Właściwości farmakokinetyczne
Cyklopentolat

Cyklopentolatu chlorowodorek, stosowany w preparacie Cykloftyal (10 mg/ml), wykazuje niską toksyczność i zdolność do wywoływania stabilnego porażenia akomodacji oraz rozszerzenia źrenicy (midriaza). Maksymalne rozszerzenie źrenicy osiąga się w ciągu 30-60 minut po podaniu miejscowym, a efekt ten utrzymuje się do 24 godzin, co jest istotne przy planowaniu badań diagnostycznych oraz informowaniu pacjentów o możliwych działaniach niepożądanych, takich jak fotofobia czy zaburzenia widzenia. Porażenie akomodacji osiąga szczyt działania między 25 a 70 minutą, a jego ustąpienie następuje szybciej niż midriazy, zwykle w ciągu 6-24 godzin, co ma kluczowe znaczenie przy wykonywaniu badań refrakcji wymagających wyłączenia akomodacji.

Właściwości farmakokinetyczne cyklopentolatu

Cyklopentolatu chlorowodorek to substancja czynna o niskiej toksyczności, która charakteryzuje się zdolnością wywoływania stabilnego porażenia akomodacji. Jest składnikiem preparatu Cykloftyal (krople do oczu, roztwór o stężeniu 10 mg/ml), który stosowany jest w okulistyce jako lek o działaniu rozszerzającym źrenice i porażającym akomodację.1

Wchłanianie ogólnoustrojowe

Po podaniu miejscowym do oka cyklopentolat może ulegać wchłanianiu ogólnoustrojowemu. Charakterystyczną cechą tej substancji jest krótszy czas działania w porównaniu do atropiny, co ma znaczenie kliniczne w kontekście bezpieczeństwa stosowania.2

Parametry działania farmakologicznego

Działanie farmakologiczne cyklopentolatu można ocenić poprzez dwa kluczowe efekty – wpływ na źrenicę (midriaza) oraz wpływ na akomodację (cykloplegia):

Działanie na źrenicę

Maksymalne rozszerzenie źrenicy (szczyt działania midriacyjnego) po aplikacji cyklopentolatu występuje stosunkowo szybko, między 30 a 60 minutą od podania leku do worka spojówkowego. Jest to istotna informacja dla lekarzy wykonujących procedury diagnostyczne wymagające rozszerzenia źrenicy.3

Działanie midriacyjne jest długotrwałe, a całkowite ustąpienie objawów rozszerzenia źrenicy następuje po 24 godzinach od aplikacji. Ten parametr ma znaczenie przy informowaniu pacjentów o czasie trwania efektów ubocznych, takich jak nadwrażliwość na światło czy trudności w prowadzeniu pojazdów.4

Działanie na akomodację

Maksymalne porażenie akomodacji (szczyt działania cykloplegicznego) pojawia się między 25 a 70 minutą od podania kropli. Ten parametr jest kluczowy przy planowaniu badań refrakcji, które wymagają wyłączenia akomodacji dla uzyskania wiarygodnych wyników.5

Ustąpienie porażenia akomodacji następuje szybciej niż ustąpienie rozszerzenia źrenicy i trwa zazwyczaj od 6 do 24 godzin. Oznacza to, że zdolność oka do ostrego widzenia z bliska (zależna od akomodacji) wraca szybciej niż normalizacja wielkości źrenicy.6

Parametry dawkowania

W preparacie Cykloftyal, który zawiera 10 mg/ml cyklopentolatu chlorowodorku, jedna kropla roztworu posiada objętość około 0,03 ml, co przekłada się na zawartość 0,3 mg substancji czynnej w pojedynczej kropli. Jest to istotna informacja przy kalkulacji dawki terapeutycznej, szczególnie u dzieci i pacjentów z grup ryzyka.7

Zestawienie parametrów farmakokinetycznych cyklopentolatu

Parametr Wartość Znaczenie kliniczne
Maksymalne rozszerzenie źrenicy 30-60 minut po podaniu Czas optymalny do wykonania badań wymagających midriazy
Ustąpienie rozszerzenia źrenicy Do 24 godzin Czas trwania fotofobii i zaburzeń widzenia
Maksymalne porażenie akomodacji 25-70 minut po podaniu Optymalny czas do wykonania badania refrakcji
Ustąpienie porażenia akomodacji 6-24 godzin Czas powrotu normalnego widzenia bliży
Zawartość substancji czynnej w kropli 0,3 mg (przy stężeniu 10 mg/ml) Istotne przy kalkulacji dawki

Podsumowując, cyklopentolat charakteryzuje się przewidywalnym profilem farmakokinetycznym z relatywnie szybkim początkiem działania i umiarkowanym czasem trwania efektu farmakologicznego. Jego właściwości farmakokinetyczne sprawiają, że jest odpowiednim wyborem do procedur diagnostycznych w okulistyce, gdzie potrzebne jest rozszerzenie źrenicy i porażenie akomodacji na kontrolowany czas.8

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl