Właściwości farmakokinetyczne
Furazydyna

Właściwości farmakokinetyczne furazydyny

Furazydyna (poprzednio stosowana nazwa: furagina) to pochodna nitrofuranu, stosowana głównie w leczeniu zakażeń dróg moczowych. Profil farmakokinetyczny tej substancji charakteryzuje się specyficznymi właściwościami, które determinują jej skuteczność terapeutyczną oraz bezpieczeństwo stosowania.¹

Wchłanianie

Furazydyna wchłania się głównie w jelicie cienkim na drodze dyfuzji biernej. Po podaniu doustnym charakteryzuje się bardzo szybkim wchłanianiem, osiągając maksymalne stężenie w surowicy już po około 30 minutach. Szybkość wchłaniania oraz poziom osiąganych stężeń są zależne od przyjmowania pokarmu.²

Po podaniu na czczo dawki 200 mg, maksymalne stężenie w surowicy wynosi około 1,45 μg/ml, natomiast przyjęcie tej samej dawki po posiłku skutkuje stężeniem dwukrotnie wyższym, osiągającym wartość około 3 μg/ml. Wysokie stężenie furazydyny w surowicy utrzymuje się przez około godzinę od podania, a następnie szybko spada, z okresem półtrwania w fazie eliminacji (t₁/₂) wynoszącym około 1 godzinę.³

W przypadku preparatu Furaginum MAX US Pharmacia zaobserwowano nieco inne parametry farmakokinetyczne – po podaniu doustnym dawki 100 mg, maksymalne stężenie w osoczu wynoszące 1,55 μg/ml osiągane jest po upływie około 1 godziny, a okres półtrwania w fazie eliminacji wynosi 6,1 godziny.⁴

Wpływ posiłku na biodostępność

Istotnym aspektem farmakokinetyki furazydyny jest znaczący wpływ pokarmu na jej biodostępność. Przyjmowanie pochodnych nitrofuranu z posiłkami, szczególnie bogatobiałkowymi, zwiększa ich biologiczną dostępność o około 40-50% i powoduje zwiększenie wydalania z moczem. W efekcie dochodzi do zwiększenia stężenia leku w moczu, co bezpośrednio wpływa na poprawę skuteczności terapeutycznej.^{5 6}

Dystrybucja

Krzywa przebiegu stężenia furazydyny w surowicy wskazuje na otwarty, jednokompartmentowy model dystrybucji leku. Stężenia osiągane w surowicy są stosunkowo niskie (około 4,2 μg/ml) i mają ograniczone znaczenie terapeutyczne, gdyż głównym miejscem działania furazydyny jest układ moczowy.⁷

Stopień wiązania furazydyny z białkami osocza jest określany różnie przez poszczególnych badaczy i zawiera się w szerokim zakresie od 40-60% do 90-95%. Ta rozbieżność wyników może wynikać z różnic metodologicznych zastosowanych w badaniach.^{8 9}

Pochodne nitrofuranu mogą przenikać przez barierę krew-mózg oraz przez łożysko. Wykrywano je również w mleku matki, w którym mogą osiągać wyższe stężenia niż w osoczu, a także w żółci.^{10 11}

Metabolizm

Furazydyna, podobnie jak inne pochodne nitrofuranu, podlega metabolizmowi głównie w wątrobie, ale również w innych tkankach obwodowych, takich jak tkanka mięśniowa oraz ściana jelit.^{12 13}

Metabolity nitrofuranów wydalane z moczem nie wykazują aktywności przeciwdrobnoustrojowej oraz są częściowo neutralizowane przez organizm.¹⁴

Eliminacja

Furazydyna jest wydalana głównie przez nerki. Około 13% przyjętej dawki ulega wydaleniu w postaci niezmienionej w ciągu pierwszej doby od podania.¹⁵

Dzięki procesom sekrecji kanalikowej przez nerki, stężenie furazydyny w moczu osiąga poziomy terapeutyczne, znacznie przekraczające jej stężenie w surowicy. Przez pierwsze 2 godziny od podania stężenie furazydyny w moczu wynosi 27,5 μg/ml w warunkach na czczo i 38,0 μg/ml po posiłku. Po 6-8 godzinach od podania stężenie to spada do wartości 2-3 μg/ml, nadal utrzymując się po 8-12 godzinach na poziomie powyżej 1 μg/ml, co przekracza wartości minimalnego stężenia hamującego (MIC) dla większości patogenów wywołujących zakażenia dróg moczowych.¹⁶

W czasie 0-8 godzin i 0-24 godzin od podania dochodzi do wydalenia z moczem odpowiednio 8,4% i 9,1% dawki podanej na czczo oraz 13,0% i 13,3% dawki podanej po posiłku, co potwierdza wyższą biodostępność leku po przyjęciu z pokarmem.¹⁷

Stężenia terapeutyczne w moczu

Obserwowane średnie stężenia furazydyny w moczu mieszczą się w zakresie minimalnych stężeń hamujących (MIC) dla około 81% patogennych szczepów pałeczki okrężnicy (Escherichia coli), najczęściej izolowanych z moczu. Stężenia te wynoszą od 0,45 μg/ml do 6,25 μg/ml.¹⁸

Minimalne stężenie bakteriostatyczne furazydyny w moczu wynosi około 1 μg/ml, co stanowi 1/5, a nawet 1/10 minimalnego stężenia bakteriostatycznego nitrofurantoiny. Dzięki tej właściwości, furazydyna osiąga skuteczność przeciwbakteryjną przy niższych stężeniach niż inne pochodne nitrofuranu.¹⁹

Osoby przyjmujące furazydynę w badaniach jej względnej biodostępności wydalały średnio około 6,25 μg/ml tego związku w moczu, co znacznie przekracza jego minimalne stężenie bakteriostatyczne.²⁰

Wpływ pH moczu na farmakokinetykę

Istotnym czynnikiem wpływającym na farmakokinetykę furazydyny jest odczyn moczu. Nitrofurany rozkładają się w moczu o odczynie słabo kwaśnym oraz w moczu o odczynie zasadowym, co wstrzymuje wchłanianie zwrotne i przenikanie do tkanek oraz przyspiesza wydzielanie.²¹

Odwrotnie, kwaśne środowisko moczu sprzyja przekształceniu nitrofuranów w formy o właściwościach hydrofobowych, które łatwo rozpuszczają się w lipidach oraz dobrze przenikają do tkanek. W wyniku tego poprawia się ich wchłanianie zwrotne w kanalikach nerkowych, zwiększa się kumulacja w tkankach oraz wzrasta ryzyko toksyczności.²²

Terapeutyczne dawki kwasu askorbowego powodują tylko nieznaczne obniżenie pH moczu, a pH 5,0-6,0 jest optymalne dla skuteczności działania furazydyny i nie powinno powodować kumulacji w tkankach. Jednak ze względu na możliwe zmiany we wchłanianiu zwrotnym i ryzyko toksyczności, nie zaleca się przyjmowania jednocześnie z nitrofuranami kwasu askorbinowego ani innych leków zakwaszających mocz.²³

W literaturze opisano ochronne przeciwmutagenne działanie kwasu askorbowego podawanego z pochodnymi nitrofuranu, co stanowi interesujący aspekt interakcji tych substancji.²⁴

Farmakokinetyka w szczególnych grupach pacjentów

Farmakokinetyka furazydyny ulega modyfikacji u pacjentów z zaburzeniami czynności wydzielniczej nerek. Nitrofurany są wydalane przez nerki w procesie wydzielania kanalikowego. Jeśli czynność wydzielnicza nerek jest zmniejszona, metabolizowana jest większa część przyjętej dawki leku.^{25 26}

Porównanie parametrów farmakokinetycznych furazydyny po podaniu na czczo i po posiłku

²⁷