Przedawkowanie
Cyneol

Cyneol (1,8-cyneol), obecny w preparatach takich jak Soledum forte, Soledum junior czy Rowatinex, może wywoływać objawy toksyczne przy przedawkowaniu, głównie ze strony ośrodkowego układu nerwowego (OUN), układu oddechowego oraz przewodu pokarmowego. Toksyczność obejmuje dwukierunkowy wpływ na OUN – od depresji prowadzącej do stanu osłupienia i niewydolności oddechowej, po pobudzenie psychoruchowe i drgawki. Średnia dawka śmiertelna olejku eukaliptusowego, zawierającego wysoką zawartość cyneolu, wynosi około 20 g po podaniu doustnym. Objawy ze strony przewodu pokarmowego to nudności, wymioty i biegunka, a także podrażnienie błony śluzowej żołądka. W przypadku zatrucia konieczne jest szybkie wdrożenie płukania żołądka oraz leczenia objawowego z monitorowaniem funkcji życiowych, w tym układu krążenia, oddechowego, wątroby i nerek.

Przedawkowanie cyneolu: objawy kliniczne i postępowanie

Cyneol (1,8-cyneol) jako substancja czynna występująca w preparatach leczniczych takich jak Soledum forte, Soledum junior czy Rowatinex, może powodować szereg objawów niepożądanych w przypadku przedawkowania. Informacje dotyczące toksyczności tej substancji są istotne z punktu widzenia klinicznego, choć szczegółowe dane dotyczące specyficznie przedawkowania samego cyneolu są ograniczone.1 2

Mechanizm toksyczności cyneolu

Badania toksykologiczne przeprowadzone na zwierzętach wskazują, że zastosowanie dużych dawek olejków aromatycznych, w tym cyneolu, może wywoływać dwukierunkowy wpływ na ośrodkowy układ nerwowy (OUN). Z jednej strony może powodować depresję OUN prowadzącą do stanu osłupienia i niewydolności oddechowej, z drugiej zaś może stymulować aktywność OUN, prowadząc do pobudzenia psychoruchowego i drgawek.3

Objawy kliniczne przedawkowania cyneolu

Chociaż brakuje szczegółowych danych dotyczących przedawkowania samego 1,8-cyneolu, dostępne są informacje na temat zatrucia olejkiem eukaliptusowym o wysokiej zawartości tej substancji. Zatrucie wysokimi dawkami olejku eukaliptusowego (średnia dawka śmiertelna po doustnym podaniu wynosi około 20 g) powoduje przede wszystkim zaburzenia neurologiczne.4 5

Ponadto wysokie dawki olejków aromatycznych mogą powodować podrażnienie błony śluzowej żołądka, co prowadzi do wystąpienia objawów ze strony przewodu pokarmowego, takich jak nudności, wymioty i biegunka.6

Postępowanie w przypadku przedawkowania

W przypadku niedawnego spożycia dużej ilości preparatu zawierającego cyneol, należy rozważyć wykonanie płukania żołądka. Istotne jest wdrożenie odpowiedniego leczenia objawowego oraz monitorowanie funkcji życiowych pacjenta.7

Szczególną uwagę należy zwrócić na monitorowanie następujących układów:

8

Charakterystyczną cechą zatrucia cynelolem jest względnie szybka eliminacja substancji z organizmu, co pozwala oczekiwać stosunkowo szybkiego ustąpienia objawów i powrotu do zdrowia po zastosowaniu odpowiedniego leczenia.9 10

Należy podkreślić, że inne opcje terapeutyczne w przypadku zatrucia preparatami zawierającymi cyneol (np. Soledum forte, Soledum junior) powinny być dostosowane indywidualnie, w zależności od zakresu, rozwoju i objawów przedmiotowych stanu klinicznego pacjenta.11 12

Tabela objawów przedawkowania cyneolu

Układ Objawy przedawkowania Stopień nasilenia Dawka toksyczna
Ośrodkowy układ nerwowy Zaburzenia świadomości Od łagodnych do ciężkich Średnia dawka śmiertelna olejku eukaliptusowego po podaniu doustnym: ok. 20 g
Zmęczenie Łagodne do umiarkowanego
Osłabienie kończyn Umiarkowane
Pobudzenie psychoruchowe i drgawki Ciężkie
Śpiączka Ciężkie
Układ oddechowy Niewydolność oddechowa, zaburzenia oddychania Ciężkie, zagrażające życiu Brak dokładnych danych
Przewód pokarmowy Nudności Łagodne do umiarkowanego Brak dokładnych danych
Wymioty Umiarkowane
Biegunka Umiarkowane do ciężkiego
Narząd wzroku Zwężenie źrenic Łagodne do umiarkowanego Brak dokładnych danych
Wnioski kliniczne

Przedawkowanie cyneolu wymaga szybkiej interwencji medycznej ze szczególnym uwzględnieniem monitorowania funkcji neurologicznych, oddechowych i krążeniowych. Korzystny profil farmakokinetyczny substancji, charakteryzujący się szybką eliminacją, zazwyczaj prowadzi do pomyślnego rokowania przy zastosowaniu odpowiedniego leczenia objawowego.13 14

  1. 09.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl