Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Difenhydramina

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania difenhydraminy

Difenhydramina, jako substancja o działaniu przeciwhistaminowym pierwszej generacji, wymaga zachowania szczególnych środków ostrożności podczas stosowania u pacjentów. Leki zawierające tę substancję powinny być używane z zachowaniem środków ostrożności w określonych stanach klinicznych oraz z uwzględnieniem interakcji i potencjalnych działań niepożądanych.^{1 2}

Stosowanie u pacjentów z chorobami współistniejącymi

Difenhydraminę należy stosować ze szczególną ostrożnością u pacjentów z następującymi schorzeniami:³

• Miastenia gravis – ze względu na działanie cholinolityczne difenhydramina może nasilać objawy choroby
• Padaczka lub zaburzenia drgawkowe – difenhydramina może obniżać próg drgawkowy
• Jaskra z zamkniętym kątem przesączania – ryzyko nasilenia objawów choroby
• Rozrost gruczołu krokowego – zwiększone ryzyko zatrzymania moczu
• Zatrzymanie moczu – difenhydramina może nasilać ten stan
• Choroby układu oddechowego (astma, zapalenie oskrzeli, POChP) – substancja może powodować zagęszczenie wydzieliny oskrzelowej
• Niewydolność wątroby lub nerek (umiarkowana lub ciężka) – zaburzenia metabolizmu i wydalania leku

⁴

Dodatkowo ostrożność należy zachować u pacjentów z:⁵

• Chorobami układu sercowo-naczyniowego – w tym zaburzeniami rytmu serca, nadciśnieniem tętniczym
• Cukrzycą
• Okluzyjną chorobą naczyniową (np. objaw Raynauda)
• Zaburzeniami psychicznymi
• Nadczynnością gruczołu tarczowego
• Zwężeniem odźwiernika

⁶

Ryzyko wpływu na układ sercowo-naczyniowy

Difenhydramina może powodować wydłużenie odstępu QT w zapisie EKG. Podczas obserwacji po wprowadzeniu produktów leczniczych zawierających difenhydraminę do obrotu zgłaszano przypadki wydłużenia odstępu QT i zaburzeń typu torsades de pointes związanych z przedawkowaniem leku.^{7 8}

W przypadku wystąpienia objawów podmiotowych lub przedmiotowych mogących wskazywać na arytmię serca, należy przerwać leczenie, a pacjent powinien niezwłocznie skonsultować się z lekarzem. Pacjentów należy poinformować o konieczności natychmiastowego zgłaszania wszelkich objawów kardiologicznych.⁹

Ostrożność u pacjentów w podeszłym wieku

Difenhydraminę należy stosować ze szczególną ostrożnością u pacjentów w podeszłym wieku, ponieważ mogą być oni bardziej podatni na występowanie działań niepożądanych, szczególnie działań cholinolitycznych.^{10 11}

Należy unikać stosowania u pacjentów z zaburzeniami świadomości i dezorientacją, szczególnie u osób w podeszłym wieku.^{12 13}

Ryzyko niewłaściwego stosowania i uzależnienia

Ze względu na charakter dolegliwości istnieje ryzyko niewłaściwego stosowania difenhydraminy. Może to dotyczyć zbyt długiego okresu przyjmowania produktu leczniczego lub przekraczania zalecanych dawek.¹⁴

Zgłaszano przypadki nadużywania i uzależnienia od difenhydraminy, szczególnie u:¹⁵

• Młodych dorosłych
• Pacjentów z zaburzeniami psychicznymi
• Osób z wywiadem wskazującym na zaburzenia związane z nadużywaniem leków

¹⁶

Difenhydraminę należy stosować przez najkrótszy możliwy okres, nie dłuższy niż 7 kolejnych dni. Tolerancja i/lub uzależnienie mogą rozwinąć się podczas długotrwałego stosowania.^{17 18}

Interakcje z innymi lekami i substancjami

Podczas stosowania produktów zawierających difenhydraminę należy zachować szczególną ostrożność w przypadku jednoczesnego przyjmowania:^{19 20}

• Inhibitorów monoaminooksydazy (IMAO) – difenhydraminę należy stosować ostrożnie u pacjentów jednocześnie leczonych inhibitorami IMAO lub którzy otrzymywali leczenie inhibitorami MAO w ciągu ostatnich dwóch tygodni
• Innych leków o właściwościach przeciwmuskarynowych – przed zastosowaniem difenhydraminy z takimi lekami pacjenci powinni zasięgnąć porady lekarza
• Innych produktów zawierających leki przeciwhistaminowe – w tym leków przeciwhistaminowych stosowanych miejscowo oraz leków przeciwkaszlowych i leków stosowanych w przeziębieniu

²¹

Difenhydramina może nasilać działanie alkoholu, dlatego podczas stosowania produktów zawierających tę substancję należy unikać spożywania alkoholu.^{22 23}

Szczególne ostrzeżenia dotyczące postaci leku

Krople do oczu

W przypadku kropli do oczu zawierających difenhydraminę i nafazolinę (Betadrin), należy zachować szczególną ostrożność, ponieważ produkt jest przeznaczony wyłącznie do użytku zewnętrznego – miejscowo do worka spojówkowego.²⁴

Kropli nie należy stosować w przypadku przewlekłego zapalenia spojówek. Można je stosować krótko tylko w przypadku zaostrzenia choroby przewlekłej.²⁵

Utrzymywanie się objawów podrażnienia lub bólu oka dłużej niż 72 godziny jest wskazaniem do odstąpienia od stosowania produktu.²⁶

Stosowanie produktu powyżej 5 dni lub częściej niż co 3 godziny jest niewskazane z powodu ryzyka efektu „z odbicia”, prowadzącego wtórnie do nasilenia obrzęku i zwiększenia wydzielania, a także możliwości powstania trwałych zmian w nabłonku.²⁷

Produkt zawiera benzalkoniowy chlorek, który może być absorbowany przez miękkie soczewki kontaktowe i zmieniać ich zabarwienie. Należy usunąć soczewki kontaktowe przed zakropleniem i odczekać co najmniej 15 minut przed ponownym założeniem.²⁸

Benzalkoniowy chlorek może powodować także podrażnienie oczu, objawy zespołu suchego oka lub może wpływać na film łzowy i powierzchnię rogówki. Benzalkoniowy chlorek należy stosować ostrożnie u pacjentów z zespołem suchego oka lub z uszkodzeniami rogówki.²⁹

Nie zaleca się stosowania produktu u niemowląt i dzieci do 6 lat z powodu trudnych do przewidzenia, a potencjalnie niebezpiecznych działań niepożądanych.³⁰

Krople do nosa

W przypadku kropli do nosa zawierających difenhydraminę i nafazolinę (Betadrin WZF), produkt jest przeznaczony wyłącznie do użytku zewnętrznego – miejscowo na błonę śluzową nosa.³¹

Stosowanie produktu powyżej 5 dni lub częściej niż co 3 godziny jest niewskazane z powodu ryzyka efektu „z odbicia”, prowadzącego wtórnie do nasilenia obrzęku i zwiększenia wydzielania, wtórnego rozszerzenia naczyń krwionośnych i w konsekwencji do jatrogennego nieżytu nosa (rhinitis medicamentosa), a także możliwości powstania trwałych zmian w nabłonku.³²

Nie zaleca się stosowania produktu u niemowląt i dzieci do 12 lat z powodu trudnych do przewidzenia, a potencjalnie niebezpiecznych działań niepożądanych.³³

Żel

W przypadku żelu zawierającego difenhydraminę i lidokainę (Allefin), produkt leczniczy należy stosować ostrożnie po przebytych porażeniach neurologicznych oraz w niewydolności mięśnia sercowego.³⁴

Nie należy nasłoneczniać skóry leczonej produktem leczniczym Allefin ze względu na ryzyko reakcji fotouczulających.³⁵

Wpływ na testy diagnostyczne

W testach alergicznych difenhydramina może prowadzić do uzyskania wyników fałszywie ujemnych, dlatego należy ją odstawić na co najmniej 72 godziny przed wykonaniem tych testów.^{36 37}

Postępowanie w przypadku bezsenności

W przypadku utrzymującej się bezsenności pacjenci powinni skonsultować się z lekarzem, ponieważ bezsenność może być objawem poważnej choroby podstawowej.^{38 39}

Produkty zawierające difenhydraminę z paracetamolem (Apap Noc, Paracetamol + Difenhydramina Hasco Noc, Vicks AntiGrip Dzień i Noc) należy stosować wyłącznie przed snem.^{40 41}

Ogólne zalecenia dotyczące bezpieczeństwa

Przed zastosowaniem produktu leczniczego zawierającego difenhydraminę pacjent powinien skorzystać z Informatora dla pacjenta w celu oceny, czy może samodzielnie zastosować ten produkt leczniczy.^{42 43}

Wprawdzie ogólnoustrojowe działanie składników produktów z difenhydraminą po podaniu miejscowym (do worka spojówkowego lub do nosa) jest bardzo mało prawdopodobne, jednak należy zachować ostrożność u pacjentów z nadciśnieniem tętniczym, zaburzeniami rytmu serca, nadmiernie wrażliwych na aminy sympatykomimetyczne, np. w nadczynności tarczycy oraz w przeroście gruczołu krokowego i w wieku podeszłym. Pacjenci powinni być poinformowani, że w przypadku wystąpienia jakichkolwiek objawów ogólnych wskazujących, że składniki leku mogły zostać wchłonięte układowo, należy zaprzestać stosowania produktu.^{44 45}

Ostrzeżenia dotyczące substancji pomocniczych

Produkty zawierające difenhydraminę mogą zawierać różne substancje pomocnicze, które wymagają uwagi:

• Laktoza – produkty zawierające laktozę (Luminastil, Nodisen) nie powinny być stosowane u pacjentów z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, brakiem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy^{46 47}
• Sorbitol – produkt Senolek zawiera 77,5 mg sorbitolu ciekłego, częściowo odwodnionego w każdej kapsułce⁴⁸
• Benzalkoniowy chlorek – niektóre produkty zawierają benzalkoniowy chlorek, który może powodować podrażnienie lub obrzęk błony śluzowej^{49 50}
• Bor – Betadrin WZF zawiera bor, który może powodować zaburzenia płodności, dlatego nie należy stosować u dzieci w wieku poniżej 12 lat⁵¹
• Glikol propylenowy – Allefin zawiera 60 mg glikolu propylenowego (E 1520) w 1 g żelu⁵²