Działania niepożądane
Kamfora racemiczna

Kamfora racemiczna, stosowana miejscowo w preparatach takich jak Vicks VapoRub (5% kamfory), Rub-Arom (5%) czy Dernilan, może wywoływać różnorodne działania niepożądane, głównie ze strony skóry i układu oddechowego. Najczęściej obserwowane są reakcje skórne, takie jak rumień, świąd, pieczenie, alergiczne zapalenie skóry oraz oparzenia kontaktowe, o nieznanej częstości występowania. Ze względu na lotne właściwości kamfory, możliwe jest podrażnienie górnych dróg oddechowych oraz oczu, a u osób wrażliwych – skurcz oskrzeli. Objawy te zwykle mają łagodny przebieg i ustępują po zaprzestaniu stosowania preparatu oraz wdrożeniu leczenia objawowego.

  1. Kamfora racemiczna – działania niepożądane
    1. Reakcje skórne
    2. Reakcje układu oddechowego
    3. Nasilenie działań niepożądanych i postępowanie
    4. Działania niepożądane przy niewłaściwym stosowaniu
  2. Tabela działań niepożądanych kamfory racemicznej
    1. Uwagi dotyczące zgłaszania działań niepożądanych
    2. Kolejne rozdziały

Kamfora racemiczna – działania niepożądane

Kamfora racemiczna (Camphora racemica) jest związkiem występującym w wielu produktach leczniczych stosowanych miejscowo. Substancja ta może wywoływać różnorodne działania niepożądane, które personel medyczny powinien uwzględnić podczas kwalifikacji pacjentów do terapii oraz monitorowania leczenia.1

Reakcje skórne

Podczas stosowania preparatów zawierających kamforę racemiczną najczęściej obserwowane są reakcje skórne, wynikające z bezpośredniego kontaktu substancji z naskórkiem. Manifestują się one jako objawy nadwrażliwości, takie jak utrzymujący się rumień, świąd i pieczenie. W przypadku wystąpienia takich objawów zaleca się przerwanie stosowania produktu i obserwację pacjenta. Jeśli objawy nie ustępują samoistnie, konieczna jest konsultacja lekarska.2

W preparacie Dernilan zawierającym kamforę racemiczną obserwowano alergiczne reakcje skórne oraz miejscowe podrażnienia z częstością nieznaną (nie może być określona na podstawie dostępnych danych).3

W przypadku maści Vicks VapoRub, zawierającej 5% kamfory racemicznej, do miejscowych reakcji niepożądanych należą: zaczerwienienia, podrażnienia skóry, alergiczne zapalenie skóry oraz oparzenia kontaktowe o nieznanej częstości występowania. Mogą również występować inne reakcje miejscowe spowodowane nadwrażliwością na składniki leku.4

Reakcje układu oddechowego

Ze względu na lotne właściwości kamfory racemicznej, mogą wystąpić reakcje ze strony układu oddechowego. Przy stosowaniu maści Rub-Arom (zawierającej 5% kamfory racemicznej) możliwe jest podrażnienie górnych dróg oddechowych, a u osób szczególnie wrażliwych może dojść do skurczu oskrzeli.5

Lotne składniki preparatów zawierających kamforę racemiczną mogą również powodować podrażnienie oczu, co zaobserwowano w przypadku produktu Vicks VapoRub.6

Nasilenie działań niepożądanych i postępowanie

Podrażnienia lub reakcje alergiczne związane z kamforą racemiczną są zwykle łagodne i występują stosunkowo rzadko. W przypadku ich wystąpienia należy przerwać stosowanie produktu, usunąć pozostałości preparatu (np. ręcznikiem papierowym) i wdrożyć odpowiednie leczenie objawowe.7

Działania niepożądane przy niewłaściwym stosowaniu

Szczególną uwagę należy zwrócić na możliwość wystąpienia poważnych powikłań przy niewłaściwym stosowaniu preparatów zawierających kamforę racemiczną. Po przypadkowym spożyciu znaczącej ilości maści zawierającej kamforę (np. Vicks VapoRub) obserwowano ostre zatrucia z objawami takimi jak:

8

W ciężkich przypadkach zatrucia kamforą racemiczną może dojść do porażenia oddychania i śpiączki. Należy pamiętać, że ogólnoustrojowe reakcje toksyczne wynikające z przedawkowania uznawane są za mało prawdopodobne, jeśli preparat stosowany jest zgodnie z zaleceniami. Przy prawidłowym stosowaniu ekspozycja ogólnoustrojowa na kamforę jest niska i zazwyczaj nie obserwuje się działań niepożądanych z nią związanych.9

W razie wystąpienia poważnych działań niepożądanych, takich jak skurcz krtani lub drgawki, należy natychmiast usunąć maść ze skóry i wezwać pomoc medyczną.10

Tabela działań niepożądanych kamfory racemicznej

Układ/narząd Działanie niepożądane Częstość występowania Charakterystyka Produkty lecznicze
Skóra i tkanka podskórna Rumień Nieznana Utrzymujące się zaczerwienienie skóry w miejscu aplikacji Aromatol Hot żel, Rub-Arom, Vicks VapoRub
Świąd Nieznana Uczucie swędzenia skóry w miejscu aplikacji Aromatol Hot żel
Pieczenie Nieznana Uczucie pieczenia w miejscu aplikacji Aromatol Hot żel
Alergiczne zapalenie skóry Nieznana Reakcja zapalna skóry o podłożu alergicznym Dernilan, Vicks VapoRub
Oparzenia kontaktowe Nieznana Chemiczne uszkodzenie skóry w miejscu kontaktu Vicks VapoRub
Układ oddechowy Podrażnienie górnych dróg oddechowych Nieznana Dyskomfort w obrębie gardła, nosa i krtani po inhalacji oparów Rub-Arom
Skurcz oskrzeli Rzadko, głównie u osób wrażliwych Zwężenie dróg oddechowych prowadzące do trudności w oddychaniu Rub-Arom
Narząd wzroku Podrażnienie oczu Nieznana Wywołane parującymi składnikami lotnymi Vicks VapoRub
Objawy zatrucia przy przypadkowym spożyciu Nudności i wymioty Przy zatruciu Objawy ze strony przewodu pokarmowego Vicks VapoRub i inne preparaty zawierające kamforę racemiczną
Ból brzucha Przy zatruciu Dolegliwości bólowe w obrębie jamy brzusznej
Ból i zawroty głowy Przy zatruciu Objawy neurologiczne
Uderzenia gorąca Przy zatruciu Nagłe zwiększenie przepływu krwi w naczyniach skórnych
Drgawki Przy poważnym zatruciu Mimowolne skurcze mięśni
Porażenie oddychania Przy ciężkim zatruciu Zaburzenie funkcji mięśni oddechowych
Śpiączka Przy ciężkim zatruciu Stan głębokiej utraty przytomności

Uwagi dotyczące zgłaszania działań niepożądanych

Zgodnie z wytycznymi dla produktów leczniczych zawierających kamforę racemiczną, po dopuszczeniu produktu do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Pozwala to na nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Personel medyczny powinien zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych: Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa.1112

Dane kontaktowe do zgłaszania działań niepożądanych:

13

Działania niepożądane można również zgłaszać bezpośrednio podmiotowi odpowiedzialnemu za wprowadzenie produktu leczniczego do obrotu.14151617

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl