Dawkowanie i sposób podawania
Bylica

Dawkowanie bylicy – informacje ogólne

Dawkowanie i sposób odczulania (immunoterapii) z wykorzystaniem preparatów zawierających bylicę (Artemisia sp.) musi być ustalany wyłącznie przez lekarza specjalistę alergologa. Kwalifikacja pacjentów do odpowiedniej kategorii następuje na podstawie wywiadu, objawów alergicznych, skórnych testów diagnostycznych i/lub poziomu swoistych przeciwciał IgE. Zastosowanie właściwego schematu dawkowania ma kluczowe znaczenie dla skuteczności i bezpieczeństwa terapii.¹

Substancja bylica jest dostępna w preparatach do immunoterapii swoistej w dwóch głównych postaciach farmaceutycznych:

• zawiesina do wstrzykiwań (podskórna droga podania) – np. Catalet C
• roztwór do stosowania podjęzykowego – np. Perosall C

^2
3

Produkty lecznicze zawierające bylicę można stosować w różnych schematach terapeutycznych, w zależności od drogi podania, nasilenia objawów alergicznych u pacjenta oraz sezonowości pylenia. Główne protokoły leczenia to schemat przedsezonowy oraz całoroczny.⁴

Jednostki dawkowania bylicy

Dawkowanie jest wyrażone w jednostkach standaryzowanych (JS), co zapewnia powtarzalność i precyzję terapii. Dostępne preparaty różnią się zakresem stężeń, zależnie od drogi podania:⁵

• Dla preparatów podskórnych (Catalet C):
  • Zestaw do leczenia podstawowego: stężenia 1 (25 JS/ml), 2 (250 JS/ml), 3 (2500 JS/ml)
  • Zestaw do leczenia podtrzymującego: stężenie 4 (5000 JS/ml)
• Dla preparatów podjęzykowych (Perosall C):
  • Zestaw do leczenia podstawowego: stężenia 1 (10 JS/ml), 2 (100 JS/ml), 3 (1000 JS/ml), 4 (5000 JS/ml)
  • Zestaw do leczenia podtrzymującego: stężenie 4 (5000 JS/ml)
  • Zestaw na indywidualne zamówienia dla pacjentów szczególnie wrażliwych: stężenie 0 (1 JS/ml)

^6
7

Immunoterapia podskórna z bylicą

Schemat przedsezonowy podskórny

Immunoterapię podskórną bylicą należy rozpocząć przed sezonem pylenia chwastów, w okresie bezobjawowym. Odczulanie rozpoczyna się od najniższych dawek, zazwyczaj od dawki stężenia 1 zawierającej 2,5-12,5 JS (0,1 ml lub 0,5 ml). Poprzez stopniowe zwiększanie dawki (stężenia 2, 3 i 4) osiąga się dawkę maksymalną, dobrze tolerowaną przez pacjenta, wynoszącą 5000 JS (1 ml stężenia 4).⁸

W zależności od regionu kraju zaleca się rozpoczęcie immunoterapii w takim terminie, by osiągnąć dawkę podtrzymującą na dwa tygodnie przed zakwitnięciem chwastów. W przypadku osiągnięcia dobrej tolerancji dawki 5000 JS/ml (podtrzymującej) dużo wcześniej niż 2 tygodnie przed okresem pylenia chwastów, wskazane jest powtarzanie tej dawki w odstępach dwutygodniowych.⁹

Schemat całoroczny podskórny

W pierwszym roku należy rozpocząć leczenie według schematu odczulania przedsezonowego. W każdym roku odczulania, podczas okresu pylenia bylicy, należy zmniejszyć dawkę w stosunku do ostatnio podanej, dobrze tolerowanej przed sezonem, w następujący sposób:¹⁰

• w I roku immunoterapii do 20% objętości,
• w II roku immunoterapii do 30% objętości,
• w III roku immunoterapii do 40% objętości.

¹¹

W okresie pylenia stosować 4-tygodniowe odstępy między dawkami. Po sezonie pylenia należy zwiększać stopniowo dawkę w odstępach 1 tygodnia, aż do osiągnięcia pełnej dawki podtrzymującej (1 ml) lub najwyższej dawki dobrze tolerowanej i kontynuować immunoterapię co 4 tygodnie do momentu rozpoczęcia kolejnego sezonu pylenia.¹²

Immunoterapię bylicą metodą podskórną należy prowadzić przez okres 3-5 lat. W przypadku odczulania tylko w schemacie przedsezonowym, w kolejnych latach można rozpocząć leczenie od nieco wyższych dawek niż w roku poprzednim.¹³

Przykład dawkowania dla schematu całorocznego

Jeżeli ostatnia podana dawka przed sezonem pylenia wynosiła 1 ml stężenia 4 (5000 JS), to:¹⁴

• W I roku immunoterapii: należy podawać w okresie pylenia 0,2 ml (20% objętości), co 4 tygodnie. Po okresie pylenia należy stopniowo zwiększać dawkę w odstępach 1 tygodnia – 0,4 ml; 0,6 ml; 0,8 ml; 1 ml.
• W II roku immunoterapii: należy podawać w okresie pylenia 0,3 ml (30% objętości), co 4 tygodnie. Po okresie pylenia należy stopniowo zwiększać dawkę w odstępach 1 tygodnia – 0,6 ml; 0,8 ml; 1 ml.
• W III roku immunoterapii: należy podawać w okresie pylenia 0,4 ml (40% objętości), co 4 tygodnie. Po okresie pylenia należy stopniowo zwiększać dawkę w odstępach 1 tygodnia – 0,8 ml; 1 ml.

¹⁵

Pełną dawkę podtrzymującą (1 ml) lub niższą (najwyższą dobrze tolerowaną przez pacjenta) należy podawać co 4 tygodnie do momentu rozpoczęcia kolejnego sezonu pylenia.¹⁶

Tabela dawkowania dla immunoterapii podskórnej

Poniższa tabela przedstawia szczegółowy schemat dawkowania dla immunoterapii podskórnej preparatem Catalet C, uwzględniający różne kategorie pacjentów w zależności od nasilenia objawów alergicznych:

¹⁷

Sposób podawania preparatów podskórnych

Preparaty podskórne z bylicą (np. Catalet C) należy podawać głęboko podskórnie, nie rozcierając miejsca wstrzyknięcia. Podanie musi być wykonane przez wykwalifikowany personel medyczny.¹⁸

Zwiększanie dawek podczas cyklu odczulania jest możliwe tylko wtedy, jeżeli ostatnia dawka była dobrze tolerowana. Nie należy przekraczać dawki 1 ml stężenia 4 (5000 JS).¹⁹

Immunoterapia podjęzykowa z bylicą

Schemat dawkowania podjęzykowego

Immunoterapię podjęzykową bylicą (np. Perosall C) należy stosować przed sezonem pylenia roślin, w okresie bezobjawowym. Leczenie dzieli się na dwa etapy:²⁰

• leczenie podstawowe – stopniowe zwiększanie dawki
• leczenie podtrzymujące – stała dawka

²¹

Leczenie podstawowe podjęzykowe

Preparat podjęzykowy zawierający bylicę stosuje się codziennie, zwiększając każdego dnia dawkę o jedną kroplę aż do osiągnięcia dawki podtrzymującej. Szczegółowy schemat dawkowania przedstawia się następująco:²²

²³

Powyższy schemat dawkowania należy traktować jako wskazówkę i przykład leczenia. Terapia może zostać zmodyfikowana w zależności od stanu pacjenta i jego reakcji na leczenie.²⁴

Postępowanie przy wystąpieniu objawów niepożądanych

W przypadku wystąpienia objawów alergicznych podczas immunoterapii podjęzykowej bylicą należy zmniejszyć dawkę, stosując mniej kropli lub mniejsze stężenie, przez co najmniej 3 dni. Następnie codziennie zwiększać dawkę o jedną kroplę zgodnie ze schematem leczenia podstawowego.²⁵

Postępowanie po przerwaniu leczenia

Jeżeli przerwano leczenie podjęzykowe bylicą na dłużej niż 2 tygodnie, należy je wznowić stosując połowę ostatnio podawanej i dobrze tolerowanej dawki. W przypadku dłuższej przerwy niż 4 tygodnie, leczenie należy rozpocząć od stężenia 1 (10 JS/ml).²⁶

Leczenie podtrzymujące podjęzykowe

Maksymalną, dobrze tolerowaną dawkę preparatu podjęzykowego z bylicą należy stosować 2 razy w tygodniu. Leczenie należy zakończyć 2-3 tygodnie przed okresem pylenia chwastów.²⁷

Leczenie pacjentów szczególnie wrażliwych

W przypadku pacjentów szczególnie nadwrażliwych na alergeny pyłków bylicy można rozpocząć leczenie podjęzykowe od stężenia 0 – 1 JS/ml, które przygotowuje się na indywidualne zamówienie.²⁸

Sposób podawania preparatów podjęzykowych

Preparaty podjęzykowe zawierające bylicę (np. Perosall C) należy stosować na czczo, pod język, co najmniej 15 minut przed posiłkiem. Ta droga podania pozwala na samodzielne stosowanie leku przez pacjenta po wcześniejszym przeszkoleniu przez lekarza.²⁹

Ogólne zasady modyfikacji dawkowania

Schematy odczulania bylicą stanowią tylko ogólne wskazówki. Lekarz, jeżeli jest to konieczne, powinien je modyfikować w zależności od reakcji pacjenta. W przypadku immunoterapii podskórnej (SCIT), zwiększanie dawek podczas cyklu odczulania jest możliwe tylko wtedy, jeżeli ostatnia dawka była dobrze tolerowana. Nie należy przekraczać maksymalnych dawek określonych dla konkretnych preparatów.³⁰

Zarówno w przypadku immunoterapii podskórnej, jak i podjęzykowej, kluczowe jest dokładne przestrzeganie zaleconych schematów dawkowania oraz terminów podawania kolejnych dawek. Wymaga to ścisłej współpracy pacjenta z lekarzem prowadzącym immunoterapię.³¹³²