racemicznej jest podrażnienie skóry. Dotyczy to szczególnie sytuacji, gdy preparat jest nakładany zbyt obficie lub zbyt często na ten sam obszar ciała.²

Objawy ogólnoustrojowe po przedawkowaniu

Ogólnoustrojowe reakcje toksyczne wynikające z przedawkowania preparatów zawierających kamforę racemiczną występują bardzo rzadko, jednak mogą być poważne.³ W piśmiennictwie medycznym dostępne są doniesienia o pojedynczych przypadkach toksyczności kamfory racemicznej stosowanej zewnętrznie, które manifestowały się ziarniniakowym zapaleniem wątroby.⁴

Objawy po przypadkowym spożyciu

Szczególnie niebezpieczne jest przypadkowe połknięcie preparatów zawierających kamforę racemiczną. Połknięcie maści może wywoływać szereg objawów ze strony układu pokarmowego, w tym mdłości, wymioty i biegunkę, które są powodowane głównie obecnością kamfory.⁵

Po przypadkowym spożyciu znaczącej ilości preparatu zawierającego kamforę racemiczną, jak np. Vicks VapoRub, obserwowano ostre zatrucia manifestujące się następującymi objawami:⁶

• Nudności i wymioty
• Ból brzucha
• Ból i zawroty głowy
• Uderzenia gorąca
• Drgawki
• W ciężkich przypadkach – porażenie oddychania i śpiączka

⁷

Warto zauważyć, że w przypadku niektórych produktów leczniczych zawierających kamforę racemiczną, jak np. Aromatol Hot żel, mogą wystąpić dodatkowe objawy związane z przedawkowaniem innych substancji czynnych. Na przykład, po przedawkowaniu olejku eukaliptusowego obserwowano: spowolnienie mowy, ataksję, osłabienie mięśni oraz utratę przytomności.⁸

Dawki toksyczne kamfory racemicznej

Na podstawie dostępnych danych można określić przybliżone dawki toksyczne kamfory racemicznej:⁹

• Poniżej 30 mg/kg masy ciała – brak klinicznie znaczącej toksyczności
• 30-50 mg/kg masy ciała – rzadko spotykana toksyczność, ale możliwe wystąpienie objawów zatrucia
• Powyżej 50 mg/kg masy ciała – znaczące ryzyko wystąpienia poważnych objawów toksycznych

¹⁰

Postępowanie w przypadku przedawkowania

W przypadku przedawkowania preparatów zawierających kamforę racemiczną, szczególnie po przypadkowym spożyciu, zaleca się następujące postępowanie:¹¹

1. Płukanie żołądka – należy wykonać możliwie jak najwcześniej (najlepiej do godziny od spożycia)
2. Podanie węgla aktywowanego – w celu adsorpcji toksyn
3. Aspiracja – w celu zabezpieczenia dróg oddechowych
4. Obserwacja pacjenta – szczególnie w przypadku ciężkich objawów zatrucia ze strony układu pokarmowego lub objawów neurologicznych
5. Leczenie objawowe – dostosowane do manifestacji klinicznych zatrucia

Należy podkreślić, że nie należy wywoływać wymiotów u pacjentów, którzy spożyli preparaty zawierające kamforę racemiczną.¹²

Monitoring pacjenta

Pacjenci z ciężkimi objawami zatrucia ze strony układu pokarmowego lub objawami neurologicznymi powinni być hospitalizowani i poddani ścisłej obserwacji. Konieczne może być wdrożenie intensywnego leczenia objawowego, w tym wspomagania funkcji oddechowych w przypadku porażenia oddychania.¹³

Tabela objawów przedawkowania

Warto podkreślić, że mimo stosowania kamfory racemicznej w wielu produktach leczniczych, dane dotyczące przedawkowania są ograniczone. W przypadku preparatów Dernilan i Rub-Arom nie zgłoszono dotychczas żadnych przypadków przedawkowania.^{14 15} Natomiast dla produktu Aromatol Hot żel brak jest bezpośrednich danych dotyczących przedawkowania samego produktu, ale istnieją doniesienia o pojedynczych przypadkach przedawkowania zawartych w nim substancji czynnych.¹⁶